C-278/05

Trybunał orzekł, że państwa członkowskie nie są zobowiązane do pełnego finansowania nabytych uprawnień emerytalnych w przypadku niewypłacalności pracodawcy, ale ich systemy ochrony muszą zapewniać minimalny poziom zabezpieczenia, a niewłaściwa transpozycja dyrektywy może prowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej państwa.

Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 80/987/EWG w sprawie ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy, w szczególności art. 8 dotyczącego dodatkowych systemów emerytalnych. Skarżący, byli pracownicy brytyjskiej firmy, domagali się pełnego pokrycia swoich nabytych uprawnień emerytalnych, które nie zostały w pełni zaspokojone z likwidowanych funduszy. Trybunał stwierdził, że dyrektywa nie nakłada obowiązku pełnego finansowania tych uprawnień przez państwo, ale wymaga zapewnienia minimalnego poziomu ochrony. Uznał, że brytyjski system ochrony, który w niektórych przypadkach prowadził do wypłaty zaledwie 20-49% należnych świadczeń, był sprzeczny z dyrektywą. Wskazał również, że odpowiedzialność odszkodowawcza państwa członkowskiego za niewłaściwą transpozycję dyrektywy zależy od stwierdzenia oczywistego i poważnego naruszenia granic jego zakresu uznania.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 8 dyrektywy 80/987/EWG, który zobowiązuje państwa członkowskie do podjęcia środków koniecznych dla ochrony interesów pracowników w zakresie ich roszczeń lub praw do świadczeń emerytalnych w trakcie nabywania, w tym z tytułu dodatkowych zakładowych lub międzyzakładowych systemów ubezpieczeń społecznych, w przypadku niewypłacalności pracodawcy. Spór przed High Court of Justice dotyczył byłych pracowników firmy ASW Limited, których fundusze emerytalne okazały się niewystarczające do pokrycia nabytych uprawnień. Skarżący twierdzili, że brytyjskie przepisy nie zapewniają im wymaganego przez dyrektywę poziomu ochrony. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w swoim wyroku z dnia 25 stycznia 2007 r. rozstrzygnął trzy pytania prejudycjalne: 1. **Czy art. 8 dyrektywy wymaga od państw członkowskich pełnego finansowania nabytych uprawnień emerytalnych w przypadku niewypłacalności pracodawcy i niedoboru środków w dodatkowych systemach?** Trybunał stwierdził, że brzmienie art. 8 dyrektywy, który stanowi, iż państwa członkowskie „zapewniają podjęcie środków koniecznych”, nie nakłada obowiązku pełnego finansowania tych uprawnień przez państwo. Pozostawia to państwom członkowskim pewien zakres uznania co do mechanizmu ochrony, np. poprzez obowiązek ubezpieczenia pracodawców lub ustanowienie instytucji gwarancyjnej. Dyrektywa ma na celu zapewnienie minimalnego wspólnotowego poziomu ochrony, a nie gwarancji w pełnej wysokości. 2. **Czy brytyjski system ochrony jest wystarczający i zgodny z art. 8 dyrektywy?** Trybunał uznał, że system ochrony obowiązujący w Zjednoczonym Królestwie, który w niektórych przypadkach prowadził do wypłaty świadczeń stanowiących zaledwie 20% lub 49% należnych uprawnień, jest sprzeczny z art. 8 dyrektywy. Taki poziom ochrony, poniżej połowy należnych świadczeń, nie może być uznany za „ochronę” w rozumieniu dyrektywy. Wprowadzenie później systemu FAS (Financial Assistance Scheme) nie zmieniło tej oceny, gdyż nie obejmował on wszystkich poszkodowanych. 3. **Jakie kryterium powinien zastosować sąd krajowy do określenia, czy niewłaściwa transpozycja dyrektywy jest wystarczająco istotna, by powodować odpowiedzialność odszkodowawczą państwa?** Trybunał przypomniał swoje utrwalone orzecznictwo dotyczące odpowiedzialności państwa członkowskiego za szkody wyrządzone jednostkom wskutek naruszenia prawa wspólnotowego. Wymaga ono, aby naruszona norma prawna przyznawała prawa jednostkom, naruszenie było wystarczająco istotne, a istniał bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Przesłanka „wystarczająco istotnego naruszenia” wiąże się z oczywistym i poważnym naruszeniem przez państwo członkowskie granic przysługującego mu zakresu uznania. Jednakże, gdy państwo nie musiało dokonywać wyborów legislacyjnych i korzystało z ograniczonego zakresu uznania, samo naruszenie prawa wspólnotowego może wystarczyć. W przypadku art. 8 dyrektywy, z uwagi na ogólność jego sformułowań, państwom członkowskim przyznano szeroki zakres uznania, co oznacza, że odpowiedzialność odszkodowawcza zależy od stwierdzenia oczywistego i poważnego naruszenia tych granic. Sąd krajowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie czynniki, w tym stopień jasności normy, zakres uznania, a także ewentualne wcześniejsze stanowisko Komisji Europejskiej, które mogło utwierdzać państwo w błędnym przekonaniu o prawidłowości transpozycji. Wyrok ten podkreśla znaczenie zapewnienia minimalnego poziomu ochrony pracownikom w przypadku niewypłacalności pracodawcy i wskazuje na konsekwencje niewłaściwej transpozycji dyrektyw UE.

Zagadnienia prawne (3)

Rozstrzygnięcie

Strony

Przepisy (11)

Argumenty

Skład orzekający

Informacje dodatkowe

Powiązane tematy