C-240/24
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez polskiego zastępcę notarialnego w związku z postępowaniem dotyczącym uchylenia europejskiego poświadczenia spadkowego wydanego wcześniej przez tego samego notariusza. Sprawa wyłoniła się z sytuacji, w której bank odmówił uznania N.T. za wyłączną spadkobierczynię na podstawie europejskiego poświadczenia spadkowego, co skłoniło notariusza do wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie uchylenia lub zmiany tego poświadczenia. Zastępca notarialny pytał, czy w ramach tego postępowania może zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami prejudycjalnymi, czy bank można obciążyć kosztami postępowania, oraz czy bank może kwestionować status spadkobiercy wskazany w poświadczeniu. Trybunał Sprawiedliwości UE, powołując się na utrwalone orzecznictwo dotyczące definicji 'sądu' w rozumieniu art. 267 TFUE, stwierdził, że organ odsyłający musi być ustanowiony na mocy ustawy, mieć stały charakter, obligatoryjną jurysdykcję, stosować przepisy prawa i być niezawisły, a także być zobowiązany do rozstrzygnięcia sporu o charakterze sądowym. Analizując funkcje notariusza w postępowaniu o uchylenie lub zmianę poświadczenia spadkowego, Trybunał uznał, że nie polegają one na rozstrzyganiu sporów ani wydawaniu orzeczeń o charakterze sądowym. W szczególności, zgodnie z wykładnią art. 71 ust. 2 rozporządzenia nr 650/2012, organ wydający nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania nieprawidłowości poświadczenia, a jedynie do jego zmiany lub uchylenia, gdy zostało to ustalone przez właściwy organ sądowy. W związku z tym, zastępca notarialny nie został uznany za 'sąd' w rozumieniu art. 267 TFUE, a jego wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został odrzucony jako oczywiście niedopuszczalny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że organy pozasądowe, takie jak notariusze, nie są 'sądami' w rozumieniu art. 267 TFUE, nawet gdy wykonują czynności związane z prawem UE, jeśli nie rozstrzygają sporów o charakterze sądowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji polskiego notariusza w kontekście rozporządzenia o europejskim poświadczeniu spadkowym, ale zasada ogólna ma szersze zastosowanie do innych organów pozasądowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pozasądowy organ wydający europejskie poświadczenie spadkowe, prowadzący postępowanie w przedmiocie jego uchylenia lub zmiany, jest 'sądem' w rozumieniu art. 267 TFUE i może zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniem prejudycjalnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozasądowy organ wydający europejskie poświadczenie spadkowe, prowadzący postępowanie w przedmiocie jego uchylenia lub zmiany, nie jest 'sądem' w rozumieniu art. 267 TFUE.
Uzasadnienie
Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że aby organ mógł być uznany za 'sąd', musi być ustanowiony na mocy ustawy, mieć stały charakter, obligatoryjną jurysdykcję, stosować prawo i być niezawisły, a także być zobowiązany do rozstrzygnięcia sporu o charakterze sądowym. W przypadku postępowania o uchylenie lub zmianę europejskiego poświadczenia spadkowego, notariusz nie rozstrzyga sporu ani nie wydaje orzeczenia o charakterze sądowym, a jedynie może zmienić lub uchylić poświadczenie, gdy zostało to ustalone przez właściwy organ sądowy. Dlatego nie pełni funkcji sądowniczych.
Czy art. 71 ust. 2 rozporządzenia nr 650/2012 dopuszcza obciążenie na podstawie prawa krajowego kosztami postępowania w przedmiocie uchylenia lub zmiany europejskiego poświadczenia spadkowego banku, który nie był uczestnikiem postępowania o wydanie poświadczenia, ale kwestionował jego skutki, co doprowadziło do wszczęcia postępowania z urzędu?
Odpowiedź sądu
Nie rozstrzygnięto, ponieważ wniosek został odrzucony jako niedopuszczalny.
Czy art. 69 ust. 2 rozporządzenia nr 650/2012 należy interpretować w ten sposób, że bank, któremu prezentowany jest ważny poświadczony odpis europejskiego poświadczenia spadkowego, nie jest uprawniony do kwestionowania statusu spadkobiercy osoby wylegitymowanej poświadczeniem?
Odpowiedź sądu
Nie rozstrzygnięto, ponieważ wniosek został odrzucony jako niedopuszczalny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N.T. | osoba_fizyczna | skarżący |
| O.T. | osoba_fizyczna | inne |
| S.T. | osoba_fizyczna | inne |
| BNP Paribas Fortis SA/NV | spolka | inne |
| Rzeczpospolita Polska | panstwo_czlonkowskie | inne |
| Rząd rumuński | inne | inne |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | inne |
Przepisy (10)
Główne
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 267
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Definicja 'sądu' w kontekście możliwości zwrócenia się do Trybunału UE z pytaniem prejudycjalnym.
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 71 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Postępowanie w przedmiocie uchylenia lub zmiany europejskiego poświadczenia spadkowego; organ wydający nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania nieprawidłowości poświadczenia.
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 69 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Skutki europejskiego poświadczenia spadkowego; domniemanie prawidłowości.
Prawo o notariacie art. 79 § pkt 1b
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie
Czynności notariusza dotyczące europejskiego poświadczenia spadkowego.
Prawo o notariacie art. 95v
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie
Możliwość zmiany lub uchylenia europejskiego poświadczenia spadkowego przez notariusza z urzędu.
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 64
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Definicja organu wydającego europejskie poświadczenie spadkowe.
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 72 § ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Procedury odwoławcze od decyzji organu wydającego; rola organu sądowego w ustalaniu nieprawidłowości poświadczenia.
Prawo o notariacie art. 83 § § 1
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie
Zażalenie do sądu okręgowego na odmowę dokonania czynności notarialnej.
Prawo o notariacie art. 95x § § 1
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie
Zażalenie na czynności notariusza w przedmiocie europejskiego poświadczenia spadkowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 10a § ust. 2a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej
Maksymalna stawka taksy notarialnej za czynności dotyczące europejskiego poświadczenia spadkowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Notariusz nie jest 'sądem' w rozumieniu art. 267 TFUE, ponieważ nie rozstrzyga sporów o charakterze sądowym w postępowaniu o uchylenie lub zmianę europejskiego poświadczenia spadkowego.
Odrzucone argumenty
Notariusz, prowadząc postępowanie o uchylenie lub zmianę europejskiego poświadczenia spadkowego, wykonuje funkcje sądownicze i jest uprawniony do zwrócenia się do Trybunału UE z pytaniem prejudycjalnym. • Bank powinien ponieść koszty postępowania, mimo że nie był inicjatorem, ale kwestionował skutki poświadczenia. • Bank nie jest uprawniony do kwestionowania statusu spadkobiercy wskazanego w ważnym europejskim poświadczeniu spadkowym.
Godne uwagi sformułowania
organ odsyłający powinien móc zostać uznany za „sąd” w rozumieniu art. 267 TFUE • nie pełni on funkcji sądowniczych • nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów • nie jest uprawniony do ustalania kwestionowanych części europejskiego poświadczenia spadkowego
Skład orzekający
M. Condinanzi
prezes izby
N. Jääskinen
sprawozdawca
R. Frendo
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że organy pozasądowe, takie jak notariusze, nie są 'sądami' w rozumieniu art. 267 TFUE, nawet gdy wykonują czynności związane z prawem UE, jeśli nie rozstrzygają sporów o charakterze sądowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji polskiego notariusza w kontekście rozporządzenia o europejskim poświadczeniu spadkowym, ale zasada ogólna ma szersze zastosowanie do innych organów pozasądowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia ważną granicę między funkcjami sądowymi a administracyjnymi w kontekście prawa UE, co jest kluczowe dla prawników praktyków. Pokazuje, kiedy organy pozasądowe mogą, a kiedy nie mogą zwracać się do TSUE.
“Czy polski notariusz może zadawać pytania Trybunałowi Sprawiedliwości UE? TSUE odpowiada: nie zawsze!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny