C-239/24

Trybunał Sprawiedliwości2026-03-26
cjeuprawo_ue_ogolneprawa ofiar przestępstwWysokatrybunal
prawa ofiarjurysdykcjaprawo karneprawo międzynarodowezbrodnie przeciwko ludzkościdyrektywa UETSUEpostępowanie prejudycjalne

Podsumowanie

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że Dyrektywa 2012/29 dotycząca praw ofiar przestępstw nie ma zastosowania do sporów o jurysdykcję sądów krajowych w sprawach o czyny popełnione poza terytorium państwa członkowskiego.

Sprawa dotyczyła wykładni Dyrektywy 2012/29 w kontekście belgijskiego postępowania karnego w sprawie zbrodni przeciwko ludzkości popełnionych w Arabii Saudyjskiej. Belgijski sąd apelacyjny pytał, czy bliscy członkowie rodziny ofiar takich zbrodni mogą być uznani za 'ofiary' w rozumieniu dyrektywy, co pozwoliłoby na zastosowanie jej przepisów. Trybunał uznał, że dyrektywa ma zastosowanie jedynie do postępowań karnych, w których jurysdykcja została już ustalona, a nie do samego ustalania jurysdykcji w sprawach o czyny popełnione poza terytorium UE.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez belgijski sąd apelacyjny w związku z postępowaniem dotyczącym zbrodni przeciwko ludzkości popełnionych w Arabii Saudyjskiej. Skarżący, FP i LD, domagali się ścigania przywódców Królestwa Arabii Saudyjskiej za czyny popełnione wobec ich siostry, twierdząc, że sami doznali krzywdy psychicznej i emocjonalnej jako bliscy członkowie rodziny ofiary. Pytanie prejudycjalne dotyczyło wykładni art. 2 ust. 1 lit. a) ppkt (i) Dyrektywy 2012/29/UE, ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw ofiar przestępstw. Sąd odsyłający pytał, czy pojęcie 'ofiary' obejmuje bliskich członków rodziny, którzy doznali szkody w wyniku poważnego naruszenia międzynarodowego prawa humanitarnego skierowanego przeciwko ich krewnemu. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, rozpatrując sprawę, stwierdził, że Dyrektywa 2012/29 ma zastosowanie wyłącznie do postępowań karnych, w których jurysdykcja została już ustalona, i nie może wpływać na przepisy krajowe dotyczące jurysdykcji w sprawach o czyny popełnione poza terytorium państwa członkowskiego. W związku z tym, dyrektywa nie ma zastosowania do sporu o ustalenie jurysdykcji sądów belgijskich w tej konkretnej sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Dyrektywa 2012/29/UE nie ma zastosowania do sporów o jurysdykcję sądów karnych państwa członkowskiego w sprawach dotyczących czynów popełnionych poza jego terytorium i nie może mieć wpływu na zakres przepisów prawa krajowego przewidujących taką jurysdykcję.

Uzasadnienie

Dyrektywa 2012/29/UE została przyjęta na podstawie art. 82 ust. 2 TFUE w celu ułatwienia współpracy sądowej i wzajemnego uznawania orzeczeń, a jej celem jest zapewnienie praw ofiarom w ramach postępowań karnych. Dyrektywa ma zastosowanie wyłącznie do postępowań karnych, w których jurysdykcja została już ustalona, a nie do samego ustalania jurysdykcji w sprawach o czyny popełnione poza terytorium UE. Motyw 13 i 50 dyrektywy potwierdzają, że nie narusza ona uprawnień państw członkowskich do wszczęcia postępowań i nie wpływa na przepisy dotyczące konfliktu jurysdykcji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

udzielono odpowiedzi na pytanie

Strony

NazwaTypRola
FPosoba_fizycznaskarżący
LDosoba_fizycznaskarżący
Procureur fédéralorgan_krajowyinterwenient
Rząd czeskipanstwo_czlonkowskieinterwenient
Rząd włoskipanstwo_czlonkowskieinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (11)

Główne

TFUE art. 82 § 2

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Podstawa prawna dla ustanowienia norm minimalnych w zakresie praw ofiar przestępstw, praw jednostek w postępowaniu karnym i wzajemnego dopuszczania dowodów.

Dyrektywa 2012/29/UE art. 2 § 1 lit. a) ppkt (i)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE

Definicja 'ofiary' jako osoby fizycznej, która doznała szkody bezpośrednio spowodowanej przestępstwem.

TPCPP art. 10 § 1 akapit pierwszy pkt 1 bis

Ustawa zawierająca tytuł wstępny kodeksu postępowania karnego

Przepis prawa belgijskiego ustanawiający jurysdykcję sądów belgijskich w sprawach o poważne naruszenia międzynarodowego prawa humanitarnego popełnione poza terytorium Królestwa wobec określonych osób.

Pomocnicze

Dyrektywa 2012/29/UE art. 2 § 1 lit. a) ppkt (ii)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE

Definicja 'ofiary' obejmująca członków rodziny osoby, której śmierć była bezpośrednim skutkiem przestępstwa.

Dyrektywa 2012/29/UE art. 2 § 1 lit. b)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE

Definicja 'członków rodziny'.

Dyrektywa 2012/29/UE art. 1 § 1 akapit pierwszy

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE

Cel dyrektywy: zapewnienie ofiarom informacji, wsparcia, ochrony i możliwości udziału w postępowaniu karnym.

Decyzja ramowa 2001/220/WSiSW

Decyzja ramowa Rady 2001/220/WSiSW

Poprzedni akt prawny dotyczący pozycji ofiar w postępowaniu karnym, zastąpiony przez Dyrektywę 2012/29/UE.

Decyzja ramowa 2009/948/WSiSW

Decyzja ramowa Rady 2009/948/WSiSW

Przepisy dotyczące zapobiegania konfliktom jurysdykcji w postępowaniu karnym i ich rozstrzygania.

Konwencja dotycząca statusu uchodźców

Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania

Międzynarodowa konwencja o ochronie wszystkich osób przed wymuszonym zaginięciem

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dyrektywa 2012/29/UE ma zastosowanie jedynie do postępowań karnych, w których jurysdykcja została już ustalona, a nie do samego ustalania jurysdykcji w sprawach o czyny popełnione poza terytorium państwa członkowskiego.

Godne uwagi sformułowania

Dyrektywa 2012/29/UE nie ma zastosowania do sporu w przedmiocie jurysdykcji sądów karnych państwa członkowskiego w sprawach dotyczących czynów popełnionych poza jego terytorium i nie może mieć wpływu na zakres przepisów prawa krajowego przewidujących taką jurysdykcję.

Skład orzekający

C. Lycourgos

prezes izby

O. Spineanu-Matei

sędzia

S. Rodin

sędzia

N. Piçarra

sprawozdawca

N. Fenger

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie zakresu stosowania Dyrektywy 2012/29/UE w kontekście jurysdykcji krajowej w sprawach o czyny popełnione poza terytorium UE."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której prawo krajowe próbuje rozszerzyć jurysdykcję na czyny popełnione za granicą, a zastosowanie dyrektywy o prawach ofiar jest kwestionowane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii jurysdykcji w sprawach o zbrodnie międzynarodowe i praw ofiar, ale rozstrzygnięcie jest proceduralne, ograniczając zakres stosowania dyrektywy.

Czy prawo UE chroni rodziny ofiar zbrodni popełnionych za granicą? TSUE wyjaśnia granice jurysdykcji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI