C-363/12

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2014-03-18
cjeuprawo_pracyurlopy pracownicze, równość traktowaniaWysokatrybunal
macierzyństwo zastępczeurlop macierzyńskiurlop adopcyjnydyskryminacja ze względu na płećdyskryminacja ze względu na niepełnosprawnośćrówność traktowaniaprawo pracyTSUEprawo UE

Podsumowanie

TSUE orzekł, że odmowa przyznania płatnego urlopu macierzyńskiego lub adopcyjnego kobiecie, która urodziła dziecko dzięki umowie o macierzyństwo zastępcze, nie stanowi dyskryminacji ze względu na płeć ani niepełnosprawność w świetle unijnych dyrektyw.

Sprawa dotyczyła Z., która nie mogła urodzić dziecka z powodu braku macicy i skorzystała z umowy o macierzyństwo zastępcze. Po urodzeniu dziecka przez surogatkę, Z. zażądała płatnego urlopu macierzyńskiego lub adopcyjnego, jednak jej wniosek został odrzucony. Z. twierdziła, że jest to dyskryminacja ze względu na płeć i niepełnosprawność. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że dyrektywy dotyczące równości traktowania i walki z dyskryminacją nie obejmują tej sytuacji, a brak możliwości noszenia ciąży nie jest traktowany jako niepełnosprawność w rozumieniu dyrektywy 2000/78.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 2006/54/WE (równość traktowania kobiet i mężczyzn) oraz dyrektywy 2000/78/WE (równość traktowania w zatrudnieniu) i ich ważności. Sprawa dotyczyła Z., która z powodu braku macicy nie mogła urodzić dziecka i skorzystała z usługi macierzyństwa zastępczego. Po urodzeniu dziecka przez surogatkę, Z. zażądała płatnego urlopu macierzyńskiego lub adopcyjnego, jednak irlandzkie przepisy nie przewidywały takiej możliwości dla matki zamawiającej. Z. argumentowała, że odmowa jest dyskryminacją ze względu na płeć i niepełnosprawność. Trybunał Sprawiedliwości UE, rozpatrując pytania prejudycjalne, stwierdził, że odmowa przyznania płatnego urlopu macierzyńskiego matce zamawiającej nie stanowi dyskryminacji ze względu na płeć w rozumieniu dyrektywy 2006/54, ponieważ sytuacja ta nie jest objęta zakresem tej dyrektywy, która skupia się na ochronie kobiet w ciąży i po porodzie. Podobnie, odmowa przyznania urlopu adopcyjnego również nie jest objęta tą dyrektywą. W odniesieniu do dyrektywy 2000/78, Trybunał uznał, że brak możliwości noszenia ciąży nie jest traktowany jako „niepełnosprawność” w rozumieniu tej dyrektywy, ponieważ nie utrudnia to bezpośrednio pełnego i skutecznego udziału w życiu zawodowym. W związku z tym, dyrektywa 2000/78 nie ma zastosowania w tej sytuacji, a jej ważność nie mogła być badana w świetle Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, gdyż postanowienia tej konwencji mają charakter programowy i nie są wystarczająco precyzyjne, aby stanowić podstawę do oceny ważności aktu prawa UE.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa taka nie stanowi dyskryminacji ze względu na płeć w rozumieniu dyrektywy 2006/54/WE, ponieważ sytuacja matki zamawiającej nie jest objęta zakresem tej dyrektywy.

Uzasadnienie

Dyrektywa 2006/54/WE chroni przed dyskryminacją ze względu na płeć w kontekście urlopu macierzyńskiego i adopcyjnego, jednak nie obejmuje sytuacji matki zamawiającej, która nie była w ciąży. Odmowa przyznania urlopu adopcyjnego również nie jest objęta tą dyrektywą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

pozwany (Government department, Board of management)

Strony

NazwaTypRola
Z.osoba_fizycznaskarżący
Government departmentorgan_krajowypozwany
The Board of management of a community schoolorgan_krajowypozwany
Irlandiapanstwo_czlonkowskieinterwenient
rząd portugalskipanstwo_czlonkowskieinterwenient
Parlament Europejskiinstytucja_ueinterwenient
Rada Unii Europejskiejinstytucja_ueinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (35)

Główne

Dyrektywa 2006/54/WE art. 4

Dyrektywa 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dyrektywa 2006/54/WE art. 14

Dyrektywa 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dyrektywa 2006/54/WE art. 2 § 1 lit. a)

Dyrektywa 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dyrektywa 2006/54/WE art. 2 § 1 lit. b)

Dyrektywa 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dyrektywa 2006/54/WE art. 2 § 2 lit. c)

Dyrektywa 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dyrektywa 2006/54/WE art. 16

Dyrektywa 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dyrektywa 2006/54/WE art. 2 § 1 lit. a)

Dyrektywa 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dyrektywa 2006/54/WE art. 2 § 1 lit. b)

Dyrektywa 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dyrektywa 2006/54/WE art. 2 § 2 lit. c)

Dyrektywa 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dyrektywa 2000/78/WE art. 1

Dyrektywa 2000/78/WE Rady

Dyrektywa 2000/78/WE art. 3 § 1 lit. c)

Dyrektywa 2000/78/WE Rady

Dyrektywa 2000/78/WE art. 5

Dyrektywa 2000/78/WE Rady

Pomocnicze

TUE art. 3

Traktat o Unii Europejskiej

TFUE art. 8

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 157

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Karta art. 21

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Karta art. 23

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Karta art. 33

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Karta art. 34

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

TFUE art. 10

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Karta art. 26

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Dyrektywa 92/85/EWG art. 8

Dyrektywa 92/85/EWG Rady

Maternity Protection Act 1994 art. 8

Maternity Protection Act 1994

Adoptive Leave Act 1995 art. 6

Adoptive Leave Act 1995

Employment Equality Acts 1998–2011 art. 6 § 1 i 2

Employment Equality Acts 1998–2011

Employment Equality Acts 1998–2011 art. 6 § 2A

Employment Equality Acts 1998–2011

Konwencja ONZ art. 1

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja ONZ art. 4 § 1

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja ONZ art. 4 § 3

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja ONZ art. 5 § 1

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja ONZ art. 5 § 2

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja ONZ art. 5 § 3

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja ONZ art. 6 § 1

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja ONZ art. 27 § 1 lit. b)

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja ONZ art. 28 § 2 lit. b)

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odmowa przyznania urlopu macierzyńskiego/adopcyjnego matce zamawiającej nie stanowi dyskryminacji ze względu na płeć, gdyż sytuacja ta nie jest objęta zakresem dyrektywy 2006/54/WE. Brak możliwości noszenia ciąży nie jest uznawany za niepełnosprawność w rozumieniu dyrektywy 2000/78/WE, gdyż nie utrudnia bezpośrednio udziału w życiu zawodowym. Postanowienia Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych mają charakter programowy i nie są wystarczająco precyzyjne, aby stanowić podstawę do oceny ważności dyrektywy 2000/78/WE.

Odrzucone argumenty

Odmowa przyznania urlopu macierzyńskiego/adopcyjnego matce zamawiającej stanowi dyskryminację ze względu na płeć (argument skarżącej Z.). Odmowa przyznania urlopu macierzyńskiego/adopcyjnego kobiecie niezdolnej do noszenia ciąży stanowi dyskryminację ze względu na niepełnosprawność (argument skarżącej Z.). Dyrektywa 2000/78/WE powinna być interpretowana w świetle Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, a jej ważność powinna być oceniana w oparciu o tę konwencję.

Godne uwagi sformułowania

Odmowa przyznania płatnego urlopu równoważnego z urlopem macierzyńskim pracownicy jako matce zamawiającej, której dziecko urodziło się dzięki umowie o macierzyństwo zastępcze, nie stanowi dyskryminacji ze względu na płeć. Brak możliwości noszenia ciąży sam w sobie nie stanowi przeszkody w dostępie do pracy, wykonywaniu jej lub rozwoju zawodowym. Postanowienia konwencji ONZ są uzależnione – w zakresie ich wypełnienia lub skutków – od wydania kolejnych aktów, za co odpowiedzialne są umawiające się strony.

Skład orzekający

V. Skouris

prezes

K. Lenaerts

wiceprezes

A. Tizzano

prezes_izby

R. Silva de Lapuerta

prezes_izby

M. Ilešič

prezes_izby

E. Juhász

prezes_izby

A. Borg Barthet

prezes_izby

M. Safjan

sprawozdawca

J.L. da Cruz Vilaça

prezes_izby

G. Arestis

sędzia

J. Malenovský

sędzia

A. Prechal

sędzia

E. Jarašiūnas

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu dyrektyw 2006/54/WE i 2000/78/WE w kontekście macierzyństwa zastępczego i niepełnosprawności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji matki zamawiającej i niepełnosprawności rozumianej jako niemożność noszenia ciąży. Nie przesądza o prawach rodzicielskich ani innych aspektach związanych z macierzyństwem zastępczym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa porusza złożone kwestie prawne związane z nowoczesnymi formami rodzicielstwa (macierzyństwo zastępcze) i ich wpływem na prawa pracownicze, a także interpretacją pojęcia niepełnosprawności w kontekście prawa UE.

Macierzyństwo zastępcze a prawo pracy: TSUE rozstrzyga, czy odmowa urlopu to dyskryminacja.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI