C-243/19
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że odmowa pokrycia kosztów leczenia zagranicznego ze względu na przekonania religijne pacjenta jest dopuszczalna w ramach rozporządzenia o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ale nie w ramach dyrektywy o prawach pacjenta, chyba że odmowa jest uzasadniona obiektywnymi względami medycznymi.
Sprawa dotyczyła odmowy pokrycia przez łotewski system ubezpieczeń zdrowotnych kosztów operacji serca dla dziecka, która wymagała transfuzji krwi, a której rodzice sprzeciwili się ze względu na swoje przekonania religijne (Świadkowie Jehowy). Leczenie bez transfuzji nie było możliwe na Łotwie. Trybunał rozstrzygnął, że zgodnie z rozporządzeniem nr 883/2004, odmowa zgody na leczenie zagraniczne z powodów religijnych jest dopuszczalna, jeśli leczenie jest dostępne w kraju ubezpieczenia (nawet jeśli metoda jest nieakceptowalna dla pacjenta). Natomiast w ramach dyrektywy 2011/24, odmowa taka jest niedopuszczalna, chyba że jest obiektywnie uzasadniona względami medycznymi lub utrzymaniem potencjału medycznego państwa.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni przepisów dotyczących transgranicznej opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej, w szczególności rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i dyrektywy 2011/24/UE, w kontekście odmowy pokrycia kosztów leczenia szpitalnego przez łotewski system ubezpieczeń zdrowotnych. Sprawa dotyczyła dziecka, które potrzebowało operacji serca, ale jego rodzice, będący Świadkami Jehowy, sprzeciwili się transfuzji krwi, która była konieczna do przeprowadzenia zabiegu na Łotwie. Leczenie bez transfuzji było możliwe w Polsce. Łotewskie organy odmówiły wydania formularza S2, powołując się na możliwość przeprowadzenia operacji na Łotwie i kryteria medyczne. Trybunał Sprawiedliwości UE rozpatrzył dwa pytania prejudycjalne. W odniesieniu do rozporządzenia nr 883/2004, Trybunał stwierdził, że odmowa zgody na leczenie zagraniczne, gdy leczenie jest dostępne w kraju ubezpieczenia (nawet jeśli metoda jest niezgodna z przekonaniami religijnymi pacjenta), nie narusza prawa UE, ponieważ przepis ten skupia się wyłącznie na przesłankach medycznych. Jednakże, analizując dyrektywę 2011/24 i Kartę praw podstawowych UE, Trybunał uznał, że odmowa pokrycia kosztów leczenia zagranicznego ze względu na przekonania religijne pacjenta jest niedopuszczalna, jeśli nie jest obiektywnie uzasadniona nadrzędnymi względami interesu ogólnego, takimi jak utrzymanie potencjału medycznego państwa, i nie stanowi środka proporcjonalnego do osiągnięcia tego celu. W tym przypadku, ze względu na specyfikę zwrotu kosztów w ramach dyrektywy 2011/24, ryzyko nadmiernych obciążeń finansowych dla państwa ubezpieczenia jest mniejsze niż w przypadku rozporządzenia nr 883/2004, co czyni odmowę opartą wyłącznie na względach medycznych potencjalnie dyskryminującą.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nie stoi to na przeszkodzie, ponieważ art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 odnosi się wyłącznie do przesłanek medycznych.
Uzasadnienie
Przepis art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 nakłada obowiązek wydania zgody, jeśli leczenie jest przewidziane w ustawodawstwie państwa zamieszkania i nie może być przeprowadzone w terminie medycznie uzasadnionym. Analiza tych przesłanek ma charakter obiektywnej oceny medycznej i nie uwzględnia osobistych wyborów pacjenta, w tym przekonań religijnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
państwo członkowskie (w zakresie rozporządzenia nr 883/2004), pacjent (w zakresie dyrektywy 2011/24, z zastrzeżeniami)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A | osoba_fizyczna | skarżący w postępowaniu głównym |
| Veselības ministrija | organ_krajowy | pozwany |
| rząd łotewski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd włoski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (13)
Główne
Rozporządzenie nr 883/2004 art. 20 § 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004
Analiza przesłanek odmowy zgody na leczenie zagraniczne opiera się wyłącznie na kryteriach medycznych, nie uwzględniając osobistych wyborów pacjenta.
Dyrektywa 2011/24 art. 8 § 1
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE
System uprzedniej zgody na transgraniczną opiekę zdrowotną musi być proporcjonalny i nie może stanowić nieuzasadnionej przeszkody w swobodnym przepływie pacjentów.
Dyrektywa 2011/24 art. 8 § 5
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE
Państwo ubezpieczenia nie może odmówić zgody, jeżeli leczenie nie może być świadczone w terminie uzasadnionym medycznie w państwie ubezpieczenia.
Dyrektywa 2011/24 art. 8 § 6
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE
Państwo ubezpieczenia może odmówić zgody, jeżeli leczenie może być świadczone na jego terytorium w terminie uzasadnionym medycznie.
Karta art. 21 § 1
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zakaz dyskryminacji ze względu na religię lub przekonania jest zasadą ogólną prawa UE, na którą można się powoływać.
Pomocnicze
TFUE art. 56
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Rozporządzenie nr 987/2009
Rozporządzenie Rady (WE) nr 987/2009
Rozporządzenie nr 1529 art. 293 § 2
Ministru kabineta noteikumi Nr. 1529
Formularz S2 jako dokument poświadczający prawo do planowanego leczenia w innym państwie członkowskim.
Rozporządzenie nr 1529 art. 310
Ministru kabineta noteikumi Nr. 1529
Warunki wydania formularza S2, w tym konieczność świadczenia dla uniknięcia nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia i brak możliwości świadczenia na Łotwie.
Rozporządzenie nr 1529 art. 312 § 2
Ministru kabineta noteikumi Nr. 1529
Rozstrzygające znaczenie mają wyłącznie bezpośrednie względy medyczne przy wydawaniu formularza S2.
Rozporządzenie nr 1529 art. 323 § 2
Ministru kabineta noteikumi Nr. 1529
Decyzja o wydaniu uprzedniej zgody na planowe leczenie kardiochirurgiczne.
Rozporządzenie nr 1529 art. 324 § 2
Ministru kabineta noteikumi Nr. 1529
Przesłanki odmowy wydania uprzedniej zgody, w tym możliwość zapewnienia świadczeń na Łotwie w ciągu dwunastu miesięcy dla świadczeń szpitalnych.
Rozporządzenie nr 1529 art. 328
Ministru kabineta noteikumi Nr. 1529
Zasady zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej otrzymanych w innym państwie członkowskim.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa wydania zgody na leczenie zagraniczne ze względów religijnych jest dopuszczalna w ramach rozporządzenia nr 883/2004, ponieważ przepis ten skupia się wyłącznie na przesłankach medycznych. Odmowa wydania zgody na leczenie zagraniczne ze względów religijnych może być uzasadniona w ramach dyrektywy 2011/24, jeśli jest obiektywnie umotywowana celem utrzymania potencjału medycznego państwa i jest proporcjonalna.
Odrzucone argumenty
Odmowa pokrycia kosztów leczenia zagranicznego ze względu na przekonania religijne pacjenta narusza zasadę niedyskryminacji z art. 21 Karty praw podstawowych UE, niezależnie od przepisów rozporządzenia nr 883/2004. Odmowa pokrycia kosztów leczenia zagranicznego ze względu na przekonania religijne pacjenta narusza dyrektywę 2011/24, ponieważ nie jest uzasadniona względami medycznymi ani finansowymi państwa ubezpieczenia.
Godne uwagi sformułowania
analiza ogółu okoliczności charakteryzujących każdy indywidualny przypadek bierze się pod uwagę wyłącznie sytuację medyczną pacjenta, a nie jego osobiste wybory w zakresie świadczeń opieki zdrowotnej odmienne traktowanie ze względu na religię kryterium obiektywne i racjonalne ryzyko poważnego naruszenia równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego utrzymanie zrównoważonej i dostępnej dla wszystkich służby medycznej i szpitalnej ryzyko dla konieczności ochrony stabilności finansowej systemu ubezpieczeń zdrowotnych nie jest wykluczona sytuacja, w której krajowe systemy zdrowia otrzymałyby znaczną liczbę wniosków o udzielenie zgody na transgraniczną opiekę zdrowotną, opartych nie na sytuacji medycznej ubezpieczonego, ale na względach religijnych.
Skład orzekający
A. Arabadjiev
sprawozdawca, prezes izby
K. Lenaerts
prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby
A. Kumin
sędzia
T. von Danwitz
sędzia
P.G. Xuereb
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących transgranicznej opieki zdrowotnej w UE, zwłaszcza w kontekście konfliktu między prawem do swobodnego przepływu usług medycznych a prawem do wolności religijnej oraz ograniczeniami finansowymi i medycznymi państw członkowskich."
Ograniczenia: Orzeczenie rozróżnia zastosowanie rozporządzenia nr 883/2004 i dyrektywy 2011/24, co wymaga analizy, który reżim prawny ma zastosowanie w danej sprawie. W przypadku dyrektywy 2011/24, możliwość odmowy zgody jest ograniczona do ściśle określonych, obiektywnie uzasadnionych celów medycznych lub organizacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem do swobodnego przepływu usług medycznych a wolnością religijną, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym. Rozróżnienie między dwoma reżimami prawnymi (rozporządzenie vs dyrektywa) dodaje złożoności.
“Czy wolność religijna pacjenta może zmusić państwo do pokrycia kosztów leczenia za granicą?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI