C-28/23
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że umowa o przyznanie dotacji i umowa przedwstępna na budowę stadionu mogą stanowić zamówienie publiczne na roboty budowlane, nawet jeśli zawierają pomoc państwa, a przepisy UE nie wykluczają krajowych sankcji bezwzględnej nieważności ex tunc za naruszenie prawa zamówień publicznych.
Sprawa dotyczyła interpretacji przepisów UE dotyczących zamówień publicznych w kontekście umowy o przyznanie dotacji i umowy przedwstępnej na budowę stadionu piłkarskiego na Słowacji. Sąd odsyłający pytał, czy taki zbiór umów, zawarty bez przetargu, może być uznany za zamówienie publiczne na roboty budowlane, nawet jeśli zawiera pomoc państwa. Trybunał uznał, że tak, jeśli umowy tworzą wzajemne zobowiązania i państwo ma decydujący wpływ na projekt. Ponadto, TSUE stwierdził, że przepisy UE nie sprzeciwiają się krajowym regulacjom przewidującym bezwzględną nieważność ex tunc umów zawartych z naruszeniem prawa zamówień publicznych.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów dyrektyw 2004/18/WE i 2014/24/UE w sprawie zamówień publicznych oraz dyrektywy 89/665/EWG dotyczącej procedur odwoławczych. Sprawa wywodziła się ze sporu na Słowacji, gdzie ministerstwo edukacji zawarło z poprzednikiem prawnym NFŠ a.s. umowę o przyznanie dotacji oraz umowę przedwstępną na budowę narodowego stadionu piłkarskiego, bez przeprowadzenia postępowania przetargowego. Ministerstwo twierdziło, że umowy te naruszają prawo zamówień publicznych i powinny być nieważne ex tunc na podstawie słowackiego kodeksu cywilnego. NFŠ uważała, że umowy te nie stanowią zamówienia publicznego, ponieważ nie są umową o charakterze odpłatnym i nie zobowiązują do wykonania robót budowlanych. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w pierwszej kolejności rozpatrzył, czy zbiór umów (dotacja i umowa przedwstępna) może być uznany za „zamówienie publiczne na roboty budowlane” w rozumieniu dyrektyw. TSUE stwierdził, że tak, jeśli umowy te tworzą wzajemne zobowiązania między państwem a wykonawcą, obejmują obowiązek budowy stadionu zgodnie z warunkami określonymi przez państwo, a także jednostronną opcję zakupu dla wykonawcy, odpowiadającą zobowiązaniu państwa do zakupu, i przyznają pomoc państwa uznaną za zgodną z rynkiem wewnętrznym. TSUE podkreślił, że pojęcie zamówienia publicznego jest autonomicznym pojęciem prawa UE, a kwalifikacja prawna nadana umowie przez prawo krajowe nie ma znaczenia. Stwierdzono również, że państwo miało decydujący wpływ na projekt stadionu, co jest kluczowe dla definicji zamówienia na roboty budowlane. W drugiej części wyroku TSUE odniósł się do kwestii dopuszczalności krajowych przepisów przewidujących bezwzględną nieważność ex tunc umów zawartych z naruszeniem prawa zamówień publicznych. TSUE orzekł, że dyrektywa 89/665 nie ma na celu ustanowienia procedur odwoławczych dla instytucji zamawiających, a zarzut nieważności podniesiony przez instytucję zamawiającą nie jest objęty jej zakresem. Dyrektywa 2014/24 ustanawia przepisy dotyczące procedur udzielania zamówień, ale nie reguluje konsekwencji naruszeń. TSUE stwierdził, że przepisy UE nie stoją na przeszkodzie stosowaniu krajowych regulacji przewidujących bezwzględną nieważność ex tunc, pod warunkiem, że są one zgodne z prawem Unii i jego ogólnymi zasadami.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli tworzą wzajemne zobowiązania, państwo ma decydujący wpływ na projekt, a pomoc państwa jest zgodna z rynkiem wewnętrznym.
Uzasadnienie
TSUE analizuje definicję zamówienia publicznego na roboty budowlane, podkreślając autonomię prawa UE i znaczenie wzajemności zobowiązań oraz wpływu instytucji zamawiającej na projekt. Stwierdza, że nawet pomoc państwa nie wyklucza kwalifikacji jako zamówienie publiczne, jeśli spełnione są pozostałe kryteria.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| NFŠ a.s. | spolka | skarżący |
| Slovenská republika konajúca prostredníctvom Ministerstva školstva, vedy, výskumu a športu Slovenskej republiky | panstwo_czlonkowskie | pozwany |
| Ministerstvo školstva, vedy, výskumu a športu Slovenskej republiky | organ_krajowy | pozwany |
| Rząd słowacki | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd czeski | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (11)
Główne
Dyrektywa 2004/18/WE art. 1 § 2 lit. b)
Dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi
Definicja 'zamówienia publicznego na roboty budowlane' obejmuje zbiór umów (dotacja i umowa przedwstępna) tworzących wzajemne zobowiązania, gdy państwo ma decydujący wpływ na projekt i przyznaje pomoc państwa zgodną z rynkiem wewnętrznym.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 2 § 1 pkt 6 lit. c)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE
Definicja 'zamówienia publicznego na roboty budowlane' obejmuje realizację obiektu budowlanego odpowiadającego wymogom instytucji zamawiającej, mającej decydujący wpływ na rodzaj lub projekt.
k.c. art. 39
Ustawa nr 40/1964 Občiansky zákonník (kodeks cywilny)
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą, stanowiącej obejście ustawy lub niezgodnej z dobrymi obyczajami.
ustawa nr 25/2006 art. 3 § ust. 3
Ustawa nr 25/2006 Z. z. o verejnom obstarávaní
Definicja zamówienia publicznego na roboty budowlane.
ustawa nr 25/2006 art. 147a
Ustawa nr 25/2006 Z. z. o verejnom obstarávaní
Powództwo o stwierdzenie nieważności umowy zawartej z naruszeniem ustawy.
ustawa nr 343/2015 art. 3 § ust. 3
Ustawa nr 343/2015 Z. z. o verejnom obstarávaní
Definicja zamówienia na roboty budowlane.
ustawa nr 343/2015 art. 181 § ust. 1 i 11
Ustawa nr 343/2015 Z. z. o verejnom obstarávaní
Terminy i warunki żądania stwierdzenia nieważności umowy.
Pomocnicze
Dyrektywa 89/665/EWG art. 1 § ust. 1, 3
Dyrektywa Rady 89/665/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane
Procedury odwoławcze dostępne dla podmiotów mających interes w uzyskaniu zamówienia i ponoszących szkodę.
Dyrektywa 89/665/EWG art. 2d § ust. 1 lit. a), ust. 2
Dyrektywa Rady 89/665/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane
Konsekwencje stwierdzenia nieskuteczności umowy, w tym wsteczne anulowanie.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 83 § ust. 1 i 2
Dyrektywa 2014/24/UE
Zasady monitorowania stosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych.
TFUE art. 107 § ust. 3 lit. c)
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Pomoc państwa zgodna z rynkiem wewnętrznym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zbiór umów (dotacja + umowa przedwstępna) może stanowić zamówienie publiczne na roboty budowlane, jeśli spełnia kryteria wzajemności zobowiązań i wpływu instytucji zamawiającej. Przepisy UE nie wykluczają stosowania krajowych sankcji bezwzględnej nieważności ex tunc w przypadku naruszenia prawa zamówień publicznych.
Odrzucone argumenty
Umowa o przyznanie dotacji i umowa przedwstępna nie stanowią zamówienia publicznego, ponieważ nie są umową o charakterze odpłatnym i nie zobowiązują do wykonania robót budowlanych (argument NFŠ). Decyzja Komisji o zgodności pomocy państwa wyklucza kwalifikację jako zamówienie publiczne (argument NFŠ).
Godne uwagi sformułowania
pojęcie „zamówienia publicznego na roboty budowlane” jest autonomicznym pojęciem prawa Unii zarzut nieważności podniesiony przez instytucję zamawiającą nie jest objęty zakresem stosowania dyrektywy 89/665 nie stoją one na przeszkodzie stosowaniu [...] przepisów krajowych przewidujących, że umowa zawarta z naruszeniem przepisów dotyczących udzielania zamówień publicznych jest dotknięta bezwzględną nieważnością ex tunc
Skład orzekający
C. Lycourgos
sprawozdawca, prezes trzeciej izby, pełniący obowiązki prezesa czwartej izby
S. Rodin
sędzia
O. Spînu-Matei
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja definicji zamówienia publicznego na roboty budowlane w kontekście umów dotacyjnych i przedwstępnych; dopuszczalność krajowych sankcji nieważności ex tunc w prawie zamówień publicznych."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne należą do sądu krajowego; ocena zgodności krajowych przepisów o nieważności z ogólnymi zasadami prawa UE wymaga dalszej analizy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej interakcji między pomocą państwa a zamówieniami publicznymi oraz konsekwencji naruszenia procedur przetargowych, co jest kluczowe dla praktyków prawa zamówień publicznych i przedsiębiorców.
“Czy dotacja i umowa przedwstępna na budowę stadionu to ukryty przetarg? TSUE wyjaśnia.”
Sektor
zamówienia publiczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI