C-292/05
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że powództwa o odszkodowanie przeciwko państwu za działania sił zbrojnych w czasie wojny nie należą do zakresu stosowania Konwencji brukselskiej, ponieważ są to sprawy związane z wykonywaniem władzy publicznej.
Sprawa dotyczyła wniosku o wykładnię Konwencji brukselskiej w kontekście powództwa o odszkodowanie wniesionego przez spadkobierców ofiar masakr wojennych przeciwko państwu, którego siły zbrojne były odpowiedzialne za te działania. Sąd krajowy pytał, czy takie powództwa należą do zakresu spraw cywilnych i handlowych w rozumieniu Konwencji, zwłaszcza w kontekście immunitetu państwa. Trybunał uznał, że działania sił zbrojnych w czasie wojny stanowią wykonywanie władzy publicznej (iure imperii), a zatem nie podlegają Konwencji brukselskiej, nawet jeśli dotyczą odszkodowań za czyny niedozwolone.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 1 Konwencji brukselskiej z dnia 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych. Sprawa została zainicjowana przez obywateli greckich, którzy domagali się od Republiki Federalnej Niemiec odszkodowania za szkody majątkowe i zadośćuczynienia za krzywdy wyrządzone przez niemieckie siły zbrojne podczas okupacji Grecji w czasie II wojny światowej. Sąd krajowy (Efeteio Patron) zawiesił postępowanie, ponieważ istniały wątpliwości co do jurysdykcji sądów greckich, w szczególności w związku z immunitetem państwa niemieckiego. Kluczowe pytanie brzmiało, czy powództwo o odszkodowanie przeciwko państwu za działania jego sił zbrojnych w czasie wojny wchodzi w zakres stosowania Konwencji brukselskiej jako sprawa cywilna lub handlowa. Trybunał Sprawiedliwości, opierając się na swoim utrwalonym orzecznictwie, podkreślił, że pojęcie „spraw cywilnych i handlowych” należy traktować jako pojęcie autonomiczne, które nie obejmuje sytuacji, gdy organ władzy publicznej wykonuje władztwo publiczne (iure imperii). Trybunał uznał, że działania sił zbrojnych, zwłaszcza w kontekście operacji wojennych, stanowią emanację suwerenności państwa i są nierozerwalnie związane z polityką zagraniczną i obronną. W związku z tym, powództwo o odszkodowanie wynikające z takich działań nie mieści się w zakresie stosowania Konwencji brukselskiej. Trybunał odrzucił argumentację skarżących, że ich powództwo ma charakter cywilny i że akty iure imperii nie obejmują działań bezprawnych, wskazując, że sam charakter roszczenia wynikający z aktu władztwa publicznego wyłącza sprawę z zakresu Konwencji. Dodatkowo, Trybunał powołał się na podobne wyłączenia w nowszych rozporządzeniach UE dotyczących współpracy sądowej (Europejski Tytuł Egzekucyjny dla roszczeń bezspornych i europejski nakaz zapłaty), które również wyłączają sprawy dotyczące odpowiedzialności państwa za działania iure imperii. W konsekwencji, Trybunał orzekł, że takie powództwa nie należą do zakresu stosowania Konwencji brukselskiej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, takie powództwa nie wchodzą w zakres stosowania Konwencji brukselskiej.
Uzasadnienie
Działania sił zbrojnych w ramach operacji wojennych stanowią wykonywanie władzy publicznej (iure imperii), a zatem nie podlegają definicji „spraw cywilnych i handlowych” zawartej w art. 1 Konwencji brukselskiej. Konwencja ma zastosowanie tylko do relacji prawnych podlegających prawu cywilnemu, a nie do aktów suwerennych państwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
Niemcy (pozwanego państwa)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Eirini Lechouritou | osoba_fizyczna | skarżący |
| Vasileios Karkoulias | osoba_fizyczna | skarżący |
| Georgios Pavlopoulos | osoba_fizyczna | skarżący |
| Panagiotis Brátsikas | osoba_fizyczna | skarżący |
| Dimitrios Sotiropoulos | osoba_fizyczna | skarżący |
| Georgios Dimopoulos | osoba_fizyczna | skarżący |
| Dimosio tis Omospondiakis Dimokratias tis Germanias | panstwo_czlonkowskie | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
Konwencja brukselska art. 1 § akapit pierwszy zdanie pierwsze
Konwencja z dnia 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych
Pojęcie „spraw cywilnych i handlowych” należy traktować jako pojęcie autonomiczne, które nie obejmuje sytuacji, gdy organ władzy publicznej wykonuje władztwo publiczne (iure imperii). Działania sił zbrojnych w ramach operacji wojennych stanowią wykonywanie władzy publicznej.
Pomocnicze
Konwencja brukselska art. 5 § pkt 3 i 4
Konwencja z dnia 27 września 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych
Statut TSUE art. 16 § akapit trzeci i piąty
Statut Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
Rozporządzenie (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady art. 2 § ust. 1
Wyłącza sprawy dotyczące odpowiedzialności państwa za działania i zaniechania w wykonywaniu władzy publicznej (acta iure imperii).
Rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady art. 2 § ust. 1
Wyłącza sprawy dotyczące odpowiedzialności państwa za działania i zaniechania w wykonywaniu władzy publicznej (acta iure imperii).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działania sił zbrojnych w czasie wojny stanowią wykonywanie władzy publicznej (iure imperii). Konwencja brukselska nie obejmuje spraw, w których organ władzy publicznej wykonuje władztwo publiczne. Charakter roszczenia wynikający z aktu władztwa publicznego wyłącza sprawę z zakresu stosowania Konwencji brukselskiej, niezależnie od tego, czy powództwo ma charakter cywilny według prawa krajowego. Podobne wyłączenia dotyczące aktów iure imperii znajdują się w nowszych rozporządzeniach UE dotyczących współpracy sądowej.
Odrzucone argumenty
Powództwo o odszkodowanie za działania sił zbrojnych w czasie wojny powinno być traktowane jako sprawa cywilna w rozumieniu Konwencji brukselskiej. Akty iure imperii nie powinny obejmować działań bezprawnych. Powołanie się na immunitet państwowy jest niezgodne z celem Konwencji, jeśli prowadzi do wyłączenia jej stosowania w sprawach dotyczących działań sprzed jej wejścia w życie.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie „spraw cywilnych i handlowych” należy traktować jako pojęcie autonomiczne organ władzy publicznej wykonuje władztwo publiczne operacje prowadzone przez siły zbrojne stanowią emanację suwerenności państwa akty iure imperii
Skład orzekający
C.W.A. Timmermans
prezes izby
R. Schintgen
sprawozdawca
J. Klučka
sędzia
R. Silva de Lapuerta
sędzia
J. Makarczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że powództwa przeciwko państwu o odszkodowanie za działania wojenne sił zbrojnych nie podlegają Konwencji brukselskiej z uwagi na wykonywanie władzy publicznej."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie zakresu stosowania Konwencji brukselskiej (i podobnych przepisów UE) oraz immunitetu państwowego w sprawach iure imperii. Nie rozstrzyga merytorycznie o odpowiedzialności państwa za zbrodnie wojenne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy bardzo poważnych historycznych wydarzeń (II wojna światowa, masakry) i porusza fundamentalne kwestie jurysdykcji oraz immunitetu państwowego w kontekście zbrodni wojennych, co jest interesujące z perspektywy historycznej i prawnej.
“Czy państwo może być pozwane za zbrodnie wojenne swoich żołnierzy? TSUE odpowiada: nie w ramach Konwencji brukselskiej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI