C-266/22
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że państwo członkowskie nie może wykluczyć wykonawcy z państwa trzeciego (niebędącego sygnatariuszem umowy międzynarodowej z UE) z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na podstawie krajowej ustawy, jeśli UE nie wydała w tej sprawie własnego aktu prawnego.
Sprawa dotyczyła wykluczenia konsorcjum z Chin z rumuńskiego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na dostawę elektrycznych zespołów trakcyjnych. Wykluczenie nastąpiło na podstawie nowej rumuńskiej ustawy, która zdefiniowała 'wykonawcę' w sposób ograniczający dostęp dla podmiotów z państw trzecich nieposiadających umów międzynarodowych z UE. Sąd apelacyjny w Bukareszcie zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy takie wykluczenie, oparte na krajowej ustawie wchodzącej w życie po ogłoszeniu przetargu, jest zgodne z prawem UE, w szczególności z zasadami pewności prawa, ochrony uzasadnionych oczekiwań oraz równego traktowania. Trybunał stwierdził, że dostęp wykonawców z państw trzecich do zamówień publicznych w UE, w przypadku braku umów międzynarodowych, leży w wyłącznej kompetencji Unii. W związku z tym państwo członkowskie nie może samodzielnie wprowadzać takich ograniczeń poprzez własne przepisy, jeśli UE nie podjęła w tej kwestii stosownych działań.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez rumuński sąd apelacyjny w związku ze sporem dotyczącym wykluczenia konsorcjum, którego liderem była chińska spółka CRRC Qingdao Sifang, z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na dostawę elektrycznych zespołów trakcyjnych. Wykluczenie nastąpiło na podstawie nowej rumuńskiej ustawy o zamówieniach publicznych, która zmieniła definicję 'wykonawcy', ograniczając ją do podmiotów z państw członkowskich UE, EOG, państw trzecich będących sygnatariuszami Porozumienia GPA lub innych umów międzynarodowych z UE. Ustawa ta weszła w życie po opublikowaniu ogłoszenia o zamówieniu, ale przed złożeniem oferty przez konsorcjum. Sąd odsyłający pytał, czy zasady pewności prawa, ochrony uzasadnionych oczekiwań, równego traktowania, przejrzystości i proporcjonalności stoją na przeszkodzie takiemu wykluczeniu. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) uznał, że kwestia dostępu wykonawców z państw trzecich, które nie zawarły z UE umów międzynarodowych gwarantujących wzajemność, do postępowań o udzielenie zamówień publicznych w UE leży w wyłącznej kompetencji Unii Europejskiej w ramach wspólnej polityki handlowej (art. 3 ust. 1 lit. e TFUE). W związku z tym, w braku aktu prawnego Unii regulującego tę kwestię, państwo członkowskie nie może samodzielnie wprowadzać przepisów krajowych, które wykluczają takich wykonawców. TSUE podkreślił, że instytucja zamawiająca może co prawda decydować o dopuszczeniu lub wykluczeniu wykonawcy z państwa trzeciego w takich okolicznościach, ale nie może tego robić na podstawie krajowego aktu prawnego przyjętego bez upoważnienia ze strony Unii. Okoliczność, że przepis krajowy wszedł w życie po ogłoszeniu zamówienia, ale przed złożeniem oferty, nie ma znaczenia w kontekście naruszenia wyłącznej kompetencji UE. TSUE zaznaczył również, że postępowanie mogło podlegać dyrektywie 2014/25 (dotyczącej zamówień w sektorach transportu), a nie dyrektywie 2014/24, jednak przepisy dotyczące dostępu wykonawców z państw trzecich są w obu dyrektywach sformułowane analogicznie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, państwo członkowskie nie może tego zrobić, ponieważ kwestia dostępu wykonawców z państw trzecich do zamówień publicznych w UE, w braku umów międzynarodowych, leży w wyłącznej kompetencji Unii Europejskiej. Wprowadzenie takich ograniczeń przez państwo członkowskie bez upoważnienia UE narusza wyłączną kompetencję Unii w dziedzinie wspólnej polityki handlowej.
Uzasadnienie
TSUE stwierdził, że dostęp wykonawców z państw trzecich do zamówień publicznych w UE, w przypadku braku umów międzynarodowych, jest kwestią wyłącznej kompetencji Unii Europejskiej (art. 3 ust. 1 lit. e TFUE). W związku z tym, państwo członkowskie nie może samodzielnie przyjmować przepisów krajowych, które wykluczają takich wykonawców, chyba że UE udzieliła takiego upoważnienia lub przyjęła stosowny akt prawny. W niniejszej sprawie, brak takiego aktu UE oznaczał, że rumuńska ustawa wprowadzająca wykluczenie była niezgodna z prawem UE, ponieważ naruszała wyłączną kompetencję Unii. Okoliczność, że przepis krajowy wszedł w życie po ogłoszeniu zamówienia, ale przed złożeniem oferty, nie miała znaczenia dla oceny naruszenia kompetencji UE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsorcjum (w zakresie wykładni prawa UE)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| CRRC Qingdao Sifang Co. Ltd | spolka | skarżący |
| Astra Vagoane Călători SA | spolka | skarżący |
| Autoritatea pentru Reformă Feroviară | organ_krajowy | pozwany |
| Alstom Ferroviaria SpA | spolka | pozwany |
| rząd austriacki | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
TFUE art. 3 § 1 lit. e
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Przyznaje Unii wyłączną kompetencję w dziedzinie wspólnej polityki handlowej, co obejmuje regulowanie dostępu wykonawców z państw trzecich do zamówień publicznych w UE w braku umów międzynarodowych.
TFUE art. 2 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Określa, że w dziedzinach wyłącznej kompetencji UE, tylko Unia może stanowić prawo.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 25
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych
Nakłada na państwa członkowskie obowiązek przyznania wykonawcom z państw trzecich będących sygnatariuszami umów międzynarodowych traktowania nie mniej korzystnego niż wykonawcom z UE.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 18 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych
Instytucje zamawiające zapewniają równe i niedyskryminacyjne traktowanie wykonawców oraz działają w sposób przejrzysty i proporcjonalny.
Ustawa o zamówieniach publicznych art. 3 § 1 lit. jj)
Legea nr. 98/2016 privind achiziţiile publice (Ustawa o zamówieniach publicznych)
Definicja 'wykonawcy' w prawie rumuńskim (w brzmieniu obowiązującym przed i po zmianie przez OUG nr 25/2021).
Ustawa o zamówieniach publicznych art. 49
Legea nr. 98/2016 privind achiziţiile publice (Ustawa o zamówieniach publicznych)
Obowiązek zapewnienia równego i niedyskryminacyjnego traktowania wykonawców.
Ustawa o zamówieniach publicznych art. 53 § 1a
Legea nr. 98/2016 privind achiziţiile publice (Ustawa o zamówieniach publicznych)
Obowiązek wykluczenia wykonawcy, który nie odpowiada definicji zawartej w art. 3 ust. 1 lit. jj).
OUG nr 25/2021 art. V
Ordonanța de urgență a Guvernului nr. 25/2021
Przepisy przejściowe dotyczące postępowań o udzielenie zamówienia, w których oferty złożono przed wejściem w życie OUG nr 25/2021.
Pomocnicze
Dyrektywa 2014/24/UE art. 2 § 1 pkt 13
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych
Definicja 'dokumentów zamówienia'.
Dyrektywa 2014/24/UE art. 49
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych
Dotyczy publikacji ogłoszeń o zamówieniu.
Dyrektywa 2014/25/UE art. 11
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych
Zakres stosowania dyrektywy do usług transportowych.
Dyrektywa 2014/25/UE art. 43
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych
Warunki dotyczące porozumienia GPA i innych umów międzynarodowych w kontekście dyrektywy 2014/25.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestia dostępu wykonawców z państw trzecich do zamówień publicznych w UE, w braku umów międzynarodowych, leży w wyłącznej kompetencji Unii Europejskiej. Państwo członkowskie nie może samodzielnie wprowadzać przepisów krajowych wykluczających takich wykonawców bez upoważnienia UE. Naruszenie wyłącznej kompetencji UE jest kluczowym zarzutem, niezależnie od zasad pewności prawa czy ochrony uzasadnionych oczekiwań.
Odrzucone argumenty
Trybunał nie jest właściwy do rozpatrzenia sprawy, ponieważ dotyczy ona wykładni prawa krajowego. Pytania prejudycjalne są niedopuszczalne, ponieważ nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu, gdyż wykonawca z Chin nie podlega dyrektywie 2014/24. Przepisy krajowe, które weszły w życie po ogłoszeniu zamówienia, ale przed złożeniem oferty, mogą być stosowane.
Godne uwagi sformułowania
„(...) jedynie Unia jest uprawniona do przyjęcia aktu o charakterze generalnym dotyczącego dostępu do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego w Unii dla wykonawców z państwa trzeciego, które nie zawarło z Unią umowy międzynarodowej gwarantującej równy i wzajemny dostęp do zamówień publicznych (...)” „(...) w braku upoważnienia ze strony Unii lub aktu Unii, który mógłby zostać wdrożony, nie jest dozwolone, aby państwa członkowskie stanowiły prawo w dziedzinie wspólnej polityki handlowej (...)”
Skład orzekający
C. Lycourgos
prezes_izby
S. Rodin
sędzia
O. Spineanu-Matei
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie wyłącznej kompetencji UE w zakresie regulowania dostępu wykonawców z państw trzecich do zamówień publicznych w UE, gdy brak jest umów międzynarodowych. Podkreślenie, że państwa członkowskie nie mogą samodzielnie wprowadzać takich ograniczeń."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji braku umów międzynarodowych między UE a państwem trzecim. W przypadku istnienia takich umów, zastosowanie mają przepisy art. 25 dyrektywy 2014/24.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii dostępu firm spoza UE do europejskich zamówień publicznych i podkreśla podział kompetencji między UE a państwami członkowskimi, co jest istotne dla firm międzynarodowych.
“Chiny poza unijnym przetargiem? TSUE rozstrzyga o kompetencjach UE w zamówieniach publicznych.”
Sektor
zamówienia publiczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI