C-356/21
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że odmowa zawarcia lub przedłużenia umowy z osobą prowadzącą działalność na własny rachunek z powodu jej orientacji seksualnej jest niedopuszczalna i objęta zakazem dyskryminacji na mocy dyrektywy 2000/78/WE.
Sprawa dotyczyła polskiego dziennikarza samozatrudnionego, któremu odmówiono przedłużenia umowy o dzieło po opublikowaniu teledysku promującego tolerancję wobec par jednopłciowych. Sąd Rejonowy w Warszawie zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy polskie prawo wyłączające z ochrony antydyskryminacyjnej swobodę wyboru strony umowy (jeśli nie oparty na płci, rasie, pochodzeniu etnicznym lub narodowości) jest zgodne z dyrektywą 2000/78/WE. Trybunał uznał, że dyrektywa ta obejmuje również osoby samozatrudnione i zakazuje dyskryminacji ze względu na orientację seksualną w dostępie do działalności na własny rachunek oraz w warunkach jej wykonywania.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w związku ze sprawą J.K. przeciwko TP S.A. Powód, prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, domagał się odszkodowania za zerwanie i nieprzedłużenie umowy o dzieło, twierdząc, że przyczyną była jego orientacja seksualna, ujawniona po opublikowaniu teledysku promującego tolerancję wobec par jednopłciowych. Polski sąd powziął wątpliwości co do zgodności art. 5 pkt 3 ustawy o równym traktowaniu z prawem Unii, gdyż przepis ten wyłączał z zakresu ochrony antydyskryminacyjnej swobodę wyboru strony umowy, o ile nie była ona oparta na płci, rasie, pochodzeniu etnicznym lub narodowości. Trybunał Sprawiedliwości UE, rozpatrując pytanie prejudycjalne, stwierdził, że art. 3 ust. 1 lit. a) i c) dyrektywy 2000/78/WE należy interpretować w ten sposób, że zakazuje on dyskryminacji ze względu na orientację seksualną w odniesieniu do warunków dostępu do działalności na własny rachunek oraz warunków jej wykonywania. Trybunał podkreślił, że dyrektywa ta ma szeroki zakres stosowania i obejmuje również osoby samozatrudnione, a jej celem jest zapewnienie równego traktowania w zatrudnieniu i pracy, niezależnie od formy świadczenia pracy. Odmowa zawarcia lub przedłużenia umowy z osobą samozatrudnioną z powodu jej orientacji seksualnej jest niedopuszczalna, a polskie przepisy wyłączające takie przypadki z ochrony są niezgodne z prawem Unii.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa zawarcia lub przedłużenia umowy z kontrahentem prowadzącym samodzielnie działalność gospodarczą ze względów związanych z orientacją seksualną tego kontrahenta jest objęta zakresem stosowania art. 3 ust. 1 lit. a) i c) dyrektywy 2000/78/WE.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że pojęcia 'warunków dostępu do zatrudnienia, do działalności na własny rachunek lub do wykonywania pracy' oraz 'warunków zatrudnienia i pracy' w dyrektywie 2000/78/WE należy interpretować szeroko. Obejmują one nie tylko pracowników, ale także osoby samozatrudnione, a zakaz dyskryminacji ze względu na orientację seksualną dotyczy zarówno dostępu do działalności, jak i warunków jej wykonywania, w tym możliwości jej kontynuacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (J.K.)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.K. | osoba_fizyczna | powód |
| TP S.A. | spolka | pozwany |
| PTPA | inne | interwenient |
| Rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd belgijski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd portugalski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (8)
Główne
Dyrektywa 2000/78/WE art. 3 § 1 lit. a)
Dyrektywa Rady 2000/78/WE
Zakres stosowania dyrektywy obejmuje warunki dostępu do zatrudnienia, działalności na własny rachunek lub wykonywania pracy, w tym kryteria selekcji i warunki rekrutacji. Pojęcia te należy rozumieć szeroko i autonomicznie.
Dyrektywa 2000/78/WE art. 3 § 1 lit. c)
Dyrektywa Rady 2000/78/WE
Zakres stosowania dyrektywy obejmuje warunki zatrudnienia i pracy, w tym warunki zwalniania i wynagradzania. Pojęcie to należy rozumieć szeroko i obejmuje ono także osoby samozatrudnione.
Dyrektywa 2000/78/WE art. 1
Dyrektywa Rady 2000/78/WE
Cel dyrektywy: wyznaczenie ogólnych ram dla walki z dyskryminacją ze względu na religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną w odniesieniu do zatrudnienia i pracy.
Pomocnicze
Dyrektywa 2000/78/WE art. 2 § 5
Dyrektywa Rady 2000/78/WE
Dyrektywa nie narusza środków krajowych niezbędnych dla zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, utrzymania porządku, zapobiegania działaniom podlegającym sankcjom karnym, ochrony zdrowia i ochrony praw i wolności innych osób. Przepis ten należy interpretować ściśle.
ustawa o równym traktowaniu art. 5 § 3
Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów prawa Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania
Wyłącza z zakresu stosowania ustawy swobodę wyboru strony umowy, o ile tylko nie jest oparty na płci, rasie, pochodzeniu etnicznym lub narodowości. Trybunał uznał, że przepis ten nie może uzasadniać dyskryminacji ze względu na orientację seksualną.
ustawa o równym traktowaniu art. 8 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów prawa Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania
Zakazuje nierównego traktowania osób fizycznych ze względu na orientację seksualną w zakresie warunków podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej lub zawodowej, w tym w ramach umowy cywilnoprawnej.
ustawa o równym traktowaniu art. 4 § 2
Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów prawa Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania
Ustawa stosuje się w zakresie warunków podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej lub zawodowej, w tym w ramach umowy cywilnoprawnej.
k.c.
Kodeks cywilny
Stosowany w sprawach naruszenia zasady równego traktowania w zakresie odszkodowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dyrektywa 2000/78/WE ma szeroki zakres stosowania i obejmuje osoby samozatrudnione. Zakaz dyskryminacji ze względu na orientację seksualną dotyczy zarówno dostępu do działalności na własny rachunek, jak i warunków jej wykonywania. Polskie przepisy wyłączające swobodę wyboru strony umowy z ochrony antydyskryminacyjnej nie mogą uzasadniać dyskryminacji ze względu na orientację seksualną.
Odrzucone argumenty
TP S.A. argumentowała, że przepisy prawa nie gwarantowały powodowi przedłużenia umowy o dzieło. Rząd polski podnosił, że samozatrudnionego nie łączy stosunek pracy, w którym jedna strona może 'zwolnić' drugą.
Godne uwagi sformułowania
pojęcia użyte w tej dyrektywie należy rozumieć szeroko dyrektywa 2000/78 nie jest takim samym aktem prawa wtórnego Unii jak przepisy oparte w szczególności na art. 153 ust. 2 TFUE, które dotyczą ochrony wyłącznie pracowników jako słabszej strony stosunku pracy, lecz ma na celu wyeliminowanie, z uwagi na interes społeczny i publiczny, wszelkich opartych na względach dyskryminacyjnych przeszkód w zakresie dostępu do środków utrzymania i zdolności działania na rzecz społeczeństwa poprzez pracę, bez względu na to, w jakiej formie jest ona świadczona odmowa zawarcia umowy o dzieło z kontrahentem prowadzącym samodzielnie działalność gospodarczą ze względów związanych z orientacją seksualną tego kontrahenta jest objęta zakresem stosowania tego przepisu, a tym samym zakresem stosowania tej dyrektywy przyznanie, że swoboda zawierania umów pozwala na odmowę zawarcia umowy z daną osobą ze względu na orientację seksualną tej osoby, oznaczałoby pozbawienie skuteczności (effet utile) art. 3 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2000/78 w zakresie, w jakim przepis ten zakazuje właśnie wszelkiej dyskryminacji ze względu na taki powód w odniesieniu do dostępu do działalności na własny rachunek.
Skład orzekający
A. Prechal
prezes izby
M. L. Arastey Sahún
sprawozdawczyni
F. Biltgen
sędzia
N. Wahl
sędzia
J. Passer
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "ochrona osób samozatrudnionych przed dyskryminacją ze względu na orientację seksualną, interpretacja dyrektywy 2000/78/WE w kontekście umów cywilnoprawnych i działalności na własny rachunek."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące charakteru działalności i relacji umownych należą do sądu krajowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw człowieka - ochrony przed dyskryminacją ze względu na orientację seksualną w kontekście zatrudnienia, rozszerzając ją na osoby samozatrudnione. Pokazuje, jak prawo UE może chronić jednostki przed dyskryminacyjnymi praktykami pracodawców/kontrahentów.
“Czy możesz zostać zwolniony z powodu swojej orientacji seksualnej, nawet jeśli jesteś samozatrudniony? TSUE odpowiada!”
Sektor
media
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI