C-305/08
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 2004/18/WE w sprawie zamówień publicznych. Sprawa wyłoniła się z postępowania, w którym włoski region Marche wykluczył z przetargu na usługi badawcze konsorcjum Consorzio Nazionale Interuniversitario per le Scienze del Mare (CoNISMa), złożone z uniwersytetów i organów administracji publicznej. Włoskie przepisy krajowe, w tym dekret nr 163/2006, zdawały się ograniczać udział w przetargach do podmiotów gospodarczych prowadzących działalność zarobkową. Consiglio di Stato, sąd odsyłający, miał wątpliwości, czy takie podejście jest zgodne z prawem UE, zwłaszcza w kontekście zasady konkurencji i swobodnego przepływu usług. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując pytania prejudycjalne, orzekł, że dyrektywa 2004/18 nie wyklucza z przetargów podmiotów, które nie mają zasadniczo celu zarobkowego, nie posiadają struktury przedsiębiorstwa i nie są stale obecne na rynku, takich jak uniwersytety i instytuty badawcze, ani zgrupowań przez nie utworzonych. Kluczowe jest, aby prawo krajowe zezwalało takim podmiotom na oferowanie danych usług. Trybunał podkreślił, że celem dyrektywy jest otwarcie zamówień publicznych na jak najszerszą konkurencję i zakaz dyskryminacji ze względu na formę prawną czy status finansowania. W związku z tym, wykładnia przepisów krajowych, która zakazuje udziału takich podmiotów, jest niezgodna z dyrektywą, jeśli prawo krajowe zezwala im na oferowanie usług.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność udziału instytucji naukowych i badawczych w przetargach publicznych na usługi, zasada konkurencji w zamówieniach publicznych, wykładnia dyrektywy 2004/18.
Dotyczy głównie wykładni prawa UE w kontekście zamówień publicznych; specyfika prawa krajowego może wpływać na praktyczne zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dyrektywa 2004/18/WE zezwala na udział w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego na usługi podmiotom, które nie mają zasadniczo celu zarobkowego, nie posiadają struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa i nie są stale obecne na rynku, takim jak uniwersytety i instytuty badawcze, oraz zgrupowania przez nie utworzone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dyrektywa 2004/18/WE zezwala na udział takich podmiotów w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego na usługi.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że przepisy dyrektywy 2004/18 nie definiują pojęcia 'wykonawca' w sposób ograniczający do podmiotów zarobkowych lub posiadających strukturę przedsiębiorstwa. Motyw 4 dyrektywy wskazuje na możliwość udziału podmiotów prawa publicznego, a art. 1 ust. 8 wymienia 'podmiot publiczny' jako wykonawcę. Kluczowe jest oferowanie usług na rynku, a nie forma prawna czy cel zarobkowy. Wykładnia zawężająca mogłaby ograniczać konkurencję i współpracę.
Czy przepisy krajowe (włoskie) ograniczające udział w przetargach publicznych do usługodawców zawodowo zajmujących się daną działalnością, z wyłączeniem podmiotów działających w celach niezarobkowych (jak uniwersytety), są zgodne z dyrektywą 2004/18/WE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli prawo krajowe zezwala takim podmiotom na oferowanie usług objętych zamówieniem, to zakaz ich udziału w przetargu jest niezgodny z dyrektywą.
Uzasadnienie
Jeśli prawo krajowe zezwala uniwersytetom i instytutom badawczym na oferowanie określonych usług na rynku, to przepisy krajowe wdrażające dyrektywę 2004/18 nie mogą im zakazywać udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego na te usługi. W przypadku niezgodności, sąd krajowy powinien zastosować wykładnię zgodną z dyrektywą lub powstrzymać się od zastosowania przepisów krajowych.
Czy dopuszczenie podmiotów niezarobkowych do przetargów publicznych, korzystających z finansowania publicznego, może zakłócać konkurencję?
Odpowiedź sądu
Może, ale nie jest to wystarczający powód do ich a priori wykluczenia. Instytucja zamawiająca ma obowiązek czuwać nad brakiem zakłóceń konkurencji i może badać oferty pod kątem rażąco niskich cen lub pomocy państwowej.
Uzasadnienie
Motyw 4 dyrektywy nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapobiegania zakłóceniom konkurencji. Art. 55 dyrektywy daje instytucji zamawiającej narzędzia do badania ofert rażąco niskich lub subsydiowanych. Jednakże sama możliwość korzystania z finansowania publicznego nie stanowi podstawy do wykluczenia oferenta.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Consorzio Nazionale Interuniversitario per le Scienze del Mare (CoNISMa) | inne | skarżący |
| Regione Marche | organ_krajowy | pozwany |
| Rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd austriacki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Wspólnot Europejskich | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (11)
Główne
Dyrektywa 2004/18 art. 1 § 2 lit. a)
Dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi
Definiuje 'zamówienia publiczne' jako umowy odpłatne między instytucjami zamawiającymi a wykonawcami.
Dyrektywa 2004/18 art. 1 § 8 akapity pierwszy i drugi
Dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi
Definiuje 'wykonawcę' jako każdą osobę fizyczną lub prawną, podmiot publiczny lub grupę takich podmiotów, które oferują na rynku odpowiednio wykonanie robót, dostawę produktów lub świadczenie usług. Termin 'wykonawca' obejmuje też przedsiębiorcę budowlanego, dostawcę i usługodawcę.
Dyrektywa 2004/18 art. 4 § 1
Dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi
Zakazuje odrzucania kandydatów lub oferentów jedynie na podstawie wymogu posiadania przez nich statusu osób fizycznych lub prawnych, jeśli są uprawnieni do świadczenia usług zgodnie z prawem państwa siedziby.
dekrety nr 163/2006 art. 3 § 19 i 22
Włoski dekret ustawodawczy nr 163 z dnia 12 kwietnia 2006 r. (Kodeks zamówień publicznych)
Definicje 'przedsiębiorcy', 'dostawcy', 'usługodawcy' oraz 'podmiotu gospodarczego' w prawie włoskim.
dekrety nr 163/2006 art. 34 § 1
Włoski dekret ustawodawczy nr 163 z dnia 12 kwietnia 2006 r. (Kodeks zamówień publicznych)
Lista podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego we Włoszech.
Pomocnicze
Dyrektywa 2004/18 art. 44 § 1
Dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi
Określa kryteria weryfikacji predyspozycji i kwalifikacji wykonawców.
Dyrektywa 2004/18 art. 55 § 1 i 3
Dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi
Dotyczy badania rażąco niskich ofert i możliwości odrzucenia oferty w przypadku otrzymania pomocy państwowej.
Dyrektywa 92/50/EWG art. 1 § c)
Dyrektywa Rady 92/50/EWG z dnia 18 czerwca 1992 r. odnosząca się do koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na usługi
Definicja 'usługodawcy' w poprzedniej dyrektywie, która mogła być interpretowana jako ograniczająca do podmiotów statutowo prowadzących daną działalność.
codice civile art. 2615-ter
Włoski kodeks cywilny
codice civile art. 2602
Włoski kodeks cywilny
codice civile art. 2082
Włoski kodeks cywilny
Definicja 'przedsiębiorcy' jako podmiotu prowadzącego zawodowo zorganizowaną działalność gospodarczą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dyrektywa 2004/18 nie ogranicza pojęcia 'wykonawca' do podmiotów zarobkowych lub posiadających strukturę przedsiębiorstwa. • Celem dyrektywy jest otwarcie zamówień publicznych na jak najszerszą konkurencję. • Zakaz udziału podmiotów niezarobkowych, jeśli prawo krajowe na to zezwala, jest dyskryminujący i ogranicza konkurencję. • Wykładnia funkcjonalna przepisów UE zapobiega obejściu zasady konkurencji.
Odrzucone argumenty
Uniwersytety i instytuty badawcze nie są 'podmiotami gospodarczymi' w rozumieniu włoskiego prawa, ponieważ nie prowadzą działalności zarobkowej. • Udział podmiotów niezarobkowych, korzystających z finansowania publicznego, może zakłócać konkurencję. • Włoski dekret nr 163/2006 zawiera wyczerpującą listę podmiotów dopuszczonych do przetargów, która nie obejmuje uniwersytetów.
Godne uwagi sformułowania
„Zamówienia publiczne” oznaczają umowy o charakterze odpłatnym zawierające na piśmie... • Termin „wykonawca” obejmuje w równym stopniu pojęcia przedsiębiorcy budowlanego, dostawcy i usługodawcy. • Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby udział podmiotu prawa publicznego jako oferenta w procedurze udzielania zamówienia publicznego nie powodował zakłócenia konkurencji w stosunku do oferentów prywatnych. • Przepisy wspólnotowe w dziedzinie zamówień publicznych stosuje się do zainteresowanego „jako podmiot[u] gospodarcz[ego] prowadząc[ego] działalność na danym rynku”. • Wykładnia funkcjonalna przepisów wspólnotowych dotyczących zamówień publicznych, zapobiegająca obejściu podstawowej zasady skutecznej konkurencji. • Otwarcie na jak najszerszą możliwą konkurencję zostało wprowadzone nie tylko z uwagi na interes wspólnotowy w dziedzinie swobodnego przepływu towarów i usług, ale także z uwagi na własny interes zainteresowanej instytucji zamawiającej.
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes_izby
R. Silva de Lapuerta
sędzia
E. Juhász
sprawozdawca
G. Arestis
sędzia
J. Malenovský
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność udziału instytucji naukowych i badawczych w przetargach publicznych na usługi, zasada konkurencji w zamówieniach publicznych, wykładnia dyrektywy 2004/18."
Ograniczenia: Dotyczy głównie wykładni prawa UE w kontekście zamówień publicznych; specyfika prawa krajowego może wpływać na praktyczne zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu zamówień publicznych – czy instytucje naukowe mogą konkurować o środki publiczne, co ma znaczenie dla innowacji i efektywności wydatkowania funduszy.
“Czy uniwersytety mogą wygrywać przetargi publiczne? TSUE wyjaśnia zasady konkurencji.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny