C-294/15
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że powództwo o unieważnienie małżeństwa wniesione przez osobę trzecią po śmierci jednego z małżonków podlega jurysdykcji sądów państwa członkowskiego, ale osoba ta nie może powoływać się na kryteria jurysdykcji oparte na miejscu pobytu powoda.
Sprawa dotyczyła wykładni rozporządzenia nr 2201/2003 w przedmiocie jurysdykcji w sprawach małżeńskich. Sąd Apelacyjny w Warszawie zapytał TSUE, czy powództwo o unieważnienie małżeństwa wniesione przez osobę trzecią po śmierci jednego z małżonków mieści się w zakresie stosowania rozporządzenia oraz czy osoba ta może powoływać się na kryteria jurysdykcji oparte na miejscu pobytu powoda. TSUE stwierdził, że takie powództwo jest objęte zakresem rozporządzenia, ale osoba trzecia nie może korzystać z jurysdykcji opartej na miejscu pobytu powoda, gdyż przepisy te chronią interesy małżonków.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w związku ze sprawą o unieważnienie małżeństwa zawartego w 1956 r. przez S. Czarneckiego i M.L. Czarnecką. Powódka, Edyta Mikołajczyk, będąca spadkobierczynią pierwszej żony S. Czarneckiego, twierdziła, że drugie małżeństwo jest nieważne z powodu bigamii, ponieważ pierwsze małżeństwo nie zostało rozwiązane przed jego zawarciem. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał się za właściwy do rozpoznania sprawy i oddalił powództwo. Sąd Apelacyjny, badając z urzędu jurysdykcję, zwrócił się do TSUE z pytaniami, czy powództwo o unieważnienie małżeństwa wniesione przez osobę trzecią po śmierci jednego z małżonków mieści się w zakresie stosowania rozporządzenia nr 2201/2003 oraz czy osoba ta może powoływać się na kryteria jurysdykcji oparte na miejscu pobytu powoda (art. 3 ust. 1 lit. a) tiret piąte i szóste). Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że powództwo o unieważnienie małżeństwa wniesione przez osobę trzecią po śmierci jednego z małżonków jest objęte zakresem stosowania rozporządzenia nr 2201/2003, zgodnie z jego celem tworzenia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz zapewnienia pewności prawa. Jednakże, analizując art. 3 ust. 1 lit. a) tiret piąte i szóste, TSUE stwierdził, że kryteria jurysdykcji oparte na miejscu pobytu powoda zostały pomyślane w celu ochrony interesów małżonków i nie mogą być stosowane przez osoby trzecie. Osoba trzecia wnosząca takie powództwo może jednak powoływać się na inne podstawy jurysdykcji przewidziane w rozporządzeniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, powództwo o unieważnienie małżeństwa wniesione przez osobę trzecią po śmierci jednego z małżonków jest objęte zakresem stosowania rozporządzenia nr 2201/2003.
Uzasadnienie
Rozporządzenie nr 2201/2003 ma zastosowanie do spraw o unieważnienie małżeństwa, a jego brzmienie, kontekst i cel nie wyłączają takich spraw, nawet jeśli są wniesione przez osobę trzecią po śmierci jednego z małżonków. Wyłączenie takich spraw mogłoby prowadzić do braku pewności prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Edyta Mikołajczyk | osoba_fizyczna | powódka |
| Marie Louise Czarnecka | osoba_fizyczna | pozwana |
| Stefan Czarnecki | osoba_fizyczna | pozwany (zmarły, reprezentowany przez kuratora) |
Przepisy (8)
Główne
Rozporządzenie Bruksela II bis art. 1 § 1 lit. a)
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Ma zastosowanie do spraw o unieważnienie małżeństwa, nawet jeśli są wniesione przez osobę trzecią po śmierci jednego z małżonków.
Rozporządzenie Bruksela II bis art. 3 § 1 lit. a) tiret piąte
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Określa jurysdykcję na podstawie miejsca zwykłego pobytu powoda (forum actoris) przez co najmniej rok, ale nie może być stosowane przez osoby trzecie.
Rozporządzenie Bruksela II bis art. 3 § 1 lit. a) tiret szóste
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Określa jurysdykcję na podstawie miejsca zwykłego pobytu powoda (forum actoris) przez co najmniej sześć miesięcy i obywatelstwa, ale nie może być stosowane przez osoby trzecie.
Pomocnicze
Rozporządzenie Bruksela II bis art. 1 § 3
Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003
Wymienia sprawy wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia, wśród których nie ma powództw o unieważnienie małżeństwa wniesionych przez osoby trzecie po śmierci małżonka.
k.r.o. art. 13 § 1
Ustawa Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Nie można zawrzeć małżeństwa, kto już pozostaje w związku małżeńskim.
k.r.o. art. 13 § 2
Ustawa Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Unieważnienia małżeństwa z powodu bigamii może żądać każdy, kto ma w tym interes prawny.
k.r.o. art. 13 § 3
Ustawa Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Nie można unieważnić małżeństwa z powodu bigamii, jeżeli poprzednie małżeństwo ustało lub zostało unieważnione, chyba że ustanie nastąpiło przez śmierć osoby, która zawarła ponowne małżeństwo, pozostając w poprzednio zawartym związku małżeńskim.
k.p.c. art. 1099
Ustawa Kodeks postępowania cywilnego
Brak jurysdykcji krajowej sąd bierze pod rozwagę z urzędu i odrzuca pozew; stanowi przyczynę nieważności postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powództwo o unieważnienie małżeństwa wniesione przez osobę trzecią po śmierci jednego z małżonków mieści się w zakresie stosowania rozporządzenia nr 2201/2003 ze względu na jego brzmienie, kontekst i cel. Osoba trzecia wnosząca powództwo o unieważnienie małżeństwa nie może powoływać się na kryteria jurysdykcji oparte na miejscu pobytu powoda (art. 3 ust. 1 lit. a) tiret piąte i szóste), ponieważ są one przeznaczone do ochrony interesów małżonków.
Odrzucone argumenty
Argumentacja sugerująca, że powództwo o unieważnienie małżeństwa wniesione przez osobę trzecią po śmierci małżonka powinno być wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia nr 2201/2003. Możliwość stosowania przez osoby trzecie kryteriów jurysdykcji opartych na miejscu pobytu powoda (art. 3 ust. 1 lit. a) tiret piąte i szóste).
Godne uwagi sformułowania
powództwo o unieważnienie małżeństwa wniesione przez osobę trzecią po śmierci jednego z małżonków jest objęte zakresem stosowania rozporządzenia nr 2201/2003 osoba wnosząca powództwo o unieważnienie małżeństwa inna niż jedno z małżonków nie może powoływać się na podstawy jurysdykcji przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. a) tiret piąte i szóste rozporządzenia nr 2201/2003 kryteria jurysdykcyjne ustanowione w art. 3 rozporządzenia nr 2201/2003, w tym te przewidziane w ust. 1 lit. a) tiret piąte i szóste tego artykułu, zostały pomyślane w ten sposób, by chronić interesy małżonków.
Skład orzekający
M. Ilešič
prezes izby
A. Prechal
sędzia
A. Rosas
sędzia
C. Toader
sprawozdawca
E. Jarašiūnas
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia zakresu stosowania i jurysdykcji w sprawach o unieważnienie małżeństwa wniesionych przez osoby trzecie po śmierci małżonka na gruncie rozporządzenia Bruksela II bis."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powództwa o unieważnienie małżeństwa wniesionego przez osobę trzecią po śmierci jednego z małżonków. Jurysdykcja dla osób trzecich musi być oparta na innych przesłankach niż te dotyczące miejsca pobytu powoda.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii jurysdykcji w sprawach rodzinnych, która może być interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie rodzinnym i międzynarodowym prawie prywatnym.
“Czy można unieważnić małżeństwo po śmierci jednego z małżonków? TSUE wyjaśnia zasady jurysdykcji.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI