C-331/16 i C-366/16
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że samo wykluczenie z możliwości uzyskania statusu uchodźcy z powodu popełnienia poważnych zbrodni w przeszłości nie pozwala automatycznie na wydalenie obywatela UE lub członka jego rodziny, jeśli nie wykazano rzeczywistego, aktualnego i poważnego zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego.
Sprawa dotyczyła interpretacji dyrektywy 2004/38 w kontekście wydalenia obywatela Unii (K.) i członka rodziny obywatela Unii (H.F.), którzy zostali wykluczeni z możliwości uzyskania statusu uchodźcy z powodu popełnienia poważnych zbrodni w przeszłości (art. 1F Konwencji Genewskiej). Sądy krajowe pytały, czy samo to wykluczenie może stanowić podstawę do wydalenia lub odmowy pobytu, bez konieczności wykazywania aktualnego zagrożenia. Trybunał orzekł, że automatyczne wydalenie jest niedopuszczalne; należy indywidualnie ocenić, czy zachowanie stanowi rzeczywiste, aktualne i poważne zagrożenie, uwzględniając czas, późniejsze postępowanie i zasadę proporcjonalności.
W niniejszej sprawie połączono dwa wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożone przez sądy niderlandzki i belgijski, dotyczące wykładni dyrektywy 2004/38 w kontekście wydalenia lub odmowy prawa pobytu obywateli Unii lub członków ich rodzin. Głównym zagadnieniem było ustalenie, czy fakt, że dana osoba została w przeszłości wykluczona z możliwości uzyskania statusu uchodźcy na podstawie art. 1F Konwencji Genewskiej (ze względu na popełnienie zbrodni wojennych, przeciwko ludzkości lub poważnych zbrodni niepolitycznych), może stanowić wystarczającą podstawę do automatycznego uznania jej za osobę stanowiącą rzeczywiste, aktualne i dostatecznie poważne zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu art. 27 ust. 2 dyrektywy 2004/38. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wielka izba) orzekł, że samo wykluczenie z możliwości uzyskania statusu uchodźcy nie jest wystarczające do automatycznego wydalenia. Państwa członkowskie muszą przeprowadzić indywidualną ocenę, czy zachowanie danej osoby stanowi rzeczywiste, aktualne i dostatecznie poważne zagrożenie dla podstawowych interesów społecznych. Ocena ta powinna uwzględniać charakter i wagę zarzucanych czynów, poziom zaangażowania, ewentualne okoliczności wyłączające odpowiedzialność, a także czas, jaki upłynął od popełnienia czynów, oraz późniejsze zachowanie osoby. Kluczowe jest również przestrzeganie zasady proporcjonalności, co oznacza wyważenie zagrożenia dla społeczeństwa z prawami jednostki, w tym prawem do życia prywatnego i rodzinnego. Ponadto, Trybunał wyjaśnił, że ochrona przewidziana w art. 28 ust. 3 lit. a) dyrektywy 2004/38 (dotycząca osób zamieszkujących przez dziesięć lat) ma zastosowanie tylko do osób posiadających prawo stałego pobytu, co nie dotyczyło jednego z wnioskodawców (K.).
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, samo wykluczenie z możliwości uzyskania statusu uchodźcy nie pozwala na automatyczne stwierdzenie, że obecność danej osoby stanowi rzeczywiste, aktualne i dostatecznie poważne zagrożenie. Konieczna jest indywidualna ocena zagrożenia.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że wykluczenie z możliwości uzyskania statusu uchodźcy ma na celu zapobieżenie nadużyciom statusu uchodźcy i uniknięcie sytuacji, w której sprawcy poważnych przestępstw unikają odpowiedzialności karnej, a nie jest uzależnione od istnienia aktualnego zagrożenia dla państwa przyjmującego. Dlatego państwa członkowskie muszą przeprowadzić indywidualną ocenę zagrożenia, uwzględniając charakter i wagę czynów, poziom zaangażowania, czas, który upłynął, oraz późniejsze zachowanie osoby.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
Obywatele Unii i członkowie ich rodzin (w zakresie interpretacji przepisów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie | organ_krajowy | pozwany |
| H.F. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Belgische Staat | panstwo_czlonkowskie | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
Dyrektywa 2004/38/WE art. 27 § 2
Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Środki podjęte ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego muszą być zgodne z zasadą proporcjonalności i opierać się wyłącznie na indywidualnym zachowaniu danej osoby, które musi stanowić rzeczywiste, aktualne i dostatecznie poważne zagrożenie dla jednego z podstawowych interesów społecznych. Nie można automatycznie wydalać osoby na podstawie przeszłego wykluczenia z możliwości uzyskania statusu uchodźcy.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 28 § 1
Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Przed podjęciem decyzji o wydaleniu ze względów porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego państwo członkowskie musi uwzględnić informacje dotyczące długości pobytu, wieku, stanu zdrowia, sytuacji rodzinnej i ekonomicznej, integracji społecznej i kulturalnej oraz stopnia więzi z krajem pochodzenia.
Dyrektywa 2004/38/WE art. 28 § 3
Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Decyzja o wydaleniu nie może zostać podjęta wobec obywatela Unii, który zamieszkiwał w przyjmującym państwie członkowskim przez poprzednie dziesięć lat, chyba że uzasadniają to nadrzędne względy bezpieczeństwa publicznego. Ochrona ta wymaga posiadania prawa stałego pobytu.
Pomocnicze
Konwencja Genewska art. 1F
Konwencja dotycząca statutu uchodźców
Określa przesłanki wykluczenia z możliwości uzyskania statusu uchodźcy (zbrodnie przeciwko pokojowi, zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości, poważne zbrodnie niepolityczne, czyny sprzeczne z celami ONZ).
Dyrektywa 2011/95/UE art. 12 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE
Określa przesłanki wykluczenia obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca z możliwości otrzymania statusu uchodźcy, analogiczne do art. 1F Konwencji Genewskiej.
Karta art. 7
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
EKPC art. 8
Europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.
Vreemdelingenwet art. 67 § 1
Ustawa o cudzoziemcach (Niderlandy)
Podstawa prawna uznania cudzoziemca za osobę niepożądaną w Niderlandach.
wet betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen art. 43
Ustawa o wjeździe na terytorium, pobycie, osiedlaniu się i wydalaniu cudzoziemców (Belgia)
Ograniczenia w odmowie zezwolenia na wjazd i pobyt obywatelom Unii i członkom ich rodzin ze względów porządku publicznego, bezpieczeństwa narodowego lub zdrowia publicznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Automatyczne wydalenie na podstawie przeszłego wykluczenia z możliwości uzyskania statusu uchodźcy jest sprzeczne z wymogiem indywidualnej oceny zagrożenia dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego. Konieczność uwzględnienia zasady proporcjonalności i wyważenia interesów jednostki (w tym prawa do życia prywatnego i rodzinnego) z interesem społecznym. Ocena zagrożenia musi być indywidualna i uwzględniać czas, który upłynął od zarzucanych czynów oraz późniejsze zachowanie osoby. Ochrona przewidziana w art. 28 ust. 3 lit. a) dyrektywy 2004/38 (po 10 latach pobytu) wymaga posiadania prawa stałego pobytu.
Odrzucone argumenty
Przeszłe wykluczenie z możliwości uzyskania statusu uchodźcy z powodu popełnienia poważnych zbrodni stanowi automatycznie rzeczywiste, aktualne i dostatecznie poważne zagrożenie dla podstawowych interesów społecznych, uzasadniające wydalenie lub odmowę pobytu.
Godne uwagi sformułowania
zachowanie stanowiące rzeczywiste, aktualne i dostatecznie poważne zagrożenie dla jednego z podstawowych interesów społecznych nie można automatycznie stwierdzić, że sama obecność na tym terytorium stanowi [...] zagrożenie zasada proporcjonalności wyważenie [...] ochrony podstawowego interesu danego społeczeństwa, a [...] interesami danej osoby
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
A. Tizzano
wiceprezes
M. Ilešič
prezes_izby
L. Bay Larsen
prezes_izby
T. von Danwitz
prezes_izby
E. Levits
prezes_izby
A. Borg Barthet
sędzia
J.C. Bonichot
sędzia
A. Arabadjiev
sędzia
S. Rodin
sędzia
F. Biltgen
sędzia
K. Jürimäe
sędzia
M. Vilaras
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 27 i 28 dyrektywy 2004/38 w kontekście wydalenia osób, które były wykluczone z możliwości uzyskania statusu uchodźcy z powodu popełnienia poważnych zbrodni w przeszłości. Podkreślenie wymogu indywidualnej oceny zagrożenia i zasady proporcjonalności."
Ograniczenia: Dotyczy głównie obywateli UE i członków ich rodzin, ale zasady oceny zagrożenia i proporcjonalności mają szersze zastosowanie w prawie imigracyjnym i azylowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii bezpieczeństwa publicznego, prawa do pobytu i ochrony praw człowieka w kontekście poważnych przestępstw popełnionych w przeszłości. Pokazuje złożoność wyważania interesów państwa i jednostki.
“Czy przeszłe zbrodnie automatycznie przekreślają prawo do pobytu w UE? TSUE wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI