C-263/22
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że konsument musi mieć możliwość zapoznania się ze wszystkimi warunkami umowy ubezpieczenia przed jej zawarciem, a warunki wyłączające ochronę, z którymi konsument nie miał możliwości się zapoznać, są nieuczciwe i nie wiążą go.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich w kontekście grupowego ubezpieczenia na wypadek trwałej niepełnosprawności. Konsumentka LP odmówiono wypłaty świadczenia z powodu warunku wyłączającego ochronę, z którym nie miała możliwości się zapoznać przed zawarciem umowy. Sąd odsyłający pytał, czy wymóg przejrzystości oznacza konieczność zapoznania się ze wszystkimi warunkami przed zawarciem umowy oraz jakie są konsekwencje braku takiej możliwości dla oceny nieuczciwego charakteru warunku. Trybunał podkreślił, że konsument musi mieć faktyczną możliwość zapoznania się z całą umową, a warunki nieprzedstawione konsumentowi przed zawarciem umowy, które ograniczają lub wyłączają ochronę, są nieuczciwe i nie wiążą konsumenta.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa wyłoniła się z konfliktu między ubezpieczycielem Ocidental a konsumentką LP, która domagała się wypłaty świadczenia z grupowego ubezpieczenia na wypadek trwałej niepełnosprawności, odmówionej przez ubezpieczyciela z powodu warunku wyłączającego ochronę. Sąd portugalski miał wątpliwości, czy wymóg przejrzystości warunków umownych oznacza, że konsument musi mieć możliwość zapoznania się z nimi przed zawarciem umowy, a także jakie są konsekwencje braku takiej możliwości dla oceny nieuczciwego charakteru warunku. Trybunał Sprawiedliwości UE, analizując przepisy dyrektywy, w tym motyw 20, orzekł, że wymóg przejrzystości warunków umownych, wynikający z art. 4 ust. 2 i art. 5 dyrektywy, wymaga, aby konsument miał zawsze możliwość zapoznania się ze wszystkimi warunkami umowy przed jej zawarciem. Ponadto, w odniesieniu do pytania trzeciego, Trybunał stwierdził, że warunek umowy ubezpieczenia dotyczący wyłączenia lub ograniczenia ochrony ubezpieczeniowej, z którym konsument nie mógł się zapoznać przed zawarciem umowy, może zostać uznany za nieuczciwy. Jeśli sąd krajowy uzna taki warunek za nieuczciwy, jest zobowiązany odstąpić od jego stosowania, aby nie wywierał on wiążących skutków wobec konsumenta. Nawet jeśli ubezpieczający (bank) ponosi odpowiedzialność za brak poinformowania konsumenta, nie wpływa to na bezskuteczność nieuczciwego warunku wobec konsumenta.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wymóg przejrzystości warunków umownych oznacza, że konsument powinien mieć zawsze możliwość zapoznania się przed zawarciem umowy ze wszystkimi warunkami tej umowy.
Uzasadnienie
Trybunał powołując się na art. 4 ust. 2, art. 5 dyrektywy 93/13 oraz motyw 20, podkreślił, że wymóg przejrzystości ma na celu umożliwienie konsumentowi zrozumienia konsekwencji ekonomicznych warunków i podjęcia świadomej decyzji. Obejmuje to możliwość zapoznania się z całą umową przed jej zawarciem, niezależnie od tego, czy warunek dotyczy głównego przedmiotu umowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsument (LP)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ocidental – Companhia Portuguesa de Seguros de Vida SA | spolka | pozwany |
| LP | osoba_fizyczna | skarżący |
| Banco Comercial Português SA | spolka | interwenient |
| Banco de Investimento Imobiliário SA | spolka | interwenient |
Przepisy (10)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy określenia głównego przedmiotu umowy ani relacji ceny do usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 5
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umów konsumenckich, w których wszystkie lub niektóre warunki wyrażone są na piśmie, muszą być sporządzone prostym i zrozumiałym językiem. Wszelkie wątpliwości co do treści warunku należy interpretować na korzyść konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich nie są wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części pozostaje w mocy, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu nieuczciwych warunków.
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 3
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Załącznik zawiera przykładowy i niewyczerpujący wykaz warunków, które mogą być uznane za nieuczciwe (w tym warunki, których celem lub skutkiem jest nieodwołalne związanie konsumenta warunkami, z którymi nie miał realnej możliwości zapoznania się wcześniej przed zawarciem umowy).
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Ocena nieuczciwego charakteru warunków jest określana z uwzględnieniem rodzaju towarów lub usług, okoliczności związanych z wykonaniem umowy oraz innych warunków tej umowy lub innej umowy, od której ta jest zależna.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna dla odesłań prejudycjalnych.
Dekret z mocą ustawy nr 176/95 art. 4
Decreto-Lei n.º 176/95
Reguluje obowiązki informacyjne w ubezpieczeniach grupowych.
Dekret z mocą ustawy nr 446/85 art. 5
Decreto-Lei n.º 446/85
Reguluje obowiązek przekazania ogólnych warunków umownych i ich podania do wiadomości.
Dekret z mocą ustawy nr 446/85 art. 8
Decreto-Lei n.º 446/85
Wyłącza z umów indywidualnych warunki, o których nie poinformowano zgodnie z art. 5.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konsument musi mieć możliwość zapoznania się ze wszystkimi warunkami umowy przed jej zawarciem. Warunki wyłączające lub ograniczające ochronę ubezpieczeniową, z którymi konsument nie miał możliwości się zapoznać, są nieuczciwe. Nieuczciwe warunki nie są wiążące dla konsumenta. Przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń grupowych nie wyłączają stosowania dyrektywy 93/13.
Odrzucone argumenty
Argumentacja sugerująca, że przepisy krajowe dotyczące ubezpieczeń grupowych mogą wyłączyć stosowanie dyrektywy 93/13. Argumentacja, że brak możliwości zapoznania się z warunkiem nie musi prowadzić do jego nieuczciwości, jeśli ubezpieczający ponosi odpowiedzialność.
Godne uwagi sformułowania
konsument powinien mieć zawsze możliwość zapoznania się przed zawarciem umowy ze wszystkimi warunkami tej umowy brak możliwości zapoznania się z warunkiem umowy przed zawarciem spornej umowy, stanowi istotny element oceny ewentualnego nieuczciwego charakteru tego warunku nie można by było powołać się wobec LP na warunek o wyłączeniu lub ograniczeniu ochrony ubezpieczeniowej w odniesieniu do ubezpieczonego ryzyka bezskuteczność takiego warunku umownego uznanego za nieuczciwy wobec konsumenta nie wpływa na ewentualne konsekwencje w zakresie odpowiedzialności cywilnej ubezpieczającego wobec ubezpieczyciela braku podania do wiadomości konsumenta przez ubezpieczającego tego warunku.
Skład orzekający
P. Pikamäe
rzecznik generalny
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogu przejrzystości i nieuczciwego charakteru warunków umownych w umowach konsumenckich, zwłaszcza w kontekście ubezpieczeń grupowych i obowiązku informacyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy głównie umów konsumenckich i wykładni prawa UE. Konkretne zastosowanie zależy od oceny sądu krajowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak prawo UE chroni konsumentów przed niejasnymi lub ukrytymi klauzulami umownymi, szczególnie w kontekście produktów finansowych i ubezpieczeniowych, co jest bardzo aktualne dla wielu osób.
“Czy Twój ubezpieczyciel może odmówić wypłaty świadczenia z powodu klauzuli, o której nie wiedziałeś? TSUE: Nie!”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI