C-254/23
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez słoweński trybunał konstytucyjny dotyczy wykładni szeregu przepisów prawa Unii Europejskiej, w tym art. 49, 56 i 106 TFUE, protokołu nr 26 w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, dyrektywy 2006/123/WE dotyczącej usług na rynku wewnętrznym, dyrektywy 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Sprawa wywodzi się z postępowania w sprawie kontroli zgodności z konstytucją słoweńskiej ustawy o ochronie środowiska, która ustanowiła system rozszerzonej odpowiedzialności producenta, tworząc monopol w zakresie zbiorowego zarządzania odpadami. Słoweński sąd pyta TSUE, czy taki monopol jest zgodny z prawem UE, w szczególności z zasadami swobody przedsiębiorczości i świadczenia usług, a także z zasadami pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań. TSUE analizuje, czy podmiot objęty monopolem można uznać za przedsiębiorstwo zobowiązane do zarządzania usługami w ogólnym interesie gospodarczym, a także bada zgodność nałożonych ograniczeń z prawem UE, w tym z zasadą proporcjonalności. Rozstrzygnięcie dotyczy również kwestii przejściowych, takich jak wygaśnięcie dotychczasowych zezwoleń i umów, oraz wpływu na prawa własności i wolność prowadzenia działalności gospodarczej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba prawna, której przysługuje wyłączne prawo do wykonywania działalności polegającej na zbiorowym wypełnianiu obowiązków wynikających z rozszerzonej odpowiedzialności producenta, może być uznana za przedsiębiorstwo zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym w rozumieniu art. 106 ust. 2 TFUE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pod warunkiem że tej osobie prawnej faktycznie powierzono wykonywanie obowiązków z zakresu usług publicznych oraz że charakter, czas trwania i zakres tych zobowiązań są jasno określone w prawie krajowym.
Uzasadnienie
TSUE analizuje pojęcie 'przedsiębiorstwa' i 'usługi w ogólnym interesie gospodarczym' w kontekście art. 106 ust. 2 TFUE. Stwierdza, że nawet podmiot działający w celu niezarobkowym, który posiada wyłączne prawo do wykonywania działalności, może być uznany za przedsiębiorstwo, jeśli prowadzi działalność gospodarczą. Działalność ta może być uznana za usługę w ogólnym interesie gospodarczym, jeśli przyczynia się do zapewnienia skutecznego stosowania systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta i jest powierzona na mocy aktu władzy publicznej.
Czy przepisy prawa UE (art. 16 i 17 Karty, art. 49, 56 i 106 TFUE, dyrektywy 2006/123 i 2008/98) stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które ustanawia monopol w zakresie zbiorowego zarządzania odpadami, nakłada obowiązek prowadzenia działalności w celach niezarobkowych, ogranicza krąg właścicieli udziałów w organizacji monopolisty, zakazuje powiązań między organizacją a podmiotami zajmującymi się zbieraniem i przetwarzaniem odpadów, oraz nakłada obowiązek zawarcia umowy z monopolistą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie stoją na przeszkodzie, pod warunkiem przestrzegania zasady proporcjonalności, ustanowienia ram prawnych gwarantujących realizację celów ochrony środowiska i zdrowia publicznego, oraz zapewnienia odpowiednich okresów przejściowych lub rekompensat dla podmiotów dotkniętych zmianami.
Uzasadnienie
TSUE stwierdza, że choć takie uregulowania mogą stanowić ograniczenie swobód podstawowych i praw podstawowych, mogą być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego (ochrona środowiska i zdrowia publicznego). Kluczowe jest jednak, aby ograniczenia te były proporcjonalne, konieczne i nie wykraczały poza to, co niezbędne do osiągnięcia celów. TSUE podkreśla również znaczenie zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, wymagając odpowiednich okresów przejściowych lub rekompensat dla podmiotów dotkniętych nagłymi zmianami prawnymi.
Czy obowiązek zawarcia umowy z jednolitą organizacją zarządzającą odpadami, nałożony na producentów produktów przeznaczonych do użytku domowego, stanowi naruszenie swobody przedsiębiorczości i świadczenia usług oraz wolności prowadzenia działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Może stanowić ograniczenie, ale może być uzasadnione, pod warunkiem przestrzegania zasady proporcjonalności i zapewnienia wystarczających gwarancji proceduralnych, aby uniknąć nadmiernych obciążeń dla producentów.
Uzasadnienie
TSUE analizuje obowiązek zawarcia umowy z monopolistą jako potencjalne ograniczenie swobód podstawowych i wolności prowadzenia działalności gospodarczej. Stwierdza, że choć może to być uzasadnione celami ochrony środowiska, konieczne jest zapewnienie, aby obowiązek ten nie prowadził do nadmiernych obciążeń dla producentów i aby towarzyszyły mu odpowiednie gwarancje proceduralne, minimalizujące arbitralne lub nieprzewidywalne skutki.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| INTERZERO Trajnostne rešitve za svet brez odpadkov d.o.o. | spolka | skarżący |
| Surovina, družba za predelavo odpadkov d.o.o. | spolka | skarżący |
| Državni zbor Republike Slovenije | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd słoweński | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd węgierski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (13)
Główne
TFUE art. 49
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
TFUE art. 56
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
TFUE art. 106
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Dyrektywa Usługowa
Dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Dyrektywa Odpadowa art. 8
Dyrektywa 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Dyrektywa Odpadowa art. 8a
Dyrektywa 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
Karta art. 16
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Karta art. 17
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Pomocnicze
Protokół nr 26 w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym
Dyrektywa 2018/851 Parlamentu Europejskiego i Rady
Karta art. 51
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Karta art. 52
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
ZVO-2
Zakon o varstvu okolja (ustawa o ochronie środowiska)
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
T. von Danwitz
wiceprezes
K. Jürimäe
prezes_izby
C. Lycourgos
prezes_izby
L. Arastey Sahún
prezes_izby
S. Rodin
prezes_izby
A. Kumin
prezes_izby
N. Jääskinen
prezes_izby
M. Gavalec
prezes_izby
E. Regan
sędzia
I. Ziemele
sprawozdawca
Z. Csehi
sędzia
O. Spineanu-Matei
sędzia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny