C-336/19
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że przepisy krajowe wymagające odwracalnego ogłuszenia zwierząt przed ubojem rytualnym nie naruszają wolności religii ani nie podważają ważności rozporządzenia UE o ochronie zwierząt.
Sprawa dotyczyła wykładni rozporządzenia UE w sprawie ochrony zwierząt podczas uboju, w szczególności możliwości wprowadzania przez państwa członkowskie przepisów krajowych wymagających odwracalnego ogłuszenia zwierząt przed ubojem rytualnym. Skarżący, organizacje żydowskie i muzułmańskie, argumentowali, że takie wymogi naruszają wolność religii. Trybunał uznał, że przepisy krajowe wprowadzające obowiązek odwracalnego ogłuszenia, które nie powoduje śmierci zwierzęcia, są zgodne z prawem UE i nie naruszają wolności religii, pod warunkiem że zapewniają właściwą równowagę między dobrostanem zwierząt a wolnością wyznania.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni i ważności przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1099/2009 w sprawie ochrony zwierząt podczas uśmiercania, w kontekście belgijskiego dekretu wprowadzającego wymóg odwracalnego ogłuszenia zwierząt przed ubojem rytualnym. Skarżący, reprezentujący społeczności żydowskie i muzułmańskie, twierdzili, że dekret ten narusza ich wolność religijną, gwarantowaną przez Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, ponieważ sprzeciwia się tradycyjnym metodom uboju rytualnego. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wielka izba) rozpatrzył tę sprawę, analizując zgodność belgijskich przepisów z prawem UE, w szczególności z rozporządzeniem nr 1099/2009 oraz Kartą praw podstawowych. Trybunał stwierdził, że art. 26 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1099/2009 pozwala państwom członkowskim na przyjmowanie przepisów krajowych służących zapewnieniu dalej idącej ochrony zwierząt, nawet jeśli oznacza to odstępstwo od ogólnej zasady uboju bez ogłuszania w przypadku obrzędów religijnych. Jednocześnie podkreślono, że takie środki muszą być proporcjonalne i szanować prawa podstawowe, w tym wolność religii. Analizując belgijski dekret, Trybunał uznał, że wymóg odwracalnego ogłuszenia, które nie powoduje śmierci zwierzęcia, jest zgodny z prawem UE. Stwierdzono, że takie rozwiązanie stanowi właściwą równowagę między ochroną dobrostanu zwierząt a wolnością uzewnętrzniania religii, nie naruszając przy tym zasady proporcjonalności ani nie podważając ważności rozporządzenia nr 1099/2009. Trybunał podkreślił, że państwa członkowskie mają szeroki zakres uznania w godzeniu tych wartości, zwłaszcza w obliczu braku konsensusu na poziomie UE. W kwestii ważności przepisów, Trybunał odrzucił argumenty o dyskryminacji w porównaniu do polowań, łowienia ryb czy imprez kulturalnych, wskazując na istotne różnice między tymi czynnościami a ubojem produkcyjnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, art. 26 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1099/2009 w związku z art. 13 TFUE i art. 10 ust. 1 Karty praw podstawowych nie sprzeciwia się uregulowaniu państwa członkowskiego wymagającemu w ramach uboju rytualnego odwracalnego procesu ogłuszania, które nie może spowodować śmierci zwierzęcia.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że przepisy krajowe wprowadzające obowiązek odwracalnego ogłuszenia zwierząt przed ubojem rytualnym są zgodne z prawem UE, pod warunkiem że zapewniają właściwą równowagę między ochroną dobrostanu zwierząt a wolnością uzewnętrzniania religii. Państwa członkowskie mają szeroki zakres uznania w godzeniu tych wartości, a takie środki są proporcjonalne, jeśli nie naruszają istoty praw podstawowych i służą uzasadnionemu celowi interesu ogólnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
państwo członkowskie (Belgia) / przepisy UE
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Centraal Israëlitisch Consistorie van België i in. | inne | skarżący |
| Unie Moskeeën Antwerpen VZW | inne | skarżący |
| Islamitisch Offerfeest Antwerpen VZW | inne | skarżący |
| JG | osoba_fizyczna | skarżący |
| KH | osoba_fizyczna | skarżący |
| Executief van de Moslims van België i in. | inne | skarżący |
| Coördinatie Comité van Joodse Organisaties van België – Section belge du Congrès juif mondial et Congrès juif européen VZW i in. | inne | skarżący |
| Vlaamse Regering | organ_krajowy | pozwany |
| LI | osoba_fizyczna | wnoszący_odwołanie |
| Waalse Regering | organ_krajowy | interwenient |
| Kosher Poultry BVBA i in. | spolka | interwenient |
| Global Action in the Interest of Animals VZW (GAIA) | inne | interwenient |
| Rząd duński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd fiński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd szwedzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rada Unii Europejskiej | instytucja_ue | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
Rozporządzenie nr 1099/2009 art. 4 § 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1099/2009 z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania
Zwierzęta są uśmiercane wyłącznie po uprzednim ogłuszeniu zgodnie z metodami i szczegółowymi wymogami związanymi ze stosowaniem tych metod określonymi w załączniku I. Do chwili śmierci zwierzęta są utrzymywane w stanie nieprzytomności i niewrażliwości na bodźce.
Rozporządzenie nr 1099/2009 art. 4 § 4
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1099/2009 z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania
W przypadku zwierząt poddawanych ubojowi według szczególnych metod wymaganych przez obrzędy religijne wymogi ust. 1 nie mają zastosowania, pod warunkiem że ubój ma miejsce w rzeźni.
Rozporządzenie nr 1099/2009 art. 26 § 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1099/2009 z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania
Państwa członkowskie mogą przyjąć przepisy krajowe, które służą zapewnieniu dalej idącej ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania w porównaniu z przepisami zawartymi w niniejszym rozporządzeniu, w szczególności w zakresie uboju i działań związanych z uśmiercaniem zwierząt zgodnie z art. 4 ust. 4.
TFUE art. 13
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Unia i państwa członkowskie w pełni uwzględniają wymagania w zakresie dobrostanu zwierząt jako istot zdolnych do odczuwania, przy równoczesnym przestrzeganiu przepisów prawnych i administracyjnych oraz zwyczajów państw członkowskich związanych w szczególności z obyczajami religijnymi, tradycjami kulturowymi i dziedzictwem regionalnym.
Karta art. 10 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Każdy ma prawo do wolności myśli, sumienia i religii. Prawo to obejmuje wolność zmiany religii lub przekonań oraz wolność uzewnętrzniania swej religii lub przekonań indywidualnie lub wspólnie z innymi, publicznie lub prywatnie, poprzez uprawianie kultu, nauczanie, praktykowanie i uczestniczenie w obrzędach.
Belgijski dekret art. 15 § 2
Dekret zmieniający ustawę z dnia 14 sierpnia 1986 r. o ochronie i dobrostanie zwierząt
Wymaga, aby w przypadku uboju rytualnego ogłuszenie było odwracalne i nie powodowało śmierci zwierzęcia.
Pomocnicze
Karta art. 52 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności muszą być przewidziane ustawą, szanować istotę tych praw i wolności, być konieczne i rzeczywiście odpowiadać celom interesu ogólnego lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób.
Karta art. 52 § 3
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawa zawarte w karcie odpowiadające prawom gwarantowanym w EKPC mają takie samo znaczenie i zakres jak w EKPC.
Karta art. 20
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Równość wobec prawa.
Karta art. 21
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zakaz dyskryminacji.
Karta art. 22
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Różnorodność kulturowa, religijna i językowa.
Belgijska ustawa o ochronie zwierząt art. 16
Ustawa z dnia 14 sierpnia 1986 r. o ochronie i dobrostanie zwierząt
Nakładała obowiązek uboju po ogłuszeniu, z wyjątkiem uboju wymaganego przez obrzęd religijny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy krajowe wymagające odwracalnego ogłuszenia zwierząt przed ubojem rytualnym są zgodne z rozporządzeniem nr 1099/2009 i Kartą praw podstawowych, ponieważ zapewniają równowagę między dobrostanem zwierząt a wolnością religii. Państwa członkowskie mają szeroki zakres uznania w godzeniu tych wartości, a środki te są proporcjonalne. Rozporządzenie nr 1099/2009 nie narusza zasad równości i niedyskryminacji, ponieważ odmienne traktowanie uboju rytualnego od polowań czy imprez kulturalnych jest uzasadnione.
Odrzucone argumenty
Belgijski dekret narusza wolność religijną żydów i muzułmanów, ponieważ sprzeciwia się tradycyjnym metodom uboju rytualnego. Przepisy krajowe są nieproporcjonalne i naruszają istotę wolności religii. Rozporządzenie nr 1099/2009 dyskryminuje ubój rytualny w porównaniu do innych form uśmiercania zwierząt.
Godne uwagi sformułowania
„Unia i państwa członkowskie muszą w pełni uwzględniać wymagania w zakresie dobrostanu zwierząt przy formułowaniu i wykonywaniu jej polityki” (art. 13 TFUE) „Wolność uzewnętrzniania swej religii lub przekonań indywidualnie lub wspólnie z innymi, publicznie lub prywatnie, poprzez uprawianie kultu, nauczanie, praktykowanie i uczestniczenie w obrzędach” (art. 10 ust. 1 Karty) „Państwa członkowskie mogą przyjąć przepisy krajowe, które służą zapewnieniu dalej idącej ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania” (art. 26 ust. 2 rozporządzenia nr 1099/2009) „koniecznego pogodzenia wymogów dotyczących ochrony poszczególnych praw i zasad” „szeroki zakres uznania przy decydowaniu, czy i w jakim zakresie ograniczenie prawa do uzewnętrzniania swojej religii lub przekonań jest „niezbędne” „dobrostan zwierząt, jako wartość, do której współczesne społeczeństwa demokratyczne od wielu lat przywiązuje większą wagę”
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
R. Silva de Lapuerta
wiceprezes
A. Arabadjiev
prezes_izby
A. Prechal
prezes_izby
E. Regan
prezes_izby
M. Ilešič
prezes_izby
L. Bay Larsen
prezes_izby
A. Kumin
prezes_izby
T. von Danwitz
sędzia
C. Toader
sędzia
M. Safjan
sędzia
D. Šváby
sprawozdawca
L.S. Rossi
sędzia
I. Jarukaitis
sędzia
N. Jääskinen
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów UE dotyczących ochrony zwierząt podczas uboju, kolizji między dobrostanem zwierząt a wolnością religijną, zakresu uznania państw członkowskich w godzeniu tych wartości oraz stosowania zasady proporcjonalności w kontekście praw podstawowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji uboju rytualnego i wymogu odwracalnego ogłuszenia. Interpretacja przepisów UE może ewoluować wraz ze zmianami w prawie i orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między ważnymi wartościami: dobrostanem zwierząt a wolnością religijną, co jest tematem budzącym duże emocje i zainteresowanie społeczne. Orzeczenie pokazuje, jak prawo UE stara się godzić te często sprzeczne interesy.
“Czy ubój rytualny musi być zgodny z nowoczesnymi metodami ogłuszania? TSUE rozstrzyga konflikt między wolnością religii a dobrostanem zwierząt.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI