C-279/23
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że sądy krajowe nie mogą oddalać żądań zapłaty stałej kwoty rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, nawet jeśli opóźnienie w płatności lub kwota długu są niewielkie.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 2011/7/UE w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. Polski sąd krajowy zapytał, czy może oddalić powództwo o zapłatę stałej kwoty 40 EUR rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, jeśli opóźnienie w płatności lub kwota długu są niewielkie. Trybunał stwierdził, że art. 6 ust. 1 dyrektywy stoi na przeszkodzie takiej praktyce, podkreślając, że rekompensata jest należna automatycznie i ma na celu zniechęcenie do opóźnień oraz pokrycie kosztów wierzyciela, niezależnie od wielkości długu czy czasu opóźnienia.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Rejonowy Katowice-Zachód w Katowicach w związku ze sporem między Skarbem Państwa (Dyrektorem Okręgowego Urzędu Miar) a Z. sp.j. Dotyczył on żądania zapłaty stałej kwoty 40 EUR jako rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, wynikającej z opóźnień w płatnościach za usługi wzorcowania przyrządów pomiarowych. Polski sąd krajowy zauważył, że polskie sądy często oddalają takie powództwa, jeśli opóźnienie jest nieznaczne lub kwota należności jest niewielka, powołując się na art. 5 Kodeksu cywilnego (zasady współżycia społecznego). Sąd zapytał Trybunał Sprawiedliwości UE, czy taka praktyka jest zgodna z art. 6 ust. 1 dyrektywy 2011/7/UE. Trybunał przypomniał, że choć sprawa dotyczyła organu publicznego jako wierzyciela, co wyłącza ją z bezpośredniego zakresu dyrektywy, polskie prawo rozszerza jej stosowanie. Następnie Trybunał stwierdził, że art. 6 ust. 1 dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie praktyce krajowej polegającej na oddalaniu powództw o zapłatę stałej kwoty rekompensaty za koszty odzyskiwania należności z powodu nieznacznego opóźnienia lub niewielkiej kwoty długu. Podkreślono, że rekompensata ta jest należna automatycznie i ma na celu zniechęcenie do opóźnień oraz pokrycie kosztów wierzyciela, niezależnie od tych czynników. W przypadku braku możliwości wykładni zgodnej z prawem UE, sąd krajowy powinien nie stosować przepisu krajowego sprzecznego z dyrektywą.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, art. 6 ust. 1 dyrektywy 2011/7/UE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie takiej praktyce.
Uzasadnienie
Dyrektywa 2011/7/UE ustanawia obowiązek zapewnienia wierzycielowi prawa do uzyskania od dłużnika minimalnej, stałej kwoty 40 EUR jako rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, gdy odsetki za opóźnienie stają się wymagalne. Kwota ta jest należna automatycznie i stanowi rekompensatę za koszty, niezależnie od wielkości długu czy długości opóźnienia. Pozbawienie wierzyciela tej rekompensaty ze względu na nieznaczne opóźnienie lub niską kwotę długu pozbawia dyrektywę jej skuteczności i celu, jakim jest zniechęcanie do opóźnień i ochrona wierzycieli.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
wierzyciel (w kontekście prawa do rekompensaty)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa – Dyrektor Okręgowego Urzędu Miar w K. | organ_krajowy | powód |
| Z. sp.j. | spolka | pozwany |
| rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (11)
Główne
Dyrektywa 2011/7/UE art. 6 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych
Minimalna stała kwota 40 EUR stanowiąca rekompensatę za koszty odzyskiwania należności jest należna wierzycielowi w przypadku opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych, bez względu na kwotę wierzytelności lub długość opóźnienia.
u.p.n.o.t.h. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych
Określa wysokość rekompensaty za koszty odzyskiwania należności (40 EUR dla wartości świadczenia do 5000 PLN).
Pomocnicze
Dyrektywa 2011/7/UE art. 1 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych
Cel dyrektywy: zwalczanie opóźnień w płatnościach, zapewnienie właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego, wspieranie konkurencyjności przedsiębiorstw.
Dyrektywa 2011/7/UE art. 2 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych
Definicja 'transakcji handlowych' - transakcje między przedsiębiorstwami lub między przedsiębiorstwami a organami publicznymi, które prowadzą do dostawy towarów lub świadczenia usług za wynagrodzeniem.
Dyrektywa 2011/7/UE art. 2 § 4
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych
Definicja 'opóźnienia w płatnościach' - płatności, które nie zostały dokonane w umownym lub ustawowym terminie.
Dyrektywa 2011/7/UE art. 3 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych
Warunki uprawniające do odsetek za opóźnienia w transakcjach między przedsiębiorstwami.
Dyrektywa 2011/7/UE art. 4 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych
Warunki uprawniające do odsetek za opóźnienia w transakcjach między przedsiębiorstwami a organami publicznymi.
Dyrektywa 2011/7/UE art. 7 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych
Warunki uznawane za rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela.
Dyrektywa 2011/7/UE art. 7 § 3
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych
Warunek umowy lub praktyka wykluczająca rekompensatę za koszty odzyskiwania należności uznawany jest za rażąco nieuczciwy.
u.p.n.o.t.h. art. 10 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych
Uprawnienie do zwrotu uzasadnionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających kwotę stałą.
k.c. art. 5
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Zakaz czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stała kwota rekompensaty za koszty odzyskiwania należności jest należna automatycznie i bezwarunkowo w przypadku opóźnienia w płatnościach, niezależnie od jego znaczenia czy kwoty długu. Cel dyrektywy 2011/7/UE obejmuje nie tylko zniechęcanie do opóźnień, ale także skuteczną ochronę wierzycieli i pokrycie ich kosztów odzyskiwania należności. Praktyka krajowa polegająca na oddalaniu takich powództw narusza zasadę skuteczności prawa Unii i nie może być uzasadniona przepisami krajowymi, takimi jak art. 5 KC, jeśli nie da się ich pogodzić z celami dyrektywy.
Odrzucone argumenty
Możliwość oddalenia powództwa o rekompensatę za koszty odzyskiwania należności, gdy opóźnienie jest nieznaczne lub kwota długu jest niewielka, ze względu na zasady współżycia społecznego (art. 5 KC).
Godne uwagi sformułowania
nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno- gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego nieznaczne opóźnienie niewielka kwota należności nie można uznać, że dłużnik ten ma „jakikolwiek obiektywny powód” w rozumieniu art. 7 ust. 1 akapit drugi lit. c) tej dyrektywy, aby odstąpić od zapłaty stałej kwoty nie stosując przepisu prawa krajowego takiego jak przepis rozpatrywany w postępowaniu głównym, także późniejszego, bez konieczności żądania lub oczekiwania na uprzednie uchylenie tego przepisu
Skład orzekający
N. Piçarra
sprawozdawca
N. Jääskinen
sędzia
M. Gavalec
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie bezwarunkowego charakteru prawa do rekompensaty za koszty odzyskiwania należności w transakcjach handlowych, nawet przy niewielkich kwotach lub krótkich opóźnieniach. Wskazanie na obowiązek sądów krajowych do stosowania prawa UE i niestosowania przepisów krajowych sprzecznych z celami dyrektyw."
Ograniczenia: Dotyczy głównie transakcji handlowych w rozumieniu dyrektywy, choć polskie prawo rozszerza jego stosowanie. Konkretna kwota rekompensaty (40 EUR) może być niska w niektórych kontekstach, ale zasada pozostaje istotna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opóźnień w płatnościach i pokazuje, jak prawo UE chroni wierzycieli, nawet w drobnych sprawach. Podkreśla też ważną zasadę pierwszeństwa prawa UE nad sprzecznymi przepisami krajowymi.
“Nawet za grosze? TSUE: Rekompensata za opóźnienie w płatności należy się zawsze!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI