C-322/16
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że sądy krajowe ostatniej instancji zasadniczo muszą kierować pytania prejudycjalne do TSUE, nawet jeśli trybunał konstytucyjny ocenił zgodność przepisów krajowych z konstytucją, a także że nowe warunki dla koncesjonariuszy gier hazardowych mogą być zgodne z prawem UE, jeśli są uzasadnione i proporcjonalne.
Sprawa dotyczyła obowiązku sądu ostatniej instancji (Consiglio di Stato) do skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE, mimo wcześniejszej oceny zgodności przepisów krajowych z konstytucją przez włoski trybunał konstytucyjny. Dodatkowo, sąd pytał o zgodność nowych warunków dla koncesjonariuszy gier hazardowych z prawem UE, w tym zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań. TSUE potwierdził obowiązek sądu ostatniej instancji do zadawania pytań prejudycjalnych i orzekł, że nowe warunki mogą być zgodne z prawem UE, pod warunkiem ich uzasadnienia, proporcjonalności i zgodności z prawami podstawowymi.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez włoski Consiglio di Stato w związku ze sporem dotyczącym nowych warunków dla koncesjonariuszy gier hazardowych na odległość. Sąd odsyłający zadał dwa pytania: po pierwsze, czy sąd ostatniej instancji ma obowiązek skierowania pytania do TSUE, jeśli włoski trybunał konstytucyjny ocenił już zgodność przepisów krajowych z konstytucją na podstawie analogicznych kryteriów. Po drugie, czy nowe warunki dla koncesjonariuszy, narzucone w drodze aneksu do umowy, są zgodne z prawem UE, w tym z zasadami swobody przedsiębiorczości, świadczenia usług, ochrony uzasadnionych oczekiwań i wolności prowadzenia działalności gospodarczej. Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że sąd ostatniej instancji zasadniczo jest zobowiązany do skierowania pytania prejudycjalnego, nawet jeśli trybunał konstytucyjny dokonał już oceny zgodności przepisów krajowych z konstytucją. W odniesieniu do drugiego pytania, TSUE stwierdził, że nowe warunki dla koncesjonariuszy mogą stanowić ograniczenie swobód gwarantowanych przez TFUE, ale mogą być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego (ochrona konsumentów, porządek publiczny, zwalczanie przestępczości). Ostateczna ocena proporcjonalności i zgodności z zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań należy do sądu odsyłającego, który musi zbadać, czy przepisy te są odpowiednie, konieczne i czy przewidziano wystarczający okres na dostosowanie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd krajowy ostatniej instancji zasadniczo jest zobowiązany do skierowania pytania prejudycjalnego, nawet jeśli trybunał konstytucyjny dokonał oceny zgodności przepisów krajowych z konstytucją w świetle norm o analogicznej treści do postanowień prawa UE.
Uzasadnienie
Skuteczność prawa UE i zasada effet utile art. 267 TFUE wymagały, aby sąd krajowy miał swobodę zwrócenia się do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi, nawet po zakończeniu postępowania w sprawie kontroli zgodności z konstytucją. Obowiązek ten nie jest wyłączony przez istnienie analogicznej oceny konstytucyjnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Global Starnet Ltd | spolka | skarżący |
| Ministero dell’Economia e delle Finanze | organ_krajowy | pozwany |
| Amministrazione Autonoma Monopoli di Stato | organ_krajowy | pozwany |
| Rząd włoski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd belgijski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd czeski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd portugalski | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (7)
Główne
TFUE art. 267 § ust. 3
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Sąd krajowy ostatniej instancji zasadniczo jest zobowiązany do skierowania pytania prejudycjalnego, nawet jeśli trybunał konstytucyjny dokonał oceny zgodności przepisów krajowych z konstytucją w świetle norm o analogicznej treści do postanowień prawa UE.
TFUE art. 49
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Przepisy krajowe ustanawiające nowe warunki dla koncesjonariuszy gier hazardowych mogą stanowić ograniczenie swobody przedsiębiorczości, ale mogą być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego i muszą być proporcjonalne.
TFUE art. 56
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Przepisy krajowe ustanawiające nowe warunki dla koncesjonariuszy gier hazardowych mogą stanowić ograniczenie swobody świadczenia usług, ale mogą być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego i muszą być proporcjonalne.
Karta art. 16
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Wolność prowadzenia działalności gospodarczej, chroniona przez art. 16 Karty, jest badana w kontekście ograniczeń swobód gwarantowanych przez TFUE.
Legge n. 220/2010 art. 1 ust. 78 lit. b) pkt 4, 8, 9, 17, 23, 25
Włoska ustawa nr 220/2010
Przepisy te ustanawiają nowe warunki dla koncesjonariuszy gier hazardowych, które mogą ograniczać swobody UE, ale mogą być uzasadnione i proporcjonalne.
Pomocnicze
TFUE art. 63
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Ewentualne skutki ograniczające dla swobodnego przepływu kapitału są jedynie konsekwencjami ograniczeń swobód gwarantowanych przez art. 49 i 56 TFUE.
TFUE art. 26
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Spór nie dotyczy kompetencji Unii lub jej instytucji do przyjmowania środków przewidzianych w tym postanowieniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek sądu ostatniej instancji do skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE, nawet w przypadku oceny zgodności przepisów krajowych z konstytucją przez trybunał konstytucyjny. Możliwość uzasadnienia ograniczeń swobód UE przez nadrzędne względy interesu ogólnego w sektorze gier hazardowych. Nowe warunki dla koncesjonariuszy mogą być zgodne z prawem UE, jeśli są proporcjonalne i służą realizacji uzasadnionych celów.
Odrzucone argumenty
Argumenty sugerujące, że ocena konstytucyjna przez trybunał konstytucyjny zwalnia sąd ostatniej instancji z obowiązku zadawania pytań prejudycjalnych. Argumenty ostatecznie nieprzekonujące co do naruszenia zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań i wolności prowadzenia działalności gospodarczej w kontekście nowych warunków dla koncesjonariuszy.
Godne uwagi sformułowania
skuteczność prawa Unii byłaby zagrożona zasada pierwszeństwa prawa Unii zasada skuteczności (effet utile) art. 267 TFUE nadrzędne względy interesu ogólnego zasada proporcjonalności zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań
Skład orzekający
R. Silva de Lapuerta
prezes izby
J.C. Bonichot
sędzia
A. Arabadjiev
sędzia
S. Rodin
sprawozdawca
E. Regan
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obowiązek sądów ostatniej instancji do zadawania pytań prejudycjalnych, nawet w obliczu oceny konstytucyjnej; dopuszczalność i warunki uzasadnienia ograniczeń swobód UE w sektorze gier hazardowych."
Ograniczenia: Ocena proporcjonalności i uzasadnienia ograniczeń należy do sądu krajowego, który musi zbadać konkretne okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego proceduralnego obowiązku sądów krajowych wobec TSUE oraz analizuje złożone kwestie dotyczące ograniczeń swobód gospodarczych w specyficznym sektorze gier hazardowych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie UE i prawie handlowym.
“Czy polski sąd ostatniej instancji musi pytać TSUE, nawet jeśli polski TK już orzekł? TSUE odpowiada!”
Sektor
gry hazardowe
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI