C-342/13

Trybunał Sprawiedliwości2014-04-03
cjeuochrona_konsumentownieuczciwe warunki umowneWysokatrybunal
ochrona konsumentównieuczciwe warunkiklauzula arbitrażowasąd polubownykredyt hipotecznydyrektywa 93/13TSUEprawo konsumenckie

Podsumowanie

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że klauzula wyłącznej właściwości sądu polubownego w umowie kredytu hipotecznego może być uznana za nieuczciwą, nawet jeśli konsument otrzymał ogólne informacje o różnicach między postępowaniami.

Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich w kontekście klauzuli arbitrażowej w umowie kredytu hipotecznego. Sąd odsyłający pytał, czy warunek ten jest nieuczciwy, nawet jeśli konsument został poinformowany o różnicach między postępowaniem polubownym a sądowym. Trybunał stwierdził, że samo przekazanie ogólnych informacji nie wyklucza nieuczciwego charakteru warunku, a ocena należy do sądu krajowego.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Szombathelyi Törvényszék (Węgry) dotyczył wykładni art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa rozpatrywana przez węgierski sąd dotyczyła żądania stwierdzenia nieważności klauzul arbitrażowych w umowie kredytu hipotecznego zawartej z Raiffeisen Bank Zrt. Klauzula ta przyznawała wyłączną właściwość stałemu sądowi arbitrażowemu, od którego orzeczeń nie przysługuje środek zaskarżenia. Bank poinformował konsumentkę o różnicach między postępowaniem arbitrażowym a sądowym, w tym o jednoinstancyjności i potencjalnie wyższych kosztach postępowania arbitrażowego. Konsumentka uznała jednak zapis za niekorzystny i ograniczający jej prawo do sądu. Trybunał Sprawiedliwości UE, stosując art. 99 regulaminu postępowania, wydał postanowienie z uzasadnieniem. Stwierdził, że ocena nieuczciwego charakteru warunku umownego należy do sądu krajowego, który musi wziąć pod uwagę całokształt okoliczności zawarcia umowy. Podkreślił, że samo przekazanie konsumentowi ogólnych informacji o różnicach między postępowaniami nie wyklucza nieuczciwego charakteru warunku, zwłaszcza gdy jego celem lub skutkiem jest wyłączenie lub ograniczenie prawa konsumenta do wystąpienia z powództwem. W przypadku stwierdzenia nieuczciwego warunku, sąd krajowy ma obowiązek wyciągnąć konsekwencje prawne, aby zapewnić, że warunek ten nie będzie wiążący dla konsumenta.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd krajowy musi ocenić, czy taki warunek jest nieuczciwy, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności zawarcia umowy.

Uzasadnienie

Trybunał wskazał, że ocena nieuczciwego charakteru warunku należy do sądu krajowego. Należy zbadać, czy warunek wyłącza lub ogranicza prawo konsumenta do wystąpienia z powództwem. Samo przekazanie ogólnych informacji o różnicach między postępowaniami nie wyklucza nieuczciwego charakteru warunku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

udzielono odpowiedzi na pytanie

Strony

NazwaTypRola
Katalin Sebestyénosoba_fizycznaskarżący
Zsolt Csaba Kőváriinnepozwany
OTP Bankspolkapozwany
OTP Faktoring Követeléskezelő Zrtspolkapozwany
Raiffeisen Bank Zrtspolkapozwany

Przepisy (13)

Główne

Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 3

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Załącznik zawiera przykładowy i niewyczerpujący wykaz warunków, które mogą być uznane za nieuczciwe.

Dyrektywa 93/13/EWG § Załącznik, pkt 1 lit. q)

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Warunki, których celem lub skutkiem jest wyłączenie lub ograniczenie prawa konsumenta do wystąpienia z powództwem lub skorzystania z innego środka zaskarżenia, zwłaszcza zaś żądanie od konsumenta poddania sporów wyłącznie pod arbitraż nieobjęty przepisami prawa.

TFUE art. 267

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Podstawa prawna wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

Pomocnicze

Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 1

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Nieuczciwy charakter warunków umowy jest określany z uwzględnieniem rodzaju towarów lub usług, których umowa dotyczy i z odniesieniem, w czasie wykonania umowy, do wszelkich okoliczności związanych z wykonaniem umowy oraz do innych warunków tej umowy lub innej umowy, od której ta jest zależna.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 5

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Warunki umowne muszą być sporządzone prostym i zrozumiałym językiem. Wszelkie wątpliwości co do treści warunku należy interpretować na korzyść konsumenta.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Nieuczciwe warunki w umowach nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków.

k.c. art. 209 § 1

Polgári törvénykönyvről szóló 1959. évi IV. törvény (Kodeks cywilny)

Ogólne warunki umów, jak również postanowienia umowy zawartej z konsumentem, które nie były indywidualnie negocjowane, są warunkami nieuczciwymi, jeżeli wbrew wymogom dobrej wiary i lojalności określają prawa i obowiązki stron wynikające z umowy w sposób jednostronny i nieuzasadniony, ze szkodą dla strony przyjmującej te postanowienia.

Ustawa nr LXXI z 1994 r. o arbitrażu art. 3 § 1

Spory mogą być rozstrzygane w postępowaniu arbitrażowym, a nie w postępowaniu sądowym, jeżeli spełnione są określone warunki dotyczące zawodowego charakteru działalności, swobody dysponowania przedmiotem sporu i uzgodnienia postępowania arbitrażowego w umowie.

Ustawa nr LXXI z 1994 r. o arbitrażu art. 5 § 1

Zapis na arbitraż jest umową pomiędzy stronami, na podstawie której strony poddają rozstrzygnięciu sądu arbitrażowego spory, jakie wynikły lub mogą wyniknąć w związku z określonym stosunkiem prawnym.

Ustawa nr LXXI z 1994 r. o arbitrażu art. 8 § 1

Sąd, do którego wniesiono pozew w dziedzinie, która była przedmiotem zapisu na arbitraż, orzeka o niedopuszczalności skargi, chyba że uzna, iż zapis na arbitraż należy uznać za nieistniejący, nieważny, bezskuteczny lub niemożliwy do wykonania.

Ustawa nr LXXI z 1994 r. o arbitrażu art. 54

Od orzeczenia sądu arbitrażowego nie przysługuje środek zaskarżenia.

Dekret 18/1999 z dnia 5 lutego w sprawie nieuczciwych warunków w umowach zawieranych z konsumentami art. 1 § 1 lit. i)

Warunki umowne umowy kredytu zawartej z konsumentami mają nieuczciwy charakter w szczególności, gdy wyłączają bądź ograniczają środki, jakimi dysponuje konsument w celu dochodzenia swoich praw na podstawie ustawy lub umowy, chyba że owe środki zostaną zastąpione postępowaniem dotyczącym rozstrzygania sporów ustanowionym przez przepis prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Klauzula wyłącznej właściwości sądu polubownego, od którego orzeczeń nie przysługuje środek zaskarżenia, może być nieuczciwa, nawet jeśli konsument otrzymał ogólne informacje o różnicach między postępowaniami. Ocena nieuczciwego charakteru warunku należy do sądu krajowego, który musi zbadać całokształt okoliczności i skutki dla konsumenta.

Godne uwagi sformułowania

samo przekazanie konsumentowi, przed podpisaniem danej umowy, ogólnych informacji dotyczących różnic istniejących między postępowaniem przed sądem polubownym a zwykłym postępowaniem sądowym samo w sobie nie może pozwolić na wykluczenie nieuczciwego charakteru tego warunku.

Skład orzekający

A. Tizzano

prezes izby

A. Borg Barthet

sędzia

E. Levits

sędzia

S. Rodin

sędzia

F. Biltgen

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja dyrektywy 93/13/EWG w kontekście klauzul arbitrażowych w umowach konsumenckich, zwłaszcza kredytach hipotecznych. Podkreślenie roli sądu krajowego w ocenie nieuczciwości warunków i ograniczeń wynikających z klauzul arbitrażowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji klauzuli arbitrażowej w umowie kredytu hipotecznego, gdzie orzeczenia sądu polubownego nie podlegają zaskarżeniu. Ocena nieuczciwości zależy od konkretnych okoliczności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieuczciwych klauzul w umowach konsumenckich, a konkretnie klauzul arbitrażowych, które mogą ograniczać prawa konsumentów. Wyrok pokazuje, że nawet informowanie konsumenta nie zawsze chroni przed uznaniem klauzuli za nieuczciwą.

Czy klauzula arbitrażowa w Twoim kredycie hipotecznym jest legalna? TSUE wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI