C-27/22
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że zasada ne bis in idem chroni przed podwójnym karaniem za te same czyny, nawet jeśli sankcje są administracyjne i pochodzą z różnych państw, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów.
Sprawa dotyczyła możliwości nałożenia przez włoski urząd ochrony konkurencji grzywny na Volkswagen Group Italia i Volkswagen Aktiengesellschaft za nieuczciwe praktyki handlowe, mimo że wcześniej niemiecka prokuratura nałożyła karę za podobne czyny. Wniosek prejudycjalny dotyczył wykładni zasady ne bis in idem z art. 50 Karty Praw Podstawowych UE. Trybunał stwierdził, że sankcje administracyjne mogą mieć charakter karny, a zasada ne bis in idem stoi na przeszkodzie podwójnemu karaniu za te same czyny, nawet jeśli postępowania i sankcje pochodzą z różnych państw członkowskich, pod warunkiem spełnienia kryteriów dotyczących tożsamości czynów, prawomocności wyroku oraz braku nadmiernego obciążenia i odpowiedniej koordynacji postępowań.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez włoski Consiglio di Stato dotyczył wykładni art. 50 Karty praw podstawowych UE (zasada ne bis in idem), art. 54 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen oraz przepisów dyrektywy 2005/29/WE dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych. Sprawa dotyczyła nałożenia przez włoski urząd ochrony konkurencji (AGCM) grzywny na spółki Volkswagen za nieuczciwe praktyki handlowe związane z manipulacją emisjami spalin. W międzyczasie, niemiecka prokuratura nałożyła na spółkę VWAG karę za podobne naruszenia, która uprawomocniła się przed uprawomocnieniem się włoskiej decyzji. Włoskie spółki powołały się na naruszenie zasady ne bis in idem. Trybunał rozpatrzył trzy pytania prejudycjalne: 1) czy sankcje administracyjne za nieuczciwe praktyki handlowe mogą być uznane za sankcje karne; 2) czy zasada ne bis in idem stoi na przeszkodzie podwójnemu karaniu za te same czyny w różnych państwach członkowskich, nawet jeśli jedno postępowanie zakończyło się później; 3) jakie warunki muszą być spełnione, aby ograniczenie zasady ne bis in idem było uzasadnione. Trybunał orzekł, że sankcje administracyjne mogą mieć charakter karny, jeśli realizują cel represyjny i są surowe. Zasada ne bis in idem stoi na przeszkodzie podwójnemu karaniu za te same czyny, nawet jeśli postępowania są transgraniczne, pod warunkiem, że czyny są identyczne, a postępowania były prowadzone w sposób skoordynowany i nie stanowiły nadmiernego obciążenia. Ograniczenia zasady ne bis in idem są dopuszczalne, jeśli są przewidziane prawem, konieczne, proporcjonalne i służą celom interesu ogólnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, sankcja administracyjna pieniężna nałożona za nieuczciwe praktyki handlowe stanowi sankcję karną w rozumieniu art. 50 Karty, jeżeli realizuje cel represyjny i jest sankcją o wysokim stopniu surowości.
Uzasadnienie
Trybunał ocenił, że sankcja administracyjna może mieć charakter karny na podstawie trzech kryteriów: kwalifikacji prawnej, charakteru naruszenia (cel represyjny) i stopnia surowości. Sankcja w wysokości do 5 mln EUR została uznana za surową, a jej charakter represyjny wynika z możliwości jej nałożenia obok innych środków i gradacji kary.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (w zakresie wykładni zasady ne bis in idem)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Volkswagen Group Italia SpA | spolka | skarżący |
| Volkswagen Aktiengesellschaft | spolka | skarżący |
| Autorità Garante della Concorrenza e del Mercato | organ_krajowy | pozwany |
| Associazione Cittadinanza Attiva Onlus | inne | interwenient |
| Coordinamento delle associazioni per la tutela dell’ambiente e dei diritti degli utenti e consumatori (Codacons) | inne | interwenient |
Przepisy (11)
Główne
Karta art. 50
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zasada ne bis in idem zakazuje ponownego sądzenia lub karania w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary, w odniesieniu do którego zgodnie z ustawą został już uprzednio uniewinniony lub za który został już uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem na terytorium Unii.
Karta art. 52 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w karcie muszą być przewidziane ustawą, szanować istotę tych praw i wolności, być konieczne, proporcjonalne i służyć celom interesu ogólnego lub ochronie praw i wolności innych osób.
KWUS art. 54
Konwencja wykonawcza do Układu z Schengen
Osoba, której proces zakończył się wydaniem prawomocnego wyroku na obszarze jednej umawiającej się strony, nie może być ścigana na obszarze innej umawiającej się strony za ten sam czyn, pod warunkiem że została nałożona i wykonana kara lub jest ona w trakcie wykonywania, lub nie może być już wykonana na mocy przepisów prawnych skazującej umawiającej się strony.
kodeks konsumenta art. 20 § 2
Kodeks konsumenta (Włochy)
kodeks konsumenta art. 21 § 1
Kodeks konsumenta (Włochy)
kodeks konsumenta art. 23 § 1
Kodeks konsumenta (Włochy)
kodeks konsumenta art. 27 § 9
Kodeks konsumenta (Włochy)
Nakłada administracyjną sankcję pieniężną w wysokości od 5000 EUR do 5000000 EUR, uwzględniając wagę i czas trwania naruszenia.
OWiG
Ordnungswidrigkeitengesetz (Niemcy)
Rozporządzenie nr 715/2007 art. 5 § 2
Rozporządzenie (WE) nr 715/2007
Pomocnicze
Dyrektywa 2005/29/WE art. 3 § 4
Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
W przypadku kolizji pomiędzy przepisami tej dyrektywy a innymi przepisami prawnymi Unii regulującymi szczególne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych, te ostatnie mają pierwszeństwo i stosuje się je do tych szczególnych aspektów.
Dyrektywa 2005/29/WE art. 13 § 2
Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Państwa członkowskie zapewniają, aby przy nakładaniu sankcji uwzględniano, w stosownych przypadkach, określone kryteria, w tym sankcje nałożone w innych państwach członkowskich w sprawach transgranicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sankcje administracyjne za nieuczciwe praktyki handlowe mogą mieć charakter karny. Zasada ne bis in idem chroni przed podwójnym karaniem za te same czyny, nawet jeśli postępowania i sankcje pochodzą z różnych państw członkowskich. Warunek 'bis' (prawomocność wcześniejszego orzeczenia) jest spełniony, gdy orzeczenie uprawomocni się przed uprawomocnieniem się późniejszej decyzji. Warunek 'idem' (tożsamość czynów) wymaga identyczności czynów, a nie tylko podobieństwa. Ograniczenia zasady ne bis in idem są dopuszczalne tylko pod ściśle określonymi warunkami (przewidziane prawem, konieczne, proporcjonalne, skoordynowane postępowania, brak nadmiernego obciążenia).
Odrzucone argumenty
Niemieckie ustawodawstwo nie wynika z prawa Unii. Brak tożsamości czynów ze względu na różne osoby i zachowania. Art. 3 ust. 4 dyrektywy 2005/29 wyklucza tożsamość. Brak potrzeby wykładni art. 54 KWUS, gdyż nie dotyczy swobodnego przemieszczania się. Brak koordynacji między postępowaniami uzasadnia brak zastosowania zasady ne bis in idem.
Godne uwagi sformułowania
zasada ne bis in idem zakazuje kumulacji zarówno postępowań, jak i sankcji o charakterze karnym istotne są trzy kryteria: kwalifikacja prawna, charakter naruszenia i stopień surowości zasada ne bis in idem może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy czyny, których dotyczą dwa odnośne postępowania lub dwie odnośne sankcje, są identyczne. Nie wystarczy zatem, by czyny te były podobne.
Skład orzekający
A. Arabadjiev
prezes
P.G. Xuereb
sprawozdawca
T. von Danwitz
sędzia
A. Kumin
sędzia
I. Ziemele
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja zasady ne bis in idem w kontekście transgranicznym i sankcji administracyjnych, zasady stosowania prawa UE w sprawach krajowych."
Ograniczenia: Konkretne ustalenie tożsamości czynów i koordynacji postępowań pozostaje w gestii sądu krajowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady prawnej ne bis in idem w kontekście transgranicznym i potencjalnej podwójnej kary, co jest niezwykle istotne dla firm działających na rynku UE. Wyjaśnia, jak zasady UE wpływają na krajowe postępowania.
“Czy można być ukaranym dwa razy za to samo? TSUE rozstrzyga dylemat ne bis in idem w sprawach transgranicznych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI