C-284/16

Trybunał orzekł, że dwustronne umowy inwestycyjne między państwami członkowskimi UE, które przewidują możliwość wszczęcia postępowania przed sądem polubownym przez inwestora, naruszają autonomię prawa Unii i są niezgodne z art. 267 i 344 TFUE.

Sprawa dotyczyła zgodności dwustronnej umowy inwestycyjnej (BIT) między Niderlandami a Republiką Słowacką z prawem UE, w szczególności z art. 18, 267 i 344 TFUE. Umowa ta umożliwiała inwestorowi wszczęcie postępowania przed sądem polubownym w przypadku sporu z drugim państwem członkowskim. Bundesgerichtshof (Niemcy) zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy takie postanowienie jest zgodne z prawem UE, zwłaszcza po przystąpieniu Słowacji do UE. Trybunał uznał, że mechanizm ten narusza autonomię prawa Unii i zasadę lojalnej współpracy, ponieważ wyłącza spory dotyczące prawa UE spod jurysdykcji sądów krajowych i TSUE, a sąd polubowny nie jest częścią systemu prawnego UE.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 18, 267 i 344 TFUE w kontekście sporu między Republiką Słowacką a Achmea BV, wynikającego z orzeczenia sądu polubownego wydanego na podstawie dwustronnej umowy inwestycyjnej (BIT) zawartej w 1991 r. między Niderlandami a Czeską i Słowacką Republiką Federacyjną. Umowa ta, mająca nadal zastosowanie między Niderlandami a Republiką Słowacką, zawierała klauzulę umożliwiającą inwestorowi wszczęcie postępowania przed sądem polubownym w przypadku sporu z drugim państwem członkowskim. Po przystąpieniu Republiki Słowackiej do UE, pojawiły się wątpliwości co do zgodności tej klauzuli z prawem Unii. Bundesgerichtshof (Niemcy) zawiesił postępowanie i zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami dotyczącymi zgodności art. 344 TFUE (zakaz poddawania sporów dotyczących traktatów innym procedurom niż przewidziane w traktatach), art. 267 TFUE (procedura odesłania prejudycjalnego) oraz art. 18 TFUE (zakaz dyskryminacji) z postanowieniami BIT. Trybunał, rozpatrując pytania pierwsze i drugie łącznie, stwierdził, że umowa międzynarodowa nie może naruszać autonomii systemu prawnego Unii. Podkreślił, że procedura odesłania prejudycjalnego jest kluczowym elementem zapewniającym jednolitą wykładnię prawa UE. Sąd polubowny przewidziany w BIT nie jest sądem państwa członkowskiego w rozumieniu art. 267 TFUE i nie może przedstawiać pytań prejudycjalnych. Ponadto, mechanizm ten, poprzez wyłączenie sporów spod jurysdykcji sądów krajowych i TSUE, narusza zasadę lojalnej współpracy i autonomię prawa Unii. W związku z tym Trybunał orzekł, że art. 267 i 344 TFUE stoją na przeszkodzie postanowieniom BIT umożliwiającym inwestorom wszczynanie postępowań przed sądami polubownymi. Pytanie trzecie dotyczące art. 18 TFUE stało się bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcie o kosztach pozostawiono sądowi odsyłającemu.

Zagadnienia prawne (3)

Rozstrzygnięcie

Strony

Przepisy (6)

Argumenty

Skład orzekający

Informacje dodatkowe

Powiązane tematy