C-3/20
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że prezes krajowego banku centralnego, będący członkiem organów EBC, korzysta z immunitetu jurysdykcyjnego w sprawach karnych dotyczących czynności służbowych, nawet po zakończeniu kadencji, a ocena zakresu immunitetu należy do organów krajowych i EBC.
Sprawa dotyczyła immunitetu jurysdykcyjnego prezesa łotewskiego banku centralnego, AB, oskarżonego o korupcję i pranie pieniędzy. AB, jako członek organów Europejskiego Banku Centralnego (EBC), powoływał się na immunitet wynikający z Protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów UE. Sąd odsyłający zapytał, czy immunitet ten obejmuje prezesa krajowego banku centralnego, czy jest on przyznawany również po zakończeniu kadencji, jaki jest jego zakres oraz jak dochodzi do jego uchylenia. Trybunał orzekł, że immunitet jurysdykcyjny przysługuje prezesowi krajowego banku centralnego w zakresie czynności służbowych wykonywanych jako członek organu EBC, nawet po zakończeniu kadencji. Ocena, czy zarzucane czyny mieszczą się w zakresie czynności służbowych, należy do organów krajowych, które w razie wątpliwości powinny zwrócić się do EBC. EBC decyduje o uchyleniu immunitetu, chyba że jest to sprzeczne z interesami Unii.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów Protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, w szczególności art. 11 lit. a) i art. 22, w kontekście postępowania karnego przeciwko AB, byłemu prezesowi banku centralnego Łotwy. AB, który pełnił również funkcję członka organów Europejskiego Banku Centralnego (EBC), powoływał się na immunitet jurysdykcyjny w sprawach karnych. Sąd rejonowy w Rydze zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami dotyczącymi zakresu i stosowania tego immunitetu. Trybunał, orzekając w wielkiej izbie, ustalił, że prezes krajowego banku centralnego, będący członkiem organów EBC, korzysta z immunitetu jurysdykcyjnego przewidzianego w art. 11 lit. a) Protokołu nr 7, w odniesieniu do czynów popełnionych w ramach czynności służbowych wykonywanych dla EBC. Immunitet ten zachowuje moc również po zakończeniu pełnienia funkcji prezesa krajowego banku centralnego. Kluczową kwestią było ustalenie, kto jest właściwy do oceny, czy zarzucane czyny mieszczą się w zakresie czynności służbowych. Trybunał orzekł, że w pierwszej kolejności oceny tej dokonują krajowe organy odpowiedzialne za postępowanie karne. W przypadku wątpliwości, organy te mają obowiązek zwrócić się do EBC o zajęcie stanowiska, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy. Natomiast ocena, czy uchylenie immunitetu jest sprzeczne z interesami Unii, należy wyłącznie do EBC, z zastrzeżeniem kontroli sądowej. Trybunał wyjaśnił również, że immunitet jurysdykcyjny nie stoi na przeszkodzie wszystkim etapom postępowania karnego, takim jak dochodzenie, gromadzenie dowodów czy doręczenie aktu oskarżenia. Immunitet ten chroni jedynie przed osądzeniem i skazaniem za czyny objęte immunitetem, a zgromadzone dowody mogą być wykorzystane w innych postępowaniach. Ponadto, immunitet nie ma zastosowania, jeśli zarzucane czyny są całkowicie niezwiązane z zadaniami wykonywanymi na rzecz instytucji Unii.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, prezes krajowego banku centralnego, będący członkiem organu EBC, może korzystać z immunitetu jurysdykcyjnego przewidzianego w art. 11 lit. a) Protokołu nr 7 w odniesieniu do czynów popełnionych przez niego w ramach czynności służbowych w charakterze członka organu EBC.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że art. 22 Protokołu nr 7 stosuje się do prezesów krajowych banków centralnych będących członkami organów EBC. Immunitet jurysdykcyjny jest niezbędny do zapewnienia niezależności i skutecznego funkcjonowania EBC oraz jego członków, zgodnie z art. 130 TFUE i art. 7 Protokołu w sprawie statutu ESBC i EBC. Odmowa przyznania tego immunitetu prowadziłaby do paradoksalnego skutku pozbawienia ochrony prawnej osób odpowiedzialnych za politykę pieniężną UE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
AB (w zakresie przyznania immunitetu)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| AB | osoba_fizyczna | oskarżony |
| CE | osoba_fizyczna | oskarżony |
| „MM investīcijas” SIA | spolka | oskarżony |
| LR Ģenerālprokuratūras Krimināltiesiskā departamenta Sevišķi svarīgu lietu izmeklēšanas nodaļa | organ_krajowy | udział |
| Rząd łotewski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd włoski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
| Europejski Bank Centralny | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
Protokół nr 7 art. 11 § lit. a)
Protokół nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej
Immunitet jurysdykcyjny przysługuje urzędnikom i innym pracownikom Unii w odniesieniu do czynności służbowych, również po zakończeniu pełnienia funkcji.
Protokół nr 7 art. 17
Protokół nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej
Przywileje i immunitety przyznawane są w interesie Unii; instytucja UE powinna uchylić immunitet, gdy nie jest to sprzeczne z interesami Unii.
Protokół nr 7 art. 22 § akapit pierwszy
Protokół nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej
Protokół stosuje się także do Europejskiego Banku Centralnego, jego członków organów i personelu.
TFUE art. 130
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Niezależność członków organów decyzyjnych EBC i krajowych banków centralnych.
Protokół w sprawie statutu ESBC i EBC art. 7
Protokół w sprawie statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego
Niezależność EBC, krajowych banków centralnych i członków ich organów.
Pomocnicze
Protokół w sprawie statutu ESBC i EBC art. 10 § ust. 10.1
Protokół w sprawie statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego
Skład Rady Prezesów EBC.
Protokół w sprawie statutu ESBC i EBC art. 44 § ust. 44.1
Protokół w sprawie statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego
Rada Ogólna jako trzeci organ decyzyjny EBC.
Protokół w sprawie statutu ESBC i EBC art. 44 § ust. 44.2
Protokół w sprawie statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego
Skład Rady Ogólnej EBC.
likums „Par Latvijas Banku” art. 13
Ustawa o banku centralnym Łotwy
Niezależność prezesa, wiceprezesa i członków zarządu banku centralnego Łotwy.
Kriminālprocesa likums art. 10
Kodeks postępowania karnego
Definicja immunitetu w postępowaniu karnym.
Kriminālprocesa likums art. 116 § ust. 1-3
Kodeks postępowania karnego
Podstawy i rodzaje immunitetu w postępowaniu karnym.
Kriminālprocesa likums art. 404
Kodeks postępowania karnego
Procedura wnioskowania o zezwolenie na ściganie osoby korzystającej z immunitetu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prezes krajowego banku centralnego, będący członkiem organów EBC, korzysta z immunitetu jurysdykcyjnego w zakresie czynności służbowych. Immunitet jurysdykcyjny przysługuje również po zakończeniu pełnienia funkcji. Ocena, czy zarzucane czyny mieszczą się w zakresie czynności służbowych, należy do organów krajowych, które w razie wątpliwości powinny zwrócić się do EBC. Immunitet jurysdykcyjny nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu, gromadzeniu dowodów i doręczeniu aktu oskarżenia. Immunitet nie ma zastosowania do czynów niezwiązanych z zadaniami wykonywanymi na rzecz instytucji Unii.
Godne uwagi sformułowania
Prezes banku centralnego państwa członkowskiego znajduje się w sytuacji odmiennej niż urzędnicy i inni pracownicy Unii. Stanowisko prezesa krajowego banku centralnego... determinujące mieszany status takiego stanowiska. Immunitet, z którego korzysta prezes banku centralnego... wynika z wymogu zapewnienia EBC immunitetów niezbędnych do wykonywania jego funkcji. Odmówienie im również możliwości skorzystania z immunitetu jurysdykcyjnego... prowadziłoby do paradoksalnego skutku w postaci pozbawienia wszelkiego immunitetu osób, którym traktaty powierzają odpowiedzialność za prowadzenie polityki pieniężnej Unii. Ocena, czy uchylenie immunitetu jest sprzeczne z interesami Unii, należy do zainteresowanej instytucji Unii, a nie do organu krajowego odpowiedzialnego za prowadzenie postępowania karnego. Czynności korupcji i prania pieniędzy... w sposób oczywisty nie mieszczą się w zakresie funkcji urzędnika lub innego pracownika Unii, podobnie jak w zakresie funkcji prezesa banku centralnego państwa członkowskiego zasiadającego w organie EBC, a co za tym idzie nie mogą stanowić czynów popełnionych w ramach czynności służbowych.
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
L. Bay Larsen
wiceprezes
K. Jürimäe
prezes_izby
C. Lycourgos
prezes_izby
E. Regan
prezes_izby
N. Jääskinen
prezes_izby
I. Ziemele
prezes_izby
M. Ilešič
sędzia
J.-C. Bonichot
sprawozdawca
P.G. Xuereb
sędzia
N. Wahl
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu i stosowania immunitetu jurysdykcyjnego urzędników i pracowników UE, w tym prezesów krajowych banków centralnych pełniących funkcje w organach EBC, w kontekście postępowań karnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prezesów krajowych banków centralnych będących członkami organów EBC. Ocena, czy dane czyny mieszczą się w zakresie czynności służbowych, wymaga analizy konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia immunitetu jurysdykcyjnego osób pełniących kluczowe funkcje w instytucjach UE i krajowych, co ma istotne implikacje dla wymiaru sprawiedliwości i niezależności instytucji finansowych.
“Prezes banku centralnego oskarżony o korupcję – czy immunitet UE go ochroni?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI