C-279/09
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że osoby prawne mogą powoływać się na prawo do skutecznej ochrony sądowej, a pomoc prawna może obejmować zwolnienie z kosztów, jednak ostateczna ocena należy do sądu krajowego.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania pomocy prawnej spółce DEB, która nie mogła uiścić wysokiej zaliczki na poczet kosztów sądowych, aby dochodzić odszkodowania od Republiki Federalnej Niemiec za naruszenie prawa UE. Sąd krajowy pytał, czy takie przepisy krajowe są zgodne z prawem UE, zwłaszcza z zasadą skutecznej ochrony sądowej. Trybunał uznał, że osoby prawne mogą korzystać z tej zasady, a pomoc prawna może obejmować zwolnienie z kosztów, ale sąd krajowy musi ocenić, czy odmowa pomocy nie narusza istoty prawa dostępu do sądu.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył interpretacji zasady skutecznej ochrony sądowej w kontekście odmowy przyznania pomocy prawnej osobie prawnej (DEB Deutsche Energiehandels- und Beratungsgesellschaft mbH) przez niemieckie sądy. Spółka DEB domagała się odszkodowania od Republiki Federalnej Niemiec za naruszenie prawa Unii, jednak nie mogła uiścić zaliczki na poczet kosztów sądowych w wysokości ok. 274 tys. EUR ani opłacić adwokata. Niemieckie przepisy (§ 116 pkt 2 ZPO) uzależniały przyznanie pomocy prawnej osobie prawnej od wykazania, że niewytoczenie powództwa byłoby sprzeczne z interesem ogólnym, co w ocenie sądów krajowych nie miało miejsca w tej sprawie. Kammergericht zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem, czy takie uregulowanie krajowe, uzależniające wniesienie powództwa od zapłaty zaliczki i odmawiające pomocy prawnej osobie prawnej, jest zgodne z prawem Unii, w szczególności z zasadą skutecznej ochrony sądowej (art. 47 Karty Praw Podstawowych UE). Trybunał przypomniał, że zasada skutecznej ochrony sądowej jest ogólną zasadą prawa Unii, wynikającą ze wspólnej tradycji konstytucyjnej państw członkowskich i chronioną na mocy EKPC. Stwierdził, że osoby prawne mogą powoływać się na tę zasadę, a pomoc prawna może obejmować zwolnienie z kosztów postępowania lub reprezentację przez adwokata. Jednakże ocena, czy przesłanki udzielenia pomocy prawnej stanowią ograniczenie prawa dostępu do sądu naruszające jego istotę, czy ich cel jest zgodny z prawem i czy istnieje rozsądny stosunek proporcjonalności, należy do sądu krajowego. Sąd krajowy powinien uwzględnić przedmiot sporu, szanse wygrania sprawy, znaczenie sprawy dla powoda, złożoność przepisów, możliwości powoda, wysokość zaliczki oraz sytuację finansową osoby prawnej, w tym możliwości jej wspólników. W konsekwencji, Trybunał orzekł, że zasada skutecznej ochrony sądowej nie wyklucza możliwości powoływania się na nią przez osoby prawne, a pomoc prawna może obejmować zwolnienie z kosztów, ale ostateczna decyzja należy do sądu krajowego, który musi zbadać proporcjonalność i zgodność z prawem odmowy przyznania pomocy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, zasada skutecznej ochrony sądowej ustanowiona w art. 47 Karty praw podstawowych UE nie wyklucza możliwości powoływania się na nią przez osoby prawne, a pomoc prawna może obejmować zwolnienie z uiszczenia zaliczki na poczet kosztów postępowania lub reprezentacji przez adwokata.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że zasada skutecznej ochrony sądowej, ustanowiona w art. 47 Karty Praw Podstawowych UE, ma zastosowanie również do osób prawnych. Pomoc prawna może obejmować zwolnienie z kosztów, ale ostateczna ocena, czy odmowa przyznania pomocy narusza istotę prawa dostępu do sądu, należy do sądu krajowego, który musi zbadać proporcjonalność środków i celów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| DEB Deutsche Energiehandels- und Beratungsgesellschaft mbH | spolka | skarżący |
| Republika Federalna Niemiec | panstwo_czlonkowskie | pozwany |
| rząd duński | inne | interwenient |
| rząd francuski | inne | interwenient |
| rząd włoski | inne | interwenient |
| rząd polski | inne | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
| Autorité de surveillance AELE | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (13)
Główne
Karta art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zasada skutecznej ochrony sądowej, prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd, prawo do porady prawnej, pomocy obrońcy i przedstawiciela, dostępność pomocy prawnej dla osób nieposiadających wystarczających środków, jeśli jest konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
ZPO art. 114
Kodeks postępowania cywilnego (Niemcy)
Przesłanki udzielenia pomocy prawnej (sytuacja osobista i finansowa, szanse powodzenia, brak złej wiary).
ZPO art. 116 § 2
Kodeks postępowania cywilnego (Niemcy)
Przesłanki udzielenia pomocy prawnej osobie prawnej (brak możliwości poniesienia kosztów, niewytoczenie powództwa sprzeczne z interesem ogólnym).
GKG art. 12 § 1
Ustawa o kosztach sądowych (Niemcy)
Zasada uiszczania zaliczki na poczet kosztów sądowych.
Pomocnicze
EKPC art. 6 § 1
Europejska Konwencja Praw Człowieka
Prawo do rzetelnego procesu sądowego.
EKPC art. 13
Europejska Konwencja Praw Człowieka
Prawo do skutecznego środka prawnego.
Dyrektywa 2003/8/WE art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 2003/8/WE
Zakres podmiotowy pomocy prawnej w sporach transgranicznych (osoby fizyczne).
Dyrektywa 2003/8/WE art. 6 § 3
Dyrektywa Rady 2003/8/WE
Kryteria przyznawania pomocy prawnej (znaczenie sprawy dla wnioskodawcy).
ZPO art. 78 § 1
Kodeks postępowania cywilnego (Niemcy)
Obowiązek reprezentacji przez adwokatów przed Landgericht i Oberlandesgericht.
ZPO art. 122 § 1
Kodeks postępowania cywilnego (Niemcy)
Skutki przyznania pomocy prawnej (zwolnienie z kosztów, wynagrodzenie adwokatów).
ZPO art. 123
Kodeks postępowania cywilnego (Niemcy)
Obowiązek zwrotu kosztów procesu poniesionych przez stronę przeciwną.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Odesłanie prejudycjalne.
TUE art. 6
Traktat o Unii Europejskiej
Moc prawna Karty praw podstawowych UE.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Osoby prawne mogą powoływać się na zasadę skutecznej ochrony sądowej. Pomoc prawna może obejmować zwolnienie z kosztów postępowania lub reprezentację przez adwokata. Sąd krajowy musi ocenić proporcjonalność odmowy przyznania pomocy prawnej.
Odrzucone argumenty
Niemieckie przepisy § 116 pkt 2 ZPO, odmawiające pomocy prawnej osobom prawnym w braku interesu ogólnego, są zgodne z prawem krajowym i konstytucyjnym. Pomoc prawna jest środkiem pomocy społecznej, nieprzeznaczonym dla osób prawnych. Brak interesu ogólnego w sprawie DEB.
Godne uwagi sformułowania
Zasadę skutecznej ochrony sądowej ustanowioną w art. 47 karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, iż nie jest wykluczone, by powoływały się na nią osoby prawne... Do sądu krajowego należy natomiast zbadanie, czy przesłanki udzielenia pomocy prawnej stanowią ograniczenie prawa dostępu do sądu, naruszające to prawo w jego istocie...
Skład orzekający
J. N. Cunha Rodrigues
prezes izby
A. Rosas
sprawozdawca
U. Lõhmus
sędzia
A. Ó Caoimh
sędzia
P. Linde
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Prawo osób prawnych do skutecznej ochrony sądowej i pomocy prawnej w UE."
Ograniczenia: Ostateczna ocena należy do sądu krajowego, który musi badać proporcjonalność i specyfikę sytuacji prawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa dostępu do wymiaru sprawiedliwości, które jest kluczowe dla wszystkich podmiotów, w tym dla firm. Pokazuje, jak prawo UE może wpływać na krajowe przepisy proceduralne.
“Czy Twoja firma może liczyć na pomoc prawną w sądzie UE, gdy nie stać Cię na koszty?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI