C-331/21
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z dnia 26 października 2023 r. w sprawie C-331/21 rozpatrzył wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez portugalski sąd apelacyjny. Dotyczył on wykładni art. 101 TFUE w kontekście umowy partnerskiej zawartej między EDP Comercial (dostawca energii elektrycznej) a Modelo Continente (sprzedawca detaliczny produktów masowego użytku). Umowa ta zawierała klauzulę o zakazie konkurencji, która zobowiązywała Modelo Continente do nieprowadzenia działalności w zakresie sprzedaży energii elektrycznej oraz EDP Comercial do nieprowadzenia działalności w zakresie dystrybucji detalicznej artykułów spożywczych. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy taka umowa, nawet jeśli przynosi korzyści konsumentom i strony nie są bezpośrednimi konkurentami, może być uznana za porozumienie ograniczające konkurencję ze względu na cel. TSUE wyjaśnił, że ocena potencjalnej konkurencji wymaga analizy rzeczywistych i konkretnych możliwości wejścia na rynek, a nie tylko teoretycznych. Podkreślono, że umowa, w której strony dzielą ryzyko, nie może być uznana za umowę agencyjną ani porozumienie wertykalne. W odniesieniu do ograniczeń akcesoryjnych, TSUE stwierdził, że klauzula o zakazie konkurencji nie może być uznana za akcesoryjną, chyba że jest obiektywnie konieczna i proporcjonalna do celów umowy głównej. Wreszcie, TSUE orzekł, że umowa z klauzulą o zakazie konkurencji może być uznana za ograniczającą konkurencję ze względu na cel, nawet jeśli przynosi korzyści konsumentom i jest ograniczona w czasie, pod warunkiem, że jest wystarczająco szkodliwa dla konkurencji, aby nie wymagać badania jej skutków.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa partnerska między dostawcą energii a sprzedawcą detalicznym, zawierająca klauzulę o zakazie konkurencji, może być uznana za porozumienie ograniczające konkurencję ze względu na cel, nawet jeśli przynosi korzyści konsumentom i strony nie są bezpośrednimi konkurentami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa z klauzulą o zakazie konkurencji może być uznana za ograniczającą konkurencję ze względu na cel, nawet jeśli przynosi korzyści konsumentom i jest ograniczona w czasie, pod warunkiem, że jest wystarczająco szkodliwa dla konkurencji, aby nie wymagać badania jej skutków.
Uzasadnienie
TSUE wyjaśnił, że porozumienia o podziale rynków lub wykluczeniu z rynku są uznawane za ograniczenia ze względu na cel. Nawet jeśli umowa przynosi korzyści konsumentom, nie wyklucza to kwalifikacji jako ograniczenie ze względu na cel, jeśli ogólna ocena szkodliwości dla konkurencji pozostaje wystarczająca.
Jakie są kryteria oceny, czy przedsiębiorstwo nieobecne na rynku jest potencjalnym konkurentem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przedsiębiorstwo nieobecne na rynku może być uznane za potencjalnego konkurenta, jeśli istnieją rzeczywiste i konkretne możliwości wejścia na ten rynek i konkurowania z obecnymi graczami. Ocena ta musi opierać się na całokształcie spójnych okoliczności faktycznych, uwzględniających strukturę rynku oraz kontekst gospodarczy i prawny.
Uzasadnienie
TSUE podkreślił, że ocena potencjalnej konkurencji wymaga analizy obiektywnych dowodów, takich jak struktura rynku, bariery wejścia, wcześniejsza działalność grupy, a także subiektywnych elementów, jak postrzeganie przez strony umowy, które mogą wzmocnić dowody obiektywne. Samo zamiar wejścia na rynek nie wystarcza.
Czy umowa partnerska między przedsiębiorstwami działającymi na różnych rynkach produktowych, polegająca na wspieraniu sprzedaży i krzyżowych obniżkach, może być uznana za umowę agencyjną lub porozumienie wertykalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka nie może być uznana za umowę agencyjną ani porozumienie wertykalne, jeśli strony dzielą ryzyko związane z transakcjami i działają na rynkach, które nie są względem siebie rynkami wyższego lub niższego szczebla.
Uzasadnienie
TSUE wskazał, że kluczowym czynnikiem odróżniającym umowę agencyjną jest brak ponoszenia przez agenta ryzyka finansowego lub handlowego. Ponadto, definicja porozumienia wertykalnego wymaga działania na różnych szczeblach obrotu w ramach tego samego łańcucha produkcji lub dystrybucji.
Kiedy klauzula o zakazie konkurencji w umowie partnerskiej może być uznana za ograniczenie akcesoryjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Klauzula o zakazie konkurencji może być uznana za akcesoryjną tylko wtedy, gdy jest obiektywnie konieczna do realizacji umowy głównej i proporcjonalna do jej celów. Samo uczynienie umowy trudniejszą lub mniej korzystną nie wystarcza.
Uzasadnienie
TSUE podkreślił, że ograniczenie akcesoryjne musi być ściśle niezbędne do realizacji głównej operacji, a nie tylko pomocne. Analiza musi uwzględniać, czy realizacja umowy głównej byłaby niemożliwa bez danego ograniczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| EDP – Energias de Portugal SA | spolka | skarżący |
| EDP Comercial – Comercialização de Energia SA | spolka | skarżący |
| MC retail SGPS SA | spolka | skarżący |
| Modelo Continente Hipermercados SA | spolka | skarżący |
| Autoridade da Concorrência | organ_krajowy | pozwany |
| Ministério Público | organ_krajowy | interwenient |
Przepisy (4)
Główne
TFUE art. 101
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zakazuje porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych, które mają na celu lub skutkują ograniczeniem konkurencji. Analiza może opierać się na celu lub skutku.
Rozporządzenie nr 330/2010 art. 1 ust. 1 lit. a)
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 330/2010
Definicja porozumienia wertykalnego.
Rozporządzenie nr 330/2010 art. 1 ust. 1 lit. c)
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 330/2010
Definicja przedsiębiorstwa konkurującego.
NSPK art. 9 ust. 1
Ustawa nr 19/2012 – Prawo konkurencji (Portugalia)
Zakaz porozumień ograniczających konkurencję, powielający art. 101 TFUE.
Skład orzekający
A. Rantos
rzecznik generalny
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny