C-252/21
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że krajowe organy ochrony konkurencji mogą oceniać zgodność przetwarzania danych z RODO w ramach postępowań antymonopolowych, ale muszą współpracować z organami nadzorczymi ochrony danych, a zgoda na przetwarzanie danych przez dominujące platformy społecznościowe musi być dobrowolna i świadoma.
Sprawa dotyczyła pytań prejudycjalnych złożonych przez niemiecki sąd krajowy w związku z decyzją niemieckiego urzędu antymonopolowego wobec Meta Platforms (Facebook). Urząd ten zakazał Meta uzależniania korzystania z Facebooka od przetwarzania danych użytkowników poza platformą (tzw. dane off-Facebook) i nakazał dostosowanie warunków umownych. Sąd krajowy pytał m.in. o kompetencje organów ochrony konkurencji do oceny zgodności z RODO, o przetwarzanie szczególnych kategorii danych oraz o ważność zgody na przetwarzanie danych w kontekście pozycji dominującej.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku Wielkiej Izby z dnia 4 lipca 2023 r. w sprawie C-252/21 rozstrzygnął szereg pytań prejudycjalnych dotyczących wykładni RODO i art. 4 ust. 3 TUE. Głównym zagadnieniem było ustalenie, czy krajowy organ ochrony konkurencji, badając nadużycie pozycji dominującej przez przedsiębiorstwo (w tym przypadku Meta Platforms), może jednocześnie oceniać zgodność przetwarzania danych osobowych z RODO. Trybunał stwierdził, że organ ochrony konkurencji może to zrobić, jeśli jest to konieczne do wykazania nadużycia pozycji dominującej, jednak musi przy tym przestrzegać zasady lojalnej współpracy z organami nadzorczymi ochrony danych i nie może odstępować od ich decyzji. Rozstrzygnięto również, że zbieranie, łączenie i wykorzystywanie danych użytkowników przeglądających strony internetowe lub aplikacje powiązane z RODO (np. dotyczące zdrowia, orientacji seksualnej) stanowi przetwarzanie szczególnych kategorii danych, co jest co do zasady zakazane, chyba że spełnione są wyjątki. Trybunał podkreślił, że zgoda na przetwarzanie danych przez dominujące platformy społecznościowe musi być dobrowolna, konkretna, świadoma i jednoznaczna, a pozycja dominująca operatora może wpływać na ocenę dobrowolności takiej zgody. Ponadto, przetwarzanie danych w celu personalizacji reklam przez Facebooka nie może być uzasadnione jako niezbędne do wykonania umowy ani jako prawnie uzasadniony interes, jeśli użytkownik nie może racjonalnie oczekiwać takiego przetwarzania i jego interesy mają pierwszeństwo.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (7)
Odpowiedź sądu
Tak, organ ochrony konkurencji może stwierdzić, że przetwarzanie danych osobowych nie jest zgodne z RODO, jeśli jest to konieczne do wykazania nadużycia pozycji dominującej, pod warunkiem lojalnej współpracy z organami nadzorczymi ochrony danych.
Uzasadnienie
Organy ochrony konkurencji i organy nadzorcze ochrony danych pełnią odmienne funkcje, ale prawo konkurencji musi uwzględniać zasady ochrony danych w gospodarce cyfrowej. Stwierdzenie niezgodności z RODO może być elementem oceny nadużycia pozycji dominującej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Meta Platforms Inc., dawniej Facebook Inc. | spolka | skarżący |
| Meta Platforms Ireland Ltd, dawniej Facebook Ireland Ltd. | spolka | skarżący |
| Facebook Deutschland GmbH | spolka | skarżący |
| Bundeskartellamt | organ_krajowy | pozwany |
| Verbraucherzentrale Bundesverband eV | inne | wnoszący_odwołanie |
Przepisy (17)
Główne
TFUE art. 102
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Nadużycie pozycji dominującej.
TFUE art. 4 § ust. 3
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zasada lojalnej współpracy.
RODO art. 51
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Zadania organów nadzorczych.
RODO art. 55 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Właściwość organu nadzorczego na terytorium państwa członkowskiego.
RODO art. 56 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Właściwość wiodącego organu nadzorczego w przypadku przetwarzania transgranicznego.
RODO art. 57 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Zadania organów nadzorczych (monitorowanie, egzekwowanie, współpraca).
RODO art. 58
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Uprawnienia dochodzeniowe i naprawcze organów nadzorczych.
RODO art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Procedura współpracy między wiodącym organem nadzorczym a innymi organami.
RODO art. 61 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Wzajemna pomoc między organami nadzorczymi.
RODO art. 63
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Mechanizm kontroli spójności stosowania RODO.
RODO art. 6 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Warunki zgodności przetwarzania z prawem (zgoda, umowa, obowiązek prawny, interes żywotny, interes publiczny, prawnie uzasadniony interes).
RODO art. 9 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Zakaz przetwarzania szczególnych kategorii danych osobowych.
RODO art. 9 § ust. 2 lit. e)
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Wyjątek od zakazu przetwarzania szczególnych kategorii danych, gdy dane zostały oczywisto upublicznione przez osobę, której dotyczą.
RODO art. 4 § pkt 11
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
Definicja zgody.
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003 art. 5
Uprawnienia organów ochrony konkurencji państw członkowskich.
GWB art. 19 § ust. 1
Ustawa o zwalczaniu ograniczeń konkurencji
Zakaz nadużywania pozycji dominującej.
GWB art. 32 § ust. 1
Ustawa o zwalczaniu ograniczeń konkurencji
Uprawnienie organu antykartelowego do nakazania zaprzestania naruszeń.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Krajowe organy ochrony konkurencji mają kompetencje do oceny zgodności przetwarzania danych z RODO w ramach postępowań antymonopolowych, pod warunkiem współpracy z organami nadzorczymi. Przetwarzanie danych z przeglądania stron powiązanych z RODO stanowi przetwarzanie szczególnych kategorii danych. Zgoda na przetwarzanie danych przez dominujące platformy społecznościowe musi być dobrowolna i świadoma, a pozycja dominująca wpływa na ocenę dobrowolności. Personalizacja reklam przez Facebooka nie może być uzasadniona jako niezbędna do wykonania umowy ani jako prawnie uzasadniony interes bez zgody użytkownika.
Odrzucone argumenty
Wyłączenie przepisów RODO z analizy organów ochrony konkurencji. Przeglądanie stron internetowych lub aktywowanie przycisków społecznościowych stanowi oczywiste upublicznienie danych. Przetwarzanie danych przez Facebooka w celu personalizacji reklam jest niezbędne do wykonania umowy lub stanowi prawnie uzasadniony interes. Przetwarzanie danych przez Facebooka może być uzasadnione ochroną żywotnych interesów lub zadaniem w interesie publicznym.
Godne uwagi sformułowania
Przetwarzanie danych osobowych należy zorganizować w taki sposób, aby służyło ludzkości. Prawo do ochrony danych osobowych nie jest prawem bezwzględnym; należy je postrzegać w kontekście jego funkcji społecznej i wyważyć względem innych praw podstawowych. Zgody nie uważa się za dobrowolną, jeżeli nie można jej wyrazić z osobna na różne operacje przetwarzania danych osobowych, mimo że w danym przypadku byłoby to stosowne, lub jeżeli od zgody uzależnione jest wykonanie umowy – w tym świadczenie usługi – mimo że do jej wykonania zgoda nie jest niezbędna. Dostęp do danych osobowych oraz ich wykorzystywanie odgrywają w ramach gospodarki cyfrowej rolę, której nie sposób przecenić. Wyłączenie przepisów z dziedziny ochrony danych osobowych z ram prawnych, jakie organy ochrony konkurencji powinny wziąć pod uwagę przy badaniu nadużycia pozycji dominującej, sprowadzałoby się do zignorowania tej zachodzącej rewolucji gospodarczej i mogłoby zagrażać skuteczności prawa konkurencji w Unii. Niewątpliwie prawdą jest, że okoliczność polegająca na tym, że operator internetowej sieci społecznościowej, jako administrator danych, zajmuje pozycję dominującą na rynku sieci społecznościowych, nie stoi jako taka na przeszkodzie temu, by użytkownicy tej sieci społecznościowej mogli skutecznie wyrażać zgodę [...] na przetwarzanie ich danych osobowych przez tego operatora.
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
L. Bay Larsen
wiceprezes
A. Prechal
sędzia
K. Jürimäe
sędzia
C. Lycourgos
sędzia
M. Safjan
sędzia
L.S. Rossi
sprawozdawca
D. Gratsias
prezes_izby
M.L. Arastey Sahún
prezes_izby
J.-C. Bonichot
sędzia
S. Rodin
sędzia
F. Biltgen
sędzia
M. Gavalec
sędzia
Z. Csehi
sędzia
O. Spineanu-Matei
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów RODO w kontekście pozycji dominującej na rynku, kompetencji organów ochrony konkurencji w zakresie ochrony danych, przetwarzania szczególnych kategorii danych oraz warunków ważności zgody."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w UE i wykładni przepisów unijnych, co może wymagać dostosowania do krajowych systemów prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy giganta technologicznego (Meta/Facebook), powszechnie używanej platformy, kluczowych kwestii ochrony danych osobowych i konkurencji w erze cyfrowej. Wykładnia przepisów RODO i ich relacja z prawem konkurencji ma ogromne znaczenie praktyczne.
“Facebook musi przestrzegać RODO? TSUE wyjaśnia granice zgody i kompetencje urzędów!”
Sektor
IT/technologie
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI