C-328/19
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że model 'gminy odpowiedzialnej' w fińskim prawie, gdzie gminy przekazują sobie zadania, może być wyłączony z przepisów o zamówieniach publicznych jako przekazanie kompetencji, a gmina odpowiedzialna może zlecać usługi podmiotowi 'in house' bez przetargu.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o zamówieniach publicznych w kontekście fińskiego modelu 'gminy odpowiedzialnej'. Gminy przekazywały sobie zadania organizacji usług, a jedna gmina (Pori) zleciła usługi transportowe spółce w całości przez siebie kontrolowanej (Porin Linjat) bez przetargu. Sąd odsyłający pytał, czy takie porozumienia wyłączają stosowanie dyrektywy jako przekazanie kompetencji lub współpracę horyzontalną. Trybunał uznał, że model 'gminy odpowiedzialnej' może być traktowany jako przekazanie kompetencji w rozumieniu prawa UE, co wyłącza stosowanie dyrektywy o zamówieniach publicznych. W takim przypadku gmina odpowiedzialna może zlecać usługi podmiotowi 'in house' bez przetargu, nawet jeśli obsługuje ona potrzeby innych gmin.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 1 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2004/18/WE w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych. Sprawa wywodziła się z postępowania wszczętego przez miasto Pori (Finlandia), które udzieliło zamówienia na usługi transportowe spółce Porin Linjat Oy, należącej w całości do miasta, bez przeprowadzenia postępowania przetargowego. Porozumienie o współpracy między gminami, oparte na tzw. modelu 'gminy odpowiedzialnej', polegało na przekazaniu jednej gminie (Pori) zadania organizacji usług społecznych, zdrowotnych i transportowych na rzecz wszystkich gmin uczestniczących w porozumieniu. Sąd odsyłający pytał, czy taki model wyłącza stosowanie dyrektywy o zamówieniach publicznych jako przekazanie kompetencji lub współpracę horyzontalną. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo (wyrok Remondis), uznał, że model 'gminy odpowiedzialnej', w którym gminy dobrowolnie przekazują sobie kompetencje, może być traktowany jako przekazanie kompetencji w rozumieniu art. 4 ust. 2 TFUE. Takie przekazanie kompetencji, jeśli spełnia określone warunki dotyczące autonomii i odpowiedzialności nowej jednostki, wyłącza stosowanie dyrektywy o zamówieniach publicznych. W konsekwencji, gmina odpowiedzialna, której przekazano kompetencje, jest uznawana za instytucję zamawiającą i może zlecać usługi podmiotowi 'in house' (w tym przypadku Porin Linjat) bez konieczności przeprowadzania postępowania przetargowego, nawet jeśli usługi te zaspokajają potrzeby nie tylko tej gminy, ale także pozostałych gmin będących stronami porozumienia. Trybunał podkreślił, że kluczowe jest, aby gmina odpowiedzialna sprawowała kontrolę nad podmiotem 'in house' analogiczną do kontroli nad własnymi służbami oraz aby podmiot ten prowadził zasadniczą część swojej działalności na rzecz instytucji zamawiających, które go kontrolują. W tym kontekście, nawet jeśli inne gminy nie posiadają udziałów w kapitale spółki, mogą one wywierać decydujący wpływ na cele strategiczne i ważne decyzje, co pozwala na uznanie spełnienia przesłanki kontroli.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, model 'gminy odpowiedzialnej' może być traktowany jako przekazanie kompetencji w rozumieniu art. 4 ust. 2 TFUE, co wyłącza stosowanie dyrektywy 2004/18/WE, pod warunkiem spełnienia określonych przesłanek dotyczących autonomii i odpowiedzialności gminy odpowiedzialnej.
Uzasadnienie
Trybunał powołał się na wyrok Remondis, wskazując, że dobrowolne przekazanie kompetencji między organami władzy publicznej, które skutkuje utratą właściwości przez organy przekazujące i przejęciem jej przez organ otrzymujący, może być uznane za zmianę organizacji wewnętrznej państwa członkowskiego, chronioną przez art. 4 ust. 2 TFUE. Kluczowe jest, aby organ otrzymujący kompetencje działał samodzielnie, na własną odpowiedzialność, miał autonomię finansową i mógł zorganizować wykonanie zadań.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
Porin kaupunki (gmina odpowiedzialna)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Porin kaupunki | organ_krajowy | skarżący |
| Porin Linjat Oy | spolka | interwenient |
| Lyttylän Liikenne Oy | spolka | inne |
| Rząd fiński | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd austriacki | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (18)
Główne
Dyrektywa 2004/18/WE art. 1 § ust. 2 lit. a)
Dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi
Definicja 'zamówienia publiczne' nie obejmuje umów zawieranych w ramach przekazania kompetencji między organami władzy publicznej, które spełniają określone warunki.
TFUE art. 4 § ust. 2
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Unia ma obowiązek poszanowania tożsamości narodowej państw członkowskich, w tym samorządu regionalnego i lokalnego, co obejmuje możliwość reorganizacji podziału kompetencji.
Pomocnicze
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Rozporządzenie nr 1370/2007 art. 2 § lit. j)
Rozporządzenie (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego
Definicja 'podmiot wewnętrzny' (in house).
Rozporządzenie nr 1370/2007 art. 5 § ust. 2
Rozporządzenie (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego
laki julkisista hankinnoista (348/2007) art. 10
Ustawa o zamówieniach publicznych (Finlandia)
kuntalaki (365/1995) art. 76 § ust. 1 i 2
Ustawa o gminach (Finlandia)
kuntalaki (365/1995) art. 77 § ust. 1
Ustawa o gminach (Finlandia)
kuntalaki (410/2015) art. 8
Ustawa o gminach (Finlandia)
kuntalaki (410/2015) art. 50 § ust. 1 i 2
Ustawa o gminach (Finlandia)
kuntalaki (410/2015) art. 51 § ust. 1
Ustawa o gminach (Finlandia)
kuntalaki (410/2015) art. 52 § ust. 1
Ustawa o gminach (Finlandia)
joukkoliikennelaki (869/2009) art. 12 § ust. 3
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym (Finlandia)
joukkoliikennelaki (869/2009) art. 4
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym (Finlandia)
joukkoliikennelaki (869/2009) art. 5 § ust. 2
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym (Finlandia)
joukkoliikennelaki (869/2009) art. 6
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym (Finlandia)
joukkoliikennelaki (869/2009) art. 14 § ust. 4
Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym (Finlandia)
laki vammaisuuden perusteella järjestettävistä palveluista ja tukitoimista (380/1987) art. 3
Ustawa o usługach i środkach wsparcia dla osób niepełnosprawnych (Finlandia)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Model 'gminy odpowiedzialnej' stanowi przekazanie kompetencji w rozumieniu art. 4 ust. 2 TFUE, co wyłącza stosowanie dyrektywy o zamówieniach publicznych. Gmina odpowiedzialna, której przekazano kompetencje, jest instytucją zamawiającą i może zlecać usługi podmiotowi 'in house' bez przetargu. Kontrola nad podmiotem 'in house' może być sprawowana nie tylko przez posiadanie kapitału, ale także poprzez wpływ na cele strategiczne i ważne decyzje. Działalność podmiotu 'in house' na rzecz wszystkich instytucji zamawiających objętych porozumieniem, rozpatrywanych jako całość, spełnia wymóg prowadzenia zasadniczej części działalności.
Odrzucone argumenty
Porozumienie międzygminne powinno podlegać dyrektywie o zamówieniach publicznych, ponieważ nie stanowi ono przekazania kompetencji ani współpracy horyzontalnej. Gmina odpowiedzialna nie może zlecać usług podmiotowi 'in house' bez przetargu, ponieważ nie spełnia ona kryteriów kontroli lub podmiot 'in house' nie prowadzi zasadniczej części działalności na jej rzecz.
Godne uwagi sformułowania
model gminy odpowiedzialnej przekazanie kompetencji w rozumieniu art. 4 ust. 2 TFUE kontrola analogiczna do tej, jaką sprawuje nad własnymi służbami zasadnicza część swojej działalności na rzecz instytucji zamawiających
Skład orzekający
M. Vilaras
prezes izby
S. Rodin
sędzia
D. Šváby
sprawozdawca
K. Jürimäe
sędzia
N. Piçarra
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Udzielanie zamówień publicznych przez jednostki samorządu terytorialnego w ramach współpracy, zasady udzielania zamówień 'in house', wyłączenia z zakresu stosowania dyrektyw zamówieniowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego modelu współpracy międzygminnej ('gmina odpowiedzialna') uregulowanego w prawie fińskim, ale jego zasady dotyczące przekazania kompetencji i udzielania zamówień 'in house' mają szersze zastosowanie w UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia istotne wyjątki od zasad zamówień publicznych, które są kluczowe dla praktyków prawa samorządowego i zamówień publicznych, a także dla przedsiębiorstw komunalnych.
“Czy samorządy mogą omijać przetargi? TSUE wyjaśnia zasady 'gminy odpowiedzialnej' i zamówień 'in house'.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI