C-316/13
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że osoby niepełnosprawne pracujące w ośrodkach pomocy poprzez pracę (CAT) mogą być uznane za 'pracowników' w rozumieniu prawa UE, co daje im prawo do płatnego urlopu.
Sprawa dotyczyła Gérarda Fenolla, niepełnosprawnego pracującego w ośrodku pomocy poprzez pracę (CAT) we Francji, który domagał się ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Sąd krajowy zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniem, czy osoby takie jak Fenoll mogą być uznane za 'pracowników' w rozumieniu dyrektywy o czasie pracy i Karty Praw Podstawowych. Trybunał uznał, że pojęcie 'pracownika' należy interpretować szeroko, obejmując osoby wykonujące rzeczywiste i efektywne czynności w zamian za wynagrodzenie, nawet jeśli ich status prawny jest specyficzny, a praca ma charakter wspomagający lub terapeutyczny.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni pojęcia „pracownika” w rozumieniu dyrektywy 2003/88/WE dotyczącej organizacji czasu pracy oraz art. 31 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Sprawa rozpatrywana była w ramach sporu pomiędzy Gérardom Fenollem a ośrodkiem pomocy poprzez pracę (CAT „La Jouvene”) oraz stowarzyszeniem rodziców i przyjaciół osób niepełnosprawnych umysłowo (APEI) d’Avignon. G. Fenoll domagał się wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego corocznego płatnego urlopu. Sąd krajowy (Cour de cassation) zwrócił się do Trybunału z pytaniem, czy osoby przyjęte do CAT mogą być uznane za „pracowników” w rozumieniu prawa Unii, a także czy mogą bezpośrednio powoływać się na prawa wynikające z Karty. Trybunał, analizując pojęcie „pracownika” w prawie Unii, podkreślił, że musi być ono definiowane w oparciu o obiektywne kryteria charakteryzujące stosunek pracy, takie jak wykonywanie pracy przez pewien okres na rzecz innej osoby i pod jej kierownictwem, w zamian za wynagrodzenie. Stwierdził, że nawet jeśli status prawny osób w CAT jest specyficzny, a praca ma charakter wspomagający lub terapeutyczny, to jeśli czynności są rzeczywiste, efektywne i wykonywane w zamian za wynagrodzenie, mogą one być uznane za pracownicze. Trybunał rozróżnił sytuację od wyroku Bettray, wskazując, że w przypadku CAT czynności nie mają charakteru wyłącznie marginalnego i pomocniczego, lecz przynoszą określoną korzyść ekonomiczną i pozwalają na wykorzystanie produktywności osób niepełnosprawnych. Odnosząc się do trzeciego pytania, Trybunał stwierdził, że art. 31 ust. 2 Karty nie ma zastosowania ratione temporis do sytuacji sprzed wejścia w życie Traktatu z Lizbony. W odniesieniu do dyrektywy 2003/88, Trybunał wskazał, że jeśli prawo krajowe nie może być interpretowane zgodnie z dyrektywą, to jej art. 7 nie może być bezpośrednio stosowany w sporze między jednostkami, ale strona może dochodzić odszkodowania na podstawie orzecznictwa Francovich.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, pojęcie 'pracownika' w rozumieniu art. 7 dyrektywy 2003/88 i art. 31 ust. 2 Karty może obejmować osoby przyjęte do CAT, jeśli wykonują one rzeczywiste i efektywne czynności w zamian za wynagrodzenie, nawet jeśli ich status prawny jest specyficzny, a praca ma charakter wspomagający lub terapeutyczny.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że pojęcie 'pracownika' ma samodzielne znaczenie na gruncie prawa UE i powinno być definiowane w oparciu o obiektywne kryteria stosunku pracy. Analiza czynności wykonywanych przez G. Fenolla w CAT wykazała, że były one rzeczywiste, efektywne, wykonywane pod nadzorem i w zamian za wynagrodzenie, przynosząc jednocześnie korzyść ekonomiczną i wspierając rozwój osobisty pracownika. Odstąpiono od analogii do wyroku Bettray, uznając, że czynności w CAT nie mają charakteru wyłącznie marginalnego czy terapeutycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (pośrednio, poprzez uzyskanie korzystnej wykładni prawa UE)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gérard Fenoll | osoba_fizyczna | skarżący |
| centre d’aide par le travail „La Jouvene” | inne | pozwany |
| association de parents et d’amis de personnes handicapées mentales (APEI) d’Avignon | inne | pozwany |
| rząd francuski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (11)
Główne
Dyrektywa 2003/88/WE art. 1 § 3
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Dyrektywa stosuje się do wszystkich sektorów działalności, zarówno publicznych, jak i prywatnych, w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników oraz uregulowania organizacji czasu pracy.
Dyrektywa 2003/88/WE art. 7 § 1
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Państwa członkowskie zapewniają każdemu pracownikowi prawo do corocznego płatnego urlopu w wymiarze co najmniej czterech tygodni.
Dyrektywa 2003/88/WE art. 7 § 2
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Minimalny okres corocznego płatnego urlopu nie może być zastąpiony wypłatą ekwiwalentu pieniężnego, z wyjątkiem przypadku rozwiązania stosunku pracy.
Karta art. 31 § 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Każdy pracownik ma prawo do corocznego płatnego urlopu.
Pomocnicze
Dyrektywa 89/391/EWG art. 2 § 2
Dyrektywa 89/391/EWG Rady z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy
Wyjątki od zakresu stosowania dyrektywy należy interpretować w sposób zawężający.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
Code du travail art. L. 223-2 § akapit pierwszy
Kodeks pracy (Francja)
Prawo do urlopu w wymiarze dwóch i pół dnia roboczego na miesiąc pracy.
Code du travail art. L. 223-4
Kodeks pracy (Francja)
Okresy równoważne z miesiącem rzeczywistego świadczenia pracy dla celów ustalenia wymiaru urlopu.
Code du travail art. L. 323-10
Kodeks pracy (Francja)
Definicja pracownika niepełnosprawnego.
Code de l’action sociale et des familles art. L. 312-1 § pkt 5
Kodeks działalności społecznej i rodzinnej (Francja)
Definicja zakładów pomocy przez pracę.
Code de l’action sociale et des familles art. L. 344-2
Kodeks działalności społecznej i rodzinnej (Francja)
Opis ośrodków pomocy przez pracę.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pojęcie 'pracownika' w prawie UE powinno być interpretowane szeroko, obejmując osoby wykonujące rzeczywiste i efektywne czynności w zamian za wynagrodzenie, niezależnie od specyfiki ich statusu prawnego czy charakteru pracy (np. wspomagający, terapeutyczny). Czynności wykonywane przez osoby niepełnosprawne w CAT przynoszą korzyść ekonomiczną i nie mają charakteru wyłącznie marginalnego lub pomocniczego. Prawo do urlopu wypoczynkowego jest podstawowym prawem pracowniczym, które powinno być zapewnione w sposób skuteczny.
Odrzucone argumenty
Osoby przyjęte do CAT nie są 'pracownikami' w rozumieniu prawa UE, ponieważ ich status prawny jest specyficzny, a praca ma charakter głównie terapeutyczny lub wspomagający. Artykuł 31 ust. 2 Karty nie może być stosowany ratione temporis do sytuacji sprzed wejścia w życie Traktatu z Lizbony. Przepisy dyrektywy 2003/88/WE nie mogą być bezpośrednio stosowane w sporach między jednostkami, jeśli prawo krajowe nie może być interpretowane zgodnie z dyrektywą.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie „pracownika” [...] ma ono samodzielne znaczenie na gruncie prawa Unii Za „pracownika” należy zatem uznać każdą osobę, która wykonuje czynności rzeczywiste i efektywne, z wyjątkiem czynności wykonywanych na tak niewielką skalę, że można je jedynie uznać za marginalne i pomocnicze. Cechą charakterystyczną stosunku pracy jest okoliczność, że dana osoba wykonuje przez pewien okres na rzecz innej osoby i pod jej kierownictwem pracę, w zamian za którą otrzymuje wynagrodzenie. swoisty charakter prawny stosunku pracy w świetle prawa krajowego nie może mieć żadnego wpływu na to, czy uznaje się daną osobę za pracownika w rozumieniu prawa Unii. czynności wykonywane przez niepełnosprawnych w ramach CAT [...] nie są stworzone wyłącznie w celu zapewnienia zajęcia [...] Czynności te, chociaż dostosowane do zdolności zainteresowanych osób, zapewniają również określoną korzyść ekonomiczną.
Skład orzekający
A. Tizzano
prezes izby
A. Borg Barthet
sędzia
E. Levits
sprawozdawca
M. Berger
sędzia
F. Biltgen
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie szerokiej interpretacji pojęcia 'pracownika' w prawie UE, w tym dla osób z niepełnosprawnościami pracujących w specyficznych warunkach (np. CAT), oraz prawo do urlopu wypoczynkowego."
Ograniczenia: Konieczność indywidualnej oceny charakteru pracy i stosunku prawnego przez sąd krajowy; ograniczenia ratione temporis dla bezpośredniego stosowania Karty Praw Podstawowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praw pracowniczych i praw osób z niepełnosprawnościami, pokazując ewolucję interpretacji pojęcia 'pracownika' w prawie UE.
“Czy praca w ośrodku pomocy dla niepełnosprawnych to praca? TSUE odpowiada: Tak, masz prawo do urlopu!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI