C-257/24

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2025-07-10
cjeuprawo_ue_ogolneswobodny_przeplyw_pracownikowWysokatrybunal
swoboda przepływu pracownikówpracownicy przygranicznizabezpieczenie społecznerówne traktowanieniepełnosprawnośćświadczenia socjalnedyskryminacja pośredniazasada proporcjonalności

Podsumowanie

Trybunał orzekł, że pomoc integracyjna dla dziecka z niepełnosprawnością pracownika przygranicznego nie podlega koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego UE, ale jej odmowa z powodu braku zamieszkania w Niemczech narusza zasadę równego traktowania pracowników migrujących.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania pomocy integracyjnej w formie świadczeń edukacyjnych dla dziecka z niepełnosprawnością, którego matka była pracownikiem przygranicznym z Niemiec mieszkającym w Belgii. Sąd krajowy zapytał TSUE, czy świadczenie to podlega rozporządzeniu o koordynacji zabezpieczenia społecznego oraz czy odmowa jego przyznania ze względu na brak zamieszkania w Niemczech jest zgodna z prawem UE. Trybunał stwierdził, że świadczenie nie podlega rozporządzeniu o zabezpieczeniu społecznym, ale jego odmowa narusza zasadę równego traktowania pracowników migrujących (art. 7 ust. 2 rozporządzenia 492/2011), jeśli warunek zamieszkania wykracza poza konieczne dla osiągnięcia uzasadnionych celów.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów UE w sprawie odmowy przyznania pomocy integracyjnej w formie świadczeń z zakresu wsparcia edukacyjnego dla dziecka z niepełnosprawnością. Matka dziecka, obywatelka niemiecka, pracowała w Niemczech, ale mieszkała w Belgii. Niemieckie przepisy (SGB IX) uzależniały przyznanie pomocy od zamieszkiwania na terytorium Niemiec. Sąd krajowy pytał, czy świadczenie to podlega rozporządzeniu nr 883/2004 o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także czy odmowa jego przyznania narusza zasadę równego traktowania pracowników migrujących (art. 7 ust. 2 rozporządzenia 492/2011) oraz prawa obywateli UE (art. 20 i 21 TFUE). Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że pomoc integracyjna w formie świadczeń z zakresu wsparcia edukacyjnego dla dzieci z niepełnosprawnościami, przyznawana na podstawie indywidualnej oceny potrzeb, nie jest objęta zakresem przedmiotowym rozporządzenia nr 883/2004, ponieważ nie spełnia kryteriów świadczenia z zabezpieczenia społecznego. Niemniej jednak, Trybunał stwierdził, że art. 7 ust. 2 rozporządzenia 492/2011 stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, które uzależniają przyznanie takiego świadczenia od warunku zamieszkiwania na terytorium krajowym, jeśli warunek ten wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia uzasadnionych celów, takich jak zapewnienie rzeczywistego związku z państwem członkowskim i zachowanie równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego. Trybunał podkreślił, że pracownicy przygraniczni przyczyniają się do finansowania systemu przyjmującego państwa członkowskiego i powinni korzystać z przywilejów socjalnych na równi z pracownikami krajowymi. Warunek zamieszkiwania może stanowić dyskryminację pośrednią, a jego konieczność w kontekście świadczeń rzeczowych udzielanych na terytorium Niemiec jest wątpliwa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, świadczenie takie nie jest objęte zakresem przedmiotowym rozporządzenia nr 883/2004, ponieważ przyznanie tego świadczenia nie jest uzależnione od spełnienia obiektywnych przesłanek, lecz opiera się na indywidualnej ocenie potrzeb danej osoby przez właściwy organ krajowy.

Uzasadnienie

Rozróżnienie między świadczeniami objętymi rozporządzeniem nr 883/2004 a wyłączonymi opiera się na celach i przesłankach przyznania. Świadczenie z zabezpieczenia społecznego wymaga obiektywnych kryteriów i dotyczy jednego z rodzajów ryzyka wymienionych w rozporządzeniu. Pomoc integracyjna w SGB IX jest przyznawana na podstawie indywidualnej oceny potrzeb, a nie obiektywnych kryteriów, co wyklucza jej kwalifikację jako świadczenia z zabezpieczenia społecznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

skarżący (w zakresie odpowiedzi na pytania)

Strony

NazwaTypRola
PEosoba_fizycznaskarżący
Städteregion Aachenorgan_krajowypozwany

Przepisy (12)

Główne

Rozporządzenie nr 883/2004 art. 3 § 1 lit. a

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

Świadczenie z zabezpieczenia społecznego musi być przyznawane bez indywidualnej i uznaniowej oceny potrzeb oraz dotyczyć jednego z rodzajów ryzyka wymienionych w rozporządzeniu. Pomoc integracyjna w SGB IX nie spełnia tych kryteriów.

Rozporządzenie nr 492/2011 art. 7 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 492/2011

Pracownik będący obywatelem państwa członkowskiego korzysta z takich samych przywilejów socjalnych jak pracownicy krajowi. Warunek zamieszkiwania dla pomocy integracyjnej może stanowić dyskryminację pośrednią, jeśli wykracza poza konieczne.

TFUE art. 267

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.

TFUE art. 45

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Zakaz dyskryminacji pracowników ze względu na przynależność państwową.

SGB IX art. 101 § 1

Neuntes Buch Sozialgesetzbuch

Warunek zamieszkiwania na terytorium Niemiec dla przyznania pomocy integracyjnej.

Pomocnicze

Rozporządzenie nr 883/2004 art. 3 § 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

Rozszerza stosowanie rozporządzenia na specjalne nieskładkowe świadczenia pieniężne.

Rozporządzenie nr 883/2004 art. 3 § 5 lit. a

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

Wyłącza pomoc społeczną i medyczną z zakresu stosowania rozporządzenia.

Rozporządzenie nr 883/2004 art. 70 § 2 lit. c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

Specjalne nieskładkowe świadczenia pieniężne to te wymienione w załączniku X. Pomoc integracyjna nie jest tam wymieniona.

Rozporządzenie nr 492/2011 art. 7 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 492/2011

TFUE art. 20

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 21 § 1

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

SGB IX art. 104 § 1

Neuntes Buch Sozialgesetzbuch

Świadczenia pomocy integracyjnej ustalane w zależności od szczególnych okoliczności każdego przypadku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pomoc integracyjna w formie świadczeń edukacyjnych dla dziecka z niepełnosprawnością nie jest świadczeniem z zabezpieczenia społecznego w rozumieniu rozporządzenia 883/2004, gdyż opiera się na indywidualnej ocenie potrzeb. Warunek zamieszkiwania w Niemczech dla uzyskania pomocy integracyjnej przez dziecko pracownika przygranicznego stanowi dyskryminację pośrednią naruszającą art. 7 ust. 2 rozporządzenia 492/2011. Ograniczenie prawa do świadczeń socjalnych dla pracowników przygranicznych, którzy przyczyniają się do finansowania systemu przyjmującego państwa, jest nieproporcjonalne i nieuzasadnione.

Odrzucone argumenty

Pomoc integracyjna w SGB IX powinna być traktowana jako świadczenie z zabezpieczenia społecznego podlegające rozporządzeniu 883/2004. Warunek zamieszkiwania jest konieczny do zapewnienia rzeczywistego związku z państwem i zachowania równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego. Świadczenie rzeczowe udzielane na terytorium Niemiec może być uzależnione od zamieszkiwania w Niemczech w celu indywidualizacji i kontroli.

Godne uwagi sformułowania

„świadczenie takie jak pomoc integracyjna w formie świadczeń z zakresu wsparcia edukacyjnego dla dzieci z niepełnosprawnościami przewidziana w SGB IX nie jest objęta zakresem przedmiotowym stosowania rozporządzenia nr 883/2004, ponieważ przyznanie tego świadczenia nie jest uzależnione od spełnienia obiektywnych przesłanek, lecz opiera się na indywidualnej ocenie potrzeb danej osoby przez właściwy organ krajowy.” „art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 492/2011 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym, które uzależniają przyznanie pomocy integracyjnej w formie wsparcia edukacyjnego dla dziecka z niepełnosprawnością pracownika przygranicznego będącego obywatelem Unii od warunku zamieszkiwania przez to dziecko na terytorium krajowym, jeżeli taki warunek wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów, które mają realizować te uregulowania.” „pracownicy przygraniczni przyczyniają się do finansowania polityki społecznej przyjmującego państwa członkowskiego w związku z podatkami i składkami socjalnymi płaconymi w tym państwie z tytułu wykonywanej w nim pracy najemnej, powinni oni mieć możliwość korzystania w szczególności ze świadczeń rodzinnych oraz przywilejów socjalnych i podatkowych na takich samych warunkach jak pracownicy krajowi”

Skład orzekający

D. Gratsias

prezes

E. Regan

sprawozdawca

J. Passer

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'przywilej socjalny' w kontekście świadczeń dla dzieci z niepełnosprawnościami pracowników przygranicznych oraz zasada proporcjonalności w stosowaniu warunku zamieszkania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej pomocy integracyjnej w Niemczech, ale zasady są szeroko stosowalne do podobnych świadczeń w innych państwach członkowskich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw pracowniczych i socjalnych w UE, łącząc kwestie swobodnego przepływu osób z prawami osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin. Pokazuje, jak prawo UE może chronić obywateli przed dyskryminacją wynikającą z przepisów krajowych.

Czy pracownik przygraniczny może stracić prawo do świadczeń dla dziecka z niepełnosprawnością tylko dlatego, że mieszka po drugiej stronie granicy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI