C-266/18
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że klauzula umowna odsyłająca do prawa krajowego w kwestii właściwości sądu nie jest wyłączona z zakresu dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich, a sąd krajowy musi zapewnić skuteczną ochronę konsumenta.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich w kontekście klauzuli umownej odsyłającej do prawa krajowego w kwestii właściwości sądu. Sąd Okręgowy w Poznaniu pytał, czy taka klauzula podlega kontroli z urzędu i czy sąd krajowy może zastosować przepisy zapewniające konsumentowi ochronę. Trybunał stwierdził, że klauzula taka nie jest wyłączona z zakresu dyrektywy i że sąd krajowy musi zapewnić skuteczną ochronę prawną konsumenta, nawet jeśli wybór sądu miejsca wykonania umowy mógłby prowadzić do nadmiernego ograniczenia jego praw.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Okręgowy w Poznaniu w związku ze sporem między Aqua Med sp. z o.o. a Ireną Skórą dotyczącym właściwości terytorialnej sądów krajowych. Spór wynikł z powództwa o zapłatę ceny kupna wytoczonego przez przedsiębiorcę przeciwko konsumentowi. Klauzula umowna odsyłała do przepisów prawa krajowego w kwestii określenia sądu właściwego. Sąd Rejonowy w Nowym Tomyślu uznał tę klauzulę za abuzywną i przekazał sprawę do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanej, powołując się na obowiązek kontroli z urzędu wynikający z dyrektywy 93/13/EWG. Sąd Okręgowy w Poznaniu powziął wątpliwości co do zakresu stosowania dyrektywy i kompetencji sądów krajowych. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że klauzula umowna, która w sposób ogólny odsyła do właściwego prawa krajowego w celu ustalenia sądu właściwego dla rozpoznania sporu, nie jest wyłączona z zakresu stosowania dyrektywy 93/13/EWG. Ponadto, Trybunał stwierdził, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG nie stoi na przeszkodzie przepisom proceduralnym umożliwiającym przedsiębiorcy wybór między sądem miejsca zamieszkania konsumenta a sądem miejsca wykonania umowy, chyba że wybór ten prowadzi do nadmiernego ograniczenia prawa konsumenta do skutecznego środka prawnego, co musi zbadać sąd krajowy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, taka klauzula nie jest wyłączona z zakresu stosowania dyrektywy 93/13/EWG i podlega kontroli z urzędu.
Uzasadnienie
Wyłączenie z zakresu dyrektywy dotyczy warunków odzwierciedlających bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze. Klauzula odsyłająca ogólnie do prawa krajowego nie spełnia tego kryterium, a jej ocena jest konieczna dla zapewnienia ochrony konsumenta.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsument (w zakresie ochrony prawnej)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Aqua Med sp. z o.o. | spolka | skarżący |
| Irena Skóra | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (11)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 1 § ust. 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy odzwierciedlające bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze nie podlegają przepisom dyrektywy. Wyłączenie to podlega wykładni ścisłej i nie obejmuje klauzul ogólnie odsyłających do prawa krajowego.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § ust. 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie stanowią, że nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. Sąd krajowy ma obowiązek kontroli z urzędu.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § ust. 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegające dalszemu stosowaniu nieuczciwych warunków. Obejmuje to zapewnienie prawa do skutecznego środka prawnego.
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 1215/2012 art. 18 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
Kontrahent może wytoczyć powództwo przeciwko konsumentowi tylko przed sądami państwa członkowskiego, na którego terytorium konsument ma miejsce zamieszkania. Nie ma zastosowania, gdy brak elementu transgranicznego.
k.p.c. art. 27 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania (właściwość ogólna).
k.p.c. art. 31
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach objętych właściwością szczególną powództwo wytoczyć można bądź według przepisów o właściwości ogólnej, bądź przed sąd oznaczony w przepisach poniższych (właściwość przemienna).
k.p.c. art. 34
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o wykonanie umowy można wytoczyć przed sąd miejsca jej wykonania (właściwość przemienna).
k.p.c. art. 200
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 202
Kodeks postępowania cywilnego
Niewłaściwość sądu dającą się usunąć za pomocą umowy stron sąd bierze pod rozwagę tylko na zarzut pozwanego. Sąd nie bada z urzędu tej niewłaściwości przed doręczeniem pozwu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
k.c. art. 385 § 3 pkt 23
Kodeks cywilny
Za niedozwolone uznaje się postanowienia umowne, które wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polubownego lub innego organu, albo narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy.
k.c. art. 454 § § 1
Kodeks cywilny
Świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula umowna odsyłająca do prawa krajowego w kwestii właściwości sądu nie jest wyłączona z zakresu dyrektywy 93/13/EWG. Sąd krajowy ma obowiązek zbadania z urzędu abuzywności klauzul umownych, w tym klauzul właściwości sądu. Przepisy proceduralne nie mogą nadmiernie ograniczać prawa konsumenta do skutecznego środka prawnego.
Godne uwagi sformułowania
sąd krajowy ma obowiązek zbadania z urzędu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez przedsiębiorców z konsumentami wyłączenie z zakresu stosowania tejże dyrektywy [...] podlega wykładni ścisłej prawo Unii zasadniczo nie harmonizuje procedur stosowanych do badania potencjalnie nieuczciwego charakteru warunku umowy prawo do skutecznego środka prawnego powinno obowiązywać zarówno w odniesieniu do wyznaczenia sądów właściwych [...] jak i w odniesieniu do określenia zasad proceduralnych
Skład orzekający
J.C. Bonichot
prezes_izby
C. Toader
sprawozdawca
A. Rosas
sędzia
L. Bay Larsen
sędzia
M. Safjan
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu stosowania dyrektywy 93/13/EWG, obowiązek kontroli z urzędu klauzul właściwości sądu, zapewnienie skutecznej ochrony prawnej konsumenta w postępowaniu krajowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji klauzuli odsyłającej do prawa krajowego; ocena nadmiernego ograniczenia praw konsumenta należy do sądu krajowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieuczciwych klauzul umownych w umowach konsumenckich, a jej rozstrzygnięcie ma bezpośrednie przełożenie na praktykę sądów krajowych w Polsce i innych państwach UE.
“Czy klauzula o właściwości sądu w umowie z konsumentem może być uznana za nieuczciwą? TSUE wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI