C-269/19
Podsumowanie
TSUE orzekł, że w przypadku stwierdzenia nieuczciwego warunku dotyczącego zmiennej stopy procentowej w umowie kredytowej, sąd krajowy może wezwać strony do negocjacji w celu ustalenia nowej stopy, jeśli unieważnienie umowy naraziłoby konsumenta na szkodliwe konsekwencje.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 93/13 w kontekście nieuczciwych warunków umownych dotyczących zmiennej stopy procentowej w umowie kredytowej. Po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru warunku, sąd krajowy miał wątpliwości, czy może samodzielnie ustalić nową stopę procentową lub wezwać strony do negocjacji. Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że w sytuacji, gdy umowa nie może dalej obowiązywać po usunięciu nieuczciwego warunku, a jej unieważnienie byłoby szkodliwe dla konsumenta, sąd krajowy powinien podjąć wszelkie niezbędne środki, w tym wezwać strony do negocjacji, aby przywrócić równowagę kontraktową.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa rozpatrywana przez Curtea de Apel Cluj (sąd apelacyjny w Klużu-Napoce) dotyczyła umowy kredytowej zawartej przez A.A.A. z Banca B. SA, w której warunki dotyczące zmiennej stopy procentowej zostały uznane za nieuczciwe. Sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność części tych warunków, ale miał wątpliwości co do sposobu ich zastąpienia, aby umowa mogła nadal obowiązywać bez szkody dla konsumenta. Sąd odsyłający zauważył rozbieżności w orzecznictwie rumuńskim dotyczącym skutków stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunków umownych. W związku z tym zadał pytania prejudycjalne dotyczące możliwości dostosowania umowy przez sąd krajowy, ustanowienia nowej stopy procentowej, wezwania stron do negocjacji lub innych środków zaradczych. Trybunał Sprawiedliwości, analizując cel dyrektywy 93/13, orzekł, że sąd krajowy, w sytuacji gdy umowa nie może dalej obowiązywać po usunięciu nieuczciwego warunku, a jej unieważnienie naraziłoby konsumenta na szczególnie szkodliwe konsekwencje, powinien podjąć wszelkie niezbędne środki w celu ochrony konsumenta. W szczególności, nic nie stoi na przeszkodzie, aby sąd wezwał strony do negocjacji w celu ustalenia sposobu obliczania stopy procentowej, pod warunkiem określenia ram tych negocjacji i zapewnienia, że ich celem będzie ustanowienie rzeczywistej równowagi między stronami, z uwzględnieniem celu ochrony konsumenta.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd krajowy powinien podjąć wszelkie niezbędne środki, w tym wezwać strony do negocjacji, aby przywrócić równowagę kontraktową i chronić konsumenta przed szkodliwymi konsekwencjami unieważnienia umowy.
Uzasadnienie
Dyrektywa 93/13 ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów. W sytuacji, gdy usunięcie nieuczciwego warunku uniemożliwia dalsze obowiązywanie umowy, a jej unieważnienie prowadziłoby do szczególnie niekorzystnych skutków dla konsumenta (np. natychmiastowa wymagalność całej kwoty kredytu), sąd krajowy powinien zastosować wszelkie dostępne środki, aby temu zapobiec. Może to obejmować wezwanie stron do negocjacji w celu ustalenia nowej, sprawiedliwej stopy procentowej, pod warunkiem określenia ram tych negocjacji i zapewnienia, że ich celem jest przywrócenie równowagi kontraktowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsument (poprzez ochronę prawną)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Banca B. SA | spolka | pozwany |
| A.A.A. | osoba_fizyczna | skarżący |
| rząd rumuński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd Zjednoczonego Królestwa | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (5)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwe warunki nie są wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części obowiązuje, jeśli jest to możliwe po wyłączeniu nieuczciwych warunków. W przypadku, gdy umowa nie może dalej obowiązywać i jej unieważnienie byłoby szkodliwe dla konsumenta, sąd krajowy powinien podjąć wszelkie niezbędne środki w celu ochrony konsumenta, w tym wezwać strony do negocjacji.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna dla odesłań prejudycjalnych.
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegające dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki nieindywidualnie negocjowane mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
k.c. art. 969
Kodeks cywilny
Zasada przestrzegania zobowiązań umownych (pacta sunt servanda).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd krajowy powinien podjąć wszelkie niezbędne środki w celu ochrony konsumenta przed szkodliwymi konsekwencjami unieważnienia umowy, gdy nieuczciwy warunek dotyczy zmiennej stopy procentowej. Możliwe jest wezwanie stron do negocjacji w celu ustalenia nowej stopy procentowej, pod warunkiem określenia ram negocjacji i zapewnienia równowagi kontraktowej.
Odrzucone argumenty
Sąd krajowy nie może samodzielnie modyfikować treści nieuczciwych warunków umownych, gdyż mogłoby to zagrozić celom dyrektywy 93/13. Wypełnianie luk w umowie wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, które nie są przepisami dyspozytywnymi, jest niedopuszczalne.
Godne uwagi sformułowania
sąd krajowy powinien podjąć, z pełnym uwzględnieniem prawa krajowego, wszelkie niezbędne środki mające na celu ochronę konsumenta przed szczególnie szkodliwymi konsekwencjami, jakie może wywrzeć unieważnienie owej umowy. nic nie stoi na przeszkodzie w szczególności temu, aby sąd krajowy wezwał strony do podjęcia negocjacji w celu ustalenia sposobu obliczania stopy procentowej, o ile określi on ramy tych negocjacji, a ich celem będzie ustanowienie rzeczywistej równowagi między prawami i obowiązkami stron umowy, z uwzględnieniem w szczególności leżącego u podstaw dyrektywy 93/13 celu ochrony konsumenta.
Skład orzekający
J.-C. Bonichot
prezes izby
L. Bay Larsen
sędzia
C. Toader
sędzia
M. Safjan
sędzia
N. Jääskinen
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w kontekście skutków stwierdzenia nieuczciwego warunku dotyczącego zmiennej stopy procentowej w umowach kredytowych, zwłaszcza gdy unieważnienie umowy prowadziłoby do niekorzystnych konsekwencji dla konsumenta."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy umowa nie może dalej obowiązywać po usunięciu nieuczciwego warunku i brak jest przepisów krajowych o charakterze dyspozytywnym, a unieważnienie umowy byłoby szkodliwe dla konsumenta. Konkretne środki zaradcze zależą od prawa krajowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieuczciwych warunków w umowach kredytowych, a orzeczenie TSUE dostarcza ważnych wskazówek dla sądów krajowych w zakresie ochrony konsumentów.
“Bank stracił prawo do odsetek? TSUE wskazuje drogę do negocjacji w umowach kredytowych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI