C-265/22
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że ocena przejrzystości i nieuczciwego charakteru warunku umowy kredytu hipotecznego, który odnosi się do wskaźnika IRPH, musi uwzględniać informacje o konieczności zastosowania ujemnego spreadu, jeśli są one istotne i dostępne dla konsumenta.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich w kontekście klauzuli kredytu hipotecznego opartej na wskaźniku IRPH. Sąd odsyłający pytał, czy brak zastosowania ujemnego spreadu, mimo wskazówek w preambule okólnika banku centralnego, oraz brak odpowiedniego poinformowania konsumenta o skutkach ekonomicznych, czyni warunek nieuczciwym. Trybunał uznał, że ocena przejrzystości i nieuczciwego charakteru musi brać pod uwagę te informacje, jeśli są one istotne i dostępne dla konsumenta, podkreślając rolę sądu krajowego w ocenie konkretnych okoliczności.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez hiszpański sąd pierwszej instancji dotyczył wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa rozpatrywała klauzulę w umowie kredytu hipotecznego, która określała zmienną stopę procentową w oparciu o wskaźnik IRPH instytucji kredytowych, powiększony o dodatni spread. Konsumenci zarzucali, że warunek ten jest nieuczciwy, ponieważ nie uwzględniono informacji zawartych w preambule okólnika banku centralnego, które sugerowały konieczność zastosowania ujemnego spreadu do IRPH w celu odzwierciedlenia jego rzeczywistego charakteru (uwzględniającego prowizje) i dostosowania do stopy rynkowej. Ponadto podnoszono brak przejrzystości i odpowiedniego poinformowania konsumentów o skutkach ekonomicznych tego warunku. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że ocena przejrzystości i nieuczciwego charakteru warunku umownego musi uwzględniać treść informacji zawartych w innych aktach prawnych (tu: preambule okólnika), jeśli wskazują one na konieczność zastosowania ujemnego spreadu i są istotne dla konsumenta. Kluczowe jest, czy te informacje były wystarczająco dostępne dla przeciętnego konsumenta, aby mógł on zrozumieć ekonomiczne konsekwencje warunku. Trybunał podkreślił, że ocena nieuczciwego charakteru wymaga zbadania, czy przedsiębiorca działał w dobrej wierze i czy warunek powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Wskazał również, że sąd krajowy musi zbadać, czy warunek był indywidualnie negocjowany. Pytania dotyczące dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych uznano za niedopuszczalne ze względu na datę zawarcia umowy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Ocena przejrzystości i nieuczciwego charakteru warunku umowy kredytu hipotecznego, który podaje jako wskaźnik referencyjny IRPH z podwyższeniem, musi uwzględniać treść informacji zawartych w innych aktach prawnych (np. preambule okólnika banku centralnego) wskazujących na konieczność zastosowania ujemnego spreadu, jeśli są one istotne dla konsumenta i wystarczająco dostępne.
Uzasadnienie
Trybunał podkreślił, że wymóg przejrzystości oznacza, iż konsument musi być w stanie zrozumieć sposób obliczania stopy procentowej i jej potencjalne skutki ekonomiczne. Informacje zawarte w preambule okólnika, sugerujące konieczność zastosowania ujemnego spreadu do IRPH, mogą być istotne dla oceny przejrzystości i nieuczciwego charakteru warunku, pod warunkiem ich dostępności dla konsumenta. Sąd krajowy musi ocenić, czy przedsiębiorca działał w dobrej wierze i czy warunek powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| ZR | osoba_fizyczna | skarżący |
| PI | osoba_fizyczna | skarżący |
| Banco Santander SA | spolka | pozwany |
| Rząd hiszpański | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (12)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunek umowny, który nie był indywidualnie negocjowany, uznaje się za nieuczciwy, jeżeli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powoduje znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwy charakter warunków umowy jest określany z uwzględnieniem rodzaju towarów lub usług, których umowa dotyczy i z odniesieniem, w momencie zawarcia umowy, do wszelkich okoliczności związanych z zawarciem umowy oraz do innych warunków tej umowy lub innej umowy, od której ta jest zależna.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 5
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
W przypadku umów, w których wszystkie lub niektóre z przedstawianych konsumentowi warunków wyrażone są na piśmie, warunki te muszą zawsze być sporządzone prostym i zrozumiałym językiem. Wszelkie wątpliwości co do treści warunku należy interpretować na korzyść konsumenta.
Pomocnicze
Dyrektywa 2005/29/WE art. 5 § 1
Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym
Ocena nieuczciwego charakteru warunku umownego może być powiązana z nieuczciwą praktyką handlową w rozumieniu tej dyrektywy.
Dyrektywa 2005/29/WE art. 7
Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym
Dotyczy zaniechań wprowadzających w błąd, w tym pominięcia lub zatajenia informacji niezbędnych do podjęcia świadomej decyzji przez konsumenta.
Código civil art. 1258
Kodeks cywilny
Umowy zobowiązują nie tylko do wykonania uzgodnionych postanowień, ale także do skutków wynikających z dobrej wiary, przyjętych zwyczajów i ustawy.
ley 7/98 art. 7
Ustawa o ogólnych warunkach umownych
Warunki, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się lub które są nieczytelne, dwuznaczne, niejasne i niezrozumiałe, uważa się za niezawarte w umowie.
ley 7/98 art. 8 § 1
Ustawa o ogólnych warunkach umownych
Ogólne warunki sprzeczne z przepisami imperatywnymi lub zakazującymi są nieważne.
ley 7/98 art. 8 § 2
Ustawa o ogólnych warunkach umownych
Nieuczciwe warunki ogólne w umowach z konsumentem są nieważne.
ley 3/1991 art. 4 § 1
Ustawa o nieuczciwej konkurencji
Za nieuczciwe uznaje się każde zachowanie obiektywnie sprzeczne z wymogami dobrej wiary, które istotnie zniekształca lub może zniekształcić zachowanie gospodarcze konsumenta.
ley 3/1991 art. 7
Ustawa o nieuczciwej konkurencji
Za nieuczciwe uznaje się pominięcie lub zatajenie informacji niezbędnych do podjęcia świadomej decyzji przez konsumenta, a także informacje niejasne, niezrozumiałe lub niejednoznaczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przejrzystości i odpowiedniego poinformowania konsumenta o skutkach ekonomicznych warunku opartego na IRPH z dodatnim spreadem. Istotność informacji zawartych w preambule okólnika banku centralnego dotyczących konieczności zastosowania ujemnego spreadu do IRPH.
Odrzucone argumenty
Dyrektywa 2005/29/WE ma zastosowanie do umowy zawartej przed jej transpozycją. Orzecznictwo krajowe, zgodnie z którym brak zastosowania ujemnego spreadu do IRPH nie stanowi nieuczciwej praktyki, jest zgodne z prawem UE.
Godne uwagi sformułowania
Ocena przejrzystości i ewentualnego nieuczciwego charakteru warunku umowy kredytu hipotecznego [...] istotna jest treść informacji zawartych w innym okólniku wskazujących na konieczność zastosowania do tego wskaźnika [...] ujemnego spreadu w celu dostosowania tej stopy procentowej do stopy rynkowej. Istotna jest również kwestia tego, czy informacje te są wystarczająco dostępne dla przeciętnego konsumenta.
Skład orzekający
L.S. Rossi
prezes izby
J.-C. Bonichot
sędzia
O. Spineanu-Matei
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów przejrzystości i nieuczciwego charakteru warunków umownych dotyczących stóp procentowych w umowach kredytowych, zwłaszcza w kontekście wskaźników takich jak IRPH i konieczności uwzględnienia dodatkowych informacji (np. z preambuł aktów normatywnych) przy ocenie ich zgodności z prawem UE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z hiszpańskim wskaźnikiem IRPH i jego interpretacją w świetle dyrektywy 93/13/EWG. Ocena dostępności informacji i ich istotności dla konsumenta pozostaje w gestii sądu krajowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (kredyt hipoteczny) i ważnego zagadnienia ochrony konsumentów przed nieuczciwymi warunkami umownymi, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców prawniczych i konsumentów.
“Czy Twój kredyt hipoteczny jest uczciwy? TSUE wyjaśnia, jak banki muszą informować o stopach procentowych.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI