C-265/22

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2023-07-13
cjeuochrona_konsumentownieuczciwe warunki umowneWysokatrybunal
kredyt hipotecznystopa procentowaIRPHwskaźnik referencyjnyprzejrzystośćnieuczciwe warunkiochrona konsumentówspread

Podsumowanie

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że ocena przejrzystości i nieuczciwego charakteru warunku umowy kredytu hipotecznego, który odnosi się do wskaźnika IRPH, musi uwzględniać informacje o konieczności zastosowania ujemnego spreadu, jeśli są one istotne i dostępne dla konsumenta.

Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich w kontekście klauzuli kredytu hipotecznego opartej na wskaźniku IRPH. Sąd odsyłający pytał, czy brak zastosowania ujemnego spreadu, mimo wskazówek w preambule okólnika banku centralnego, oraz brak odpowiedniego poinformowania konsumenta o skutkach ekonomicznych, czyni warunek nieuczciwym. Trybunał uznał, że ocena przejrzystości i nieuczciwego charakteru musi brać pod uwagę te informacje, jeśli są one istotne i dostępne dla konsumenta, podkreślając rolę sądu krajowego w ocenie konkretnych okoliczności.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez hiszpański sąd pierwszej instancji dotyczył wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa rozpatrywała klauzulę w umowie kredytu hipotecznego, która określała zmienną stopę procentową w oparciu o wskaźnik IRPH instytucji kredytowych, powiększony o dodatni spread. Konsumenci zarzucali, że warunek ten jest nieuczciwy, ponieważ nie uwzględniono informacji zawartych w preambule okólnika banku centralnego, które sugerowały konieczność zastosowania ujemnego spreadu do IRPH w celu odzwierciedlenia jego rzeczywistego charakteru (uwzględniającego prowizje) i dostosowania do stopy rynkowej. Ponadto podnoszono brak przejrzystości i odpowiedniego poinformowania konsumentów o skutkach ekonomicznych tego warunku. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że ocena przejrzystości i nieuczciwego charakteru warunku umownego musi uwzględniać treść informacji zawartych w innych aktach prawnych (tu: preambule okólnika), jeśli wskazują one na konieczność zastosowania ujemnego spreadu i są istotne dla konsumenta. Kluczowe jest, czy te informacje były wystarczająco dostępne dla przeciętnego konsumenta, aby mógł on zrozumieć ekonomiczne konsekwencje warunku. Trybunał podkreślił, że ocena nieuczciwego charakteru wymaga zbadania, czy przedsiębiorca działał w dobrej wierze i czy warunek powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Wskazał również, że sąd krajowy musi zbadać, czy warunek był indywidualnie negocjowany. Pytania dotyczące dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych uznano za niedopuszczalne ze względu na datę zawarcia umowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Ocena przejrzystości i nieuczciwego charakteru warunku umowy kredytu hipotecznego, który podaje jako wskaźnik referencyjny IRPH z podwyższeniem, musi uwzględniać treść informacji zawartych w innych aktach prawnych (np. preambule okólnika banku centralnego) wskazujących na konieczność zastosowania ujemnego spreadu, jeśli są one istotne dla konsumenta i wystarczająco dostępne.

Uzasadnienie

Trybunał podkreślił, że wymóg przejrzystości oznacza, iż konsument musi być w stanie zrozumieć sposób obliczania stopy procentowej i jej potencjalne skutki ekonomiczne. Informacje zawarte w preambule okólnika, sugerujące konieczność zastosowania ujemnego spreadu do IRPH, mogą być istotne dla oceny przejrzystości i nieuczciwego charakteru warunku, pod warunkiem ich dostępności dla konsumenta. Sąd krajowy musi ocenić, czy przedsiębiorca działał w dobrej wierze i czy warunek powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

udzielono odpowiedzi na pytanie

Strony

NazwaTypRola
ZRosoba_fizycznaskarżący
PIosoba_fizycznaskarżący
Banco Santander SAspolkapozwany
Rząd hiszpańskipanstwo_czlonkowskieinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (12)

Główne

Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Warunek umowny, który nie był indywidualnie negocjowany, uznaje się za nieuczciwy, jeżeli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powoduje znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 1

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Nieuczciwy charakter warunków umowy jest określany z uwzględnieniem rodzaju towarów lub usług, których umowa dotyczy i z odniesieniem, w momencie zawarcia umowy, do wszelkich okoliczności związanych z zawarciem umowy oraz do innych warunków tej umowy lub innej umowy, od której ta jest zależna.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 2

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.

Dyrektywa 93/13/EWG art. 5

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

W przypadku umów, w których wszystkie lub niektóre z przedstawianych konsumentowi warunków wyrażone są na piśmie, warunki te muszą zawsze być sporządzone prostym i zrozumiałym językiem. Wszelkie wątpliwości co do treści warunku należy interpretować na korzyść konsumenta.

Pomocnicze

Dyrektywa 2005/29/WE art. 5 § 1

Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym

Ocena nieuczciwego charakteru warunku umownego może być powiązana z nieuczciwą praktyką handlową w rozumieniu tej dyrektywy.

Dyrektywa 2005/29/WE art. 7

Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym

Dotyczy zaniechań wprowadzających w błąd, w tym pominięcia lub zatajenia informacji niezbędnych do podjęcia świadomej decyzji przez konsumenta.

Código civil art. 1258

Kodeks cywilny

Umowy zobowiązują nie tylko do wykonania uzgodnionych postanowień, ale także do skutków wynikających z dobrej wiary, przyjętych zwyczajów i ustawy.

ley 7/98 art. 7

Ustawa o ogólnych warunkach umownych

Warunki, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się lub które są nieczytelne, dwuznaczne, niejasne i niezrozumiałe, uważa się za niezawarte w umowie.

ley 7/98 art. 8 § 1

Ustawa o ogólnych warunkach umownych

Ogólne warunki sprzeczne z przepisami imperatywnymi lub zakazującymi są nieważne.

ley 7/98 art. 8 § 2

Ustawa o ogólnych warunkach umownych

Nieuczciwe warunki ogólne w umowach z konsumentem są nieważne.

ley 3/1991 art. 4 § 1

Ustawa o nieuczciwej konkurencji

Za nieuczciwe uznaje się każde zachowanie obiektywnie sprzeczne z wymogami dobrej wiary, które istotnie zniekształca lub może zniekształcić zachowanie gospodarcze konsumenta.

ley 3/1991 art. 7

Ustawa o nieuczciwej konkurencji

Za nieuczciwe uznaje się pominięcie lub zatajenie informacji niezbędnych do podjęcia świadomej decyzji przez konsumenta, a także informacje niejasne, niezrozumiałe lub niejednoznaczne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak przejrzystości i odpowiedniego poinformowania konsumenta o skutkach ekonomicznych warunku opartego na IRPH z dodatnim spreadem. Istotność informacji zawartych w preambule okólnika banku centralnego dotyczących konieczności zastosowania ujemnego spreadu do IRPH.

Odrzucone argumenty

Dyrektywa 2005/29/WE ma zastosowanie do umowy zawartej przed jej transpozycją. Orzecznictwo krajowe, zgodnie z którym brak zastosowania ujemnego spreadu do IRPH nie stanowi nieuczciwej praktyki, jest zgodne z prawem UE.

Godne uwagi sformułowania

Ocena przejrzystości i ewentualnego nieuczciwego charakteru warunku umowy kredytu hipotecznego [...] istotna jest treść informacji zawartych w innym okólniku wskazujących na konieczność zastosowania do tego wskaźnika [...] ujemnego spreadu w celu dostosowania tej stopy procentowej do stopy rynkowej. Istotna jest również kwestia tego, czy informacje te są wystarczająco dostępne dla przeciętnego konsumenta.

Skład orzekający

L.S. Rossi

prezes izby

J.-C. Bonichot

sędzia

O. Spineanu-Matei

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów przejrzystości i nieuczciwego charakteru warunków umownych dotyczących stóp procentowych w umowach kredytowych, zwłaszcza w kontekście wskaźników takich jak IRPH i konieczności uwzględnienia dodatkowych informacji (np. z preambuł aktów normatywnych) przy ocenie ich zgodności z prawem UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z hiszpańskim wskaźnikiem IRPH i jego interpretacją w świetle dyrektywy 93/13/EWG. Ocena dostępności informacji i ich istotności dla konsumenta pozostaje w gestii sądu krajowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (kredyt hipoteczny) i ważnego zagadnienia ochrony konsumentów przed nieuczciwymi warunkami umownymi, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców prawniczych i konsumentów.

Czy Twój kredyt hipoteczny jest uczciwy? TSUE wyjaśnia, jak banki muszą informować o stopach procentowych.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI