C-324/23
Podsumowanie
TSUE orzekł, że polskie przepisy blokujące możliwość zawieszenia spłaty rat kredytu hipotecznego przez konsumenta w przypadku restrukturyzacji banku są sprzeczne z prawem UE, jeśli uniemożliwiają skuteczną ochronę konsumenta.
Sprawa dotyczyła konsumentów, którzy domagali się stwierdzenia nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF z powodu nieuczciwych warunków. W trakcie postępowania bank został objęty przymusową restrukturyzacją, a polskie przepisy uniemożliwiły sądowi zastosowanie środków zabezpieczających, takich jak zawieszenie spłaty rat. Sąd odsyłający zapytał TSUE, czy takie przepisy są zgodne z prawem UE. TSUE uznał, że przepisy te naruszają zasadę skuteczności ochrony konsumentów wynikającą z dyrektywy 93/13, ponieważ pozbawiają konsumentów możliwości uzyskania skutecznej ochrony prawnej.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 8 maja 2025 r. w sprawie C-324/23 rozstrzygnął kwestię kolizji między polskimi przepisami dotyczącymi przymusowej restrukturyzacji banków a prawem konsumentów do ochrony przed nieuczciwymi warunkami umownymi. Sprawa dotyczyła konsumentów, którzy zawarli umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej i domagali się stwierdzenia jej nieważności z powodu nieuczciwych warunków. W trakcie postępowania bank Getin Noble Bank S.A. został objęty przymusową restrukturyzacją, a polskie przepisy (art. 135 ust. 1 i 4 ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym) uniemożliwiły sądowi zastosowanie środków zabezpieczających, takich jak zawieszenie spłaty rat kredytu, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Okręgowy w Warszawie zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy takie przepisy krajowe są zgodne z dyrektywą 93/13 w świetle zasady skuteczności i proporcjonalności, a także z dyrektywą 2014/59 dotyczącą restrukturyzacji banków. TSUE uznał, że przepisy te stoją na przeszkodzie prawu UE. Trybunał podkreślił, że celem dyrektywy 93/13 jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów, a zasada skuteczności wymaga, aby środki prawne przyznane konsumentom nie były praktycznie niemożliwe do wykonania. W sytuacji, gdy konsument domaga się stwierdzenia nieważności umowy z powodu nieuczciwych warunków, a grozi mu dalsze ponoszenie kosztów, sąd krajowy musi mieć możliwość zastosowania środków zabezpieczających, takich jak zawieszenie spłaty rat, aby zapewnić pełną skuteczność przyszłego orzeczenia. TSUE stwierdził, że polskie przepisy, blokując taką możliwość wyłącznie z powodu objęcia banku restrukturyzacją, naruszają te zasady, nawet jeśli bank został objęty procedurą restrukturyzacji z wykorzystaniem instytucji pomostowej. Sąd krajowy powinien uwzględnić, czy konsument zapłacił już kwotę wyższą od faktycznie należnej w przypadku unieważnienia umowy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Takie przepisy krajowe stoją na przeszkodzie prawu UE.
Uzasadnienie
TSUE uznał, że przepisy krajowe blokujące możliwość zastosowania środków zabezpieczających przez sąd w przypadku restrukturyzacji banku naruszają zasadę skuteczności ochrony konsumentów wynikającą z dyrektywy 93/13. Pozbawiają one konsumentów możliwości uzyskania skutecznej ochrony prawnej i zapewnienia pełnej skuteczności przyszłego orzeczenia stwierdzającego nieuczciwy charakter warunków umownych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsumenci (w zakresie ochrony proceduralnej)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| OF | osoba_fizyczna | skarżący |
| EI | osoba_fizyczna | skarżący |
| RI | osoba_fizyczna | skarżący |
| M.K., działający w charakterze syndyka masy upadłości Getin Noble Bank S.A., w likwidacji | spolka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Państwa członkowskie stanowią, że nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki mające na celu zapobieganie stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
ustawa o BFG art. 135 § 1
Ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji
Umorzenie postępowań egzekucyjnych lub zabezpieczających skierowanych do majątku podmiotu w restrukturyzacji.
ustawa o BFG art. 135 § 4
Ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji
Niedopuszczalność wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego w czasie trwania przymusowej restrukturyzacji.
Pomocnicze
Dyrektywa 2014/59/UE art. 1 § 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE
Państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać w mocy bardziej rygorystyczne lub dodatkowe przepisy w stosunku do przepisów tej dyrektywy, pod warunkiem że mają one zastosowanie ogólne i nie kolidują z dyrektywą.
Dyrektywa 2014/59/UE art. 34 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE
Zasady rządzące restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją, w tym zasada ponoszenia strat przez wierzycieli zgodnie z kolejnością zaspokajania oraz zasada niepogarszania sytuacji wierzycieli w porównaniu do standardowego postępowania upadłościowego.
Dyrektywa 2014/59/UE art. 70 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE
Uprawnienie organów ds. restrukturyzacji do ograniczenia możliwości egzekucji zabezpieczeń wierzytelności.
Dyrektywa 2014/59/UE art. 70 § 4
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE
Organy ds. restrukturyzacji uwzględniają wpływ ograniczenia egzekucji na rynki finansowe.
k.c. art. 385¹ § 1
Ustawa – Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych w umowach z konsumentami.
k.c. art. 405
Ustawa – Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410 § 2
Ustawa – Kodeks cywilny
Definicja świadczenia nienależnego.
k.p.c. art. 189
Ustawa – Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 730¹ § 1
Ustawa – Kodeks postępowania cywilnego
Warunki udzielenia zabezpieczenia (uprawdopodobnienie roszczenia i interesu prawnego).
k.p.c. art. 731
Ustawa – Kodeks postępowania cywilnego
Zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia.
k.p.c. art. 755 § 1
Ustawa – Kodeks postępowania cywilnego
Sposoby zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych.
Prawo upadłościowe art. 146 § 3
Ustawa – Prawo upadłościowe
Niedopuszczalność skierowania egzekucji do masy upadłości i wykonania zarządzenia zabezpieczenia, z pewnymi wyjątkami.
ustawa o BFG art. 142 § 1
Ustawa o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji
Możliwość zawieszenia prawa do realizacji zabezpieczeń z majątku podmiotu w restrukturyzacji przez BFG.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy krajowe blokujące możliwość zastosowania środków zabezpieczających przez sąd w przypadku restrukturyzacji banku naruszają zasadę skuteczności ochrony konsumentów wynikającą z dyrektywy 93/13. Brak możliwości zastosowania środków zabezpieczających uniemożliwia skuteczną ochronę prawną konsumenta i zapewnienie pełnej skuteczności przyszłego orzeczenia. Artykuły 34 ust. 1 lit. b) i g) dyrektywy 2014/59 nie dotyczą ochrony proceduralnej konsumentów w postaci środków zabezpieczających.
Odrzucone argumenty
Przepisy krajowe dotyczące restrukturyzacji banków (art. 135 ust. 1 i 4 ustawy o BFG) mają pierwszeństwo przed możliwością zastosowania środków zabezpieczających przez sąd w sprawach konsumenckich. Zasada niepogarszania sytuacji wierzycieli (art. 34 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2014/59) nie ma zastosowania do wniosków o środki zabezpieczające składanych przez konsumentów.
Godne uwagi sformułowania
zasada skuteczności pełna skuteczność przyszłego orzeczenia środki stosowne i skuteczne zasada niepogarszania sytuacji wierzycieli ochrona ex post o charakterze wyłącznie odszkodowawczym, która byłaby niekompletna i niewystarczająca
Skład orzekający
C. Lycourgos
prezes izby
S. Rodin
sędzia
O. Spineanu-Matei
sprawozdawca
S. Gervasoni
sędzia
N. Fenger
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prymatu ochrony konsumenta nad procedurami restrukturyzacji banków w zakresie możliwości zastosowania środków tymczasowych przez sądy krajowe."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy bank jest objęty restrukturyzacją z wykorzystaniem instytucji pomostowej, a umowa pozostaje w majątku instytucji rezydualnej. Konieczność oceny przez sąd krajowy zasadności zastosowania środków zabezpieczających.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i pokazuje, jak prawo UE chroni konsumentów nawet w skomplikowanych sytuacjach restrukturyzacji banków, co jest bardzo istotne dla wielu osób w Polsce.
“TSUE: Konsumencie, nawet w restrukturyzacji banku, możesz zawiesić spłatę kredytu! Ochrona przed nieuczciwymi klauzulami ma pierwszeństwo.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI