C-344/19
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 2 dyrektywy 2003/88/WE dotyczącej organizacji czasu pracy. Sprawa rozpatrywana była przez słoweński sąd najwyższy, a dotyczyła wynagrodzenia technika D.J. za okresy dyżuru pozazakładowego. Technik pracował w odległych centrach nadawczych, gdzie musiał przebywać przez kilka dni, mając zapewnione zakwaterowanie. W okresach dyżuru pozazakładowego musiał być osiągalny telefonicznie i mieć godzinę na dotarcie do miejsca pracy. Pracodawca traktował te okresy jako dyżur, za który wypłacał 20% dodatek, a nie jako pełnoprawny czas pracy. Technik argumentował, że ze względu na charakter pracy, odległość od miejsca zamieszkania i ograniczone możliwości spędzania czasu wolnego, jego swoboda była znacząco ograniczona. Trybunał Sprawiedliwości UE, orzekając w wielkiej izbie, przypomniał, że pojęcia „czasu pracy” i „okresu odpoczynku” są pojęciami prawa Unii, które należy definiować według cech obiektywnych. Okres dyżuru pozazakładowego może być uznany za czas pracy, jeśli ograniczenia nałożone na pracownika obiektywnie i znacząco wpływają na jego zdolność do swobodnego zarządzania czasem i poświęcania się własnym sprawom. W ocenie tej należy uwzględnić czas wyznaczony na dotarcie do pracy oraz średnią częstotliwość interwencji. Natomiast odległość od miejsca zamieszkania, udostępnienie mieszkania służbowego czy ograniczone możliwości spędzania czasu wolnego w pobliżu miejsca pracy nie mają decydującego znaczenia. Trybunał podkreślił również, że dyrektywa 2003/88 dotyczy organizacji czasu pracy, a nie jego wynagrodzenia, które pozostaje w gestii prawa krajowego. Jednocześnie, nawet jeśli dyżur nie jest czasem pracy, pracodawca nadal ma obowiązek ochrony pracowników przed zagrożeniami psychospołecznymi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kryteriów kwalifikacji dyżuru pozazakładowego jako czasu pracy w rozumieniu dyrektywy 2003/88/WE, a także obowiązków pracodawcy w zakresie ochrony pracowników przed zagrożeniami psychospołecznymi.
Ocena konkretnych ograniczeń nałożonych na pracownika w okresie dyżuru wymaga analizy indywidualnych okoliczności sprawy przez sąd krajowy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy okres dyżuru pozazakładowego, podczas którego pracownik musi być osiągalny telefonicznie i mieć godzinę na dotarcie do miejsca pracy, stanowi 'czas pracy' w rozumieniu dyrektywy 2003/88/WE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko wtedy, gdy ograniczenia nałożone na pracownika obiektywnie i znacząco wpływają na jego zdolność do swobodnego zarządzania czasem i poświęcania się własnym sprawom.
Uzasadnienie
Trybunał analizuje definicję 'czasu pracy' z dyrektywy 2003/88/WE, podkreślając, że kluczowe są obiektywne ograniczenia swobody pracownika. Wskazuje, że sama konieczność bycia osiągalnym i możliwość wezwania do pracy w określonym czasie, a także udostępnienie mieszkania służbowego czy ograniczone możliwości spędzania czasu wolnego, nie przesądzają o tym, że dyżur jest czasem pracy. Decydujące są łączny wpływ tych czynników na swobodę pracownika oraz częstotliwość interwencji.
Czy fakt przebywania pracownika w mieszkaniu służbowym w miejscu pracy, ze względu na trudności geograficzne z powrotem do domu, wpływa na definicję dyżuru pozazakładowego jako czasu pracy?
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt udostępnienia mieszkania służbowego lub trudności geograficzne nie przesądzają o tym, że dyżur jest czasem pracy.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że udostępnienie mieszkania służbowego lub trudności w powrocie do domu nie są decydującymi czynnikami dla kwalifikacji dyżuru jako czasu pracy. Kluczowe są obiektywne i znaczące ograniczenia swobody pracownika w zarządzaniu czasem.
Czy ograniczone możliwości spędzania czasu wolnego w pobliżu miejsca pracy lub większe ograniczenia w dysponowaniu czasem wolnym pracownika wpływają na kwalifikację dyżuru jako czasu pracy?
Odpowiedź sądu
Nie, ograniczone możliwości spędzania czasu wolnego nie mają znaczenia dla oceny, czy dyżur stanowi czas pracy.
Uzasadnienie
Trybunał jednoznacznie stwierdził, że ograniczone możliwości spędzania czasu wolnego w sąsiedztwie miejsca pracy nie są istotne dla oceny, czy okres dyżuru pozazakładowego należy kwalifikować jako czas pracy.
Czy pracodawca ma obowiązek ochrony pracowników przed zagrożeniami psychospołecznymi, nawet jeśli okresy dyżuru nie są traktowane jako czas pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracodawca ma taki obowiązek.
Uzasadnienie
Trybunał przypomniał o obowiązkach pracodawcy wynikających z dyrektywy 89/391/EWG, w tym o zapobieganiu zagrożeniom psychospołecznym. Podkreślono, że pracodawcy nie mogą wprowadzać zbyt długich lub częstych okresów dyżurów, które mogłyby stanowić zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracowników, niezależnie od ich kwalifikacji jako czasu pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.J. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Radiotelevizija Slovenija | inne | pozwany |
| rząd słoweński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (8)
Główne
Dyrektywa 2003/88/WE art. 2 § 1
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Definicja 'czasu pracy' jako każdego okresu, podczas którego pracownik pracuje, jest do dyspozycji pracodawcy oraz wykonuje swoje działania lub spełnia obowiązki, zgodnie z przepisami krajowymi lub praktyką krajową. Pojęcie to należy interpretować autonomicznie, uwzględniając obiektywne ograniczenia swobody pracownika.
Dyrektywa 2003/88/WE art. 2 § 2
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Definicja 'okresu odpoczynku' jako każdego okresu, który nie jest czasem pracy.
Pomocnicze
Dyrektywa 89/391/EWG art. 5 § 1
Dyrektywa 89/391/EWG Rady z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy
Pracodawca ponosi odpowiedzialność w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy pracownikom w każdym aspekcie odnoszącym się do ich pracy.
Dyrektywa 89/391/EWG art. 6
Dyrektywa 89/391/EWG Rady z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy
Obowiązek pracodawcy do zapobiegania zagrożeniom związanym z wykonywaniem czynności służbowych, oceny zagrożeń i podejmowania niezbędnych środków w celu zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników.
Karta praw podstawowych art. 31 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo każdego pracownika do ograniczenia maksymalnego wymiaru czasu pracy i do okresów dobowego i tygodniowego odpoczynku.
Zakon o delovnih razmerjih art. 142 § 1
Zakon o delovnih razmerjih (ustawa o stosunkach pracy)
Definicja czasu pracy obejmująca rzeczywisty czas pracy, czas przerwy oraz czas usprawiedliwionych nieobecności.
Zakon o delovnih razmerjih art. 142 § 2
Zakon o delovnih razmerjih (ustawa o stosunkach pracy)
Rzeczywisty czas pracy jako okres, w którym pracownik jest do dyspozycji pracodawcy i wykonuje obowiązki.
Kolektivna pogodba za javni sektor art. 46
Kolektivna pogodba za javni sektor (układ zbiorowy dla sektora publicznego)
Prawo pracowników sektora publicznego do dodatku za okresy pozostawania w gotowości do pracy (20% stawki godzinowej), które nie są traktowane jako czas pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okresy dyżuru pozazakładowego, podczas których pracownik jest zobowiązany do bycia osiągalnym i możliwością wezwania do pracy w określonym czasie, mogą stanowić czas pracy, jeśli ograniczenia znacząco wpływają na jego swobodę zarządzania czasem. • Obowiązek pracodawcy ochrony pracowników przed zagrożeniami psychospołecznymi ma zastosowanie niezależnie od kwalifikacji dyżuru jako czasu pracy.
Odrzucone argumenty
Okresy dyżuru pozazakładowego, nawet jeśli pracownik musi być osiągalny i mieć godzinę na dotarcie do pracy, nie stanowią automatycznie czasu pracy. • Fakt udostępnienia mieszkania służbowego, odległość od miejsca zamieszkania czy ograniczone możliwości spędzania czasu wolnego nie są decydujące dla kwalifikacji dyżuru jako czasu pracy.
Godne uwagi sformułowania
pojęcia „czasu pracy” i „okresu odpoczynku” stanowią pojęcia prawa Unii, które należy definiować według cech obiektywnych • okres dyżuru pozazakładowego [...] należy również zakwalifikować w całości jako „czas pracy” [...] jeżeli biorąc pod uwagę obiektywny i bardzo znaczący wpływ nałożonych na pracownika ograniczeń na możliwości zajmowania się przez niego sprawami osobistymi i towarzyskimi, różni się on od okresu, w którym pracownik musi wyłącznie pozostawać do dyspozycji pracodawcy • ograniczone możliwości spędzania czasu wolnego w bezpośrednim sąsiedztwie danego miejsca nie mają znaczenia dla takiej oceny
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
R. Silva de Lapuerta
wiceprezes
A. Arabadjiev
prezes_izby
A. Prechal
sędzia
M. Vilaras
prezes_izby
N. Piçarra
prezes_izby
T. von Danwitz
sędzia
C. Toader
sędzia
M. Safjan
sędzia
D. Šváby
sędzia
S. Rodin
sędzia
F. Biltgen
sędzia
K. Jürimäe
sędzia
C. Lycourgos
sprawozdawca
L.S. Rossi
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów kwalifikacji dyżuru pozazakładowego jako czasu pracy w rozumieniu dyrektywy 2003/88/WE, a także obowiązków pracodawcy w zakresie ochrony pracowników przed zagrożeniami psychospołecznymi."
Ograniczenia: Ocena konkretnych ograniczeń nałożonych na pracownika w okresie dyżuru wymaga analizy indywidualnych okoliczności sprawy przez sąd krajowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu czasu pracy i dyżurów, z praktycznymi implikacjami dla wielu pracowników i pracodawców, a także porusza kwestię ochrony pracowników przed wypaleniem zawodowym.
“Czy Twój dyżur to praca? TSUE wyjaśnia, kiedy pracodawca musi płacić więcej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny