C-234/18

Trybunał Sprawiedliwości2020-03-19
cjeuprawo_ue_ogolnewspolpraca_sadowa_w_sprawach_karnychWysokatrybunal
konfiskatamienieprawo karneprawo cywilneprawo UEdyrektywa 2014/42/UEdomniemanie niewinnościpostępowanie prejudycjalneBułgaria

Podsumowanie

Trybunał orzekł, że prawo UE nie stoi na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego pozwalającym na konfiskatę mienia nabytego nielegalnie w postępowaniu cywilnym, niezależnym od wyroku skazującego.

Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 2014/42/UE w kontekście bułgarskiego postępowania o konfiskatę mienia nabytego nielegalnie, które było niezależne od postępowania karnego. Sąd odsyłający pytał, czy prawo UE dopuszcza konfiskatę cywilną bez prawomocnego wyroku skazującego. Trybunał uznał, że decyzja ramowa 2005/212/WSiSW, która pozostaje w mocy w zakresie nieobjętym dyrektywą 2014/42/UE, nie stoi na przeszkodzie takim przepisom krajowym, ponieważ nie reguluje ona konfiskaty w postępowaniach niezwiązanych z przestępstwem.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sofiyski gradski sad (sąd dla miasta Sofii) w związku ze sprawą dotyczącą konfiskaty mienia nabytego nielegalnie przez BP i powiązane z nim osoby. Postępowanie o konfiskatę, prowadzone przez bułgarską komisję ds. konfiskaty mienia, było niezależne od toczącego się postępowania karnego przeciwko BP. Strony w postępowaniu głównym argumentowały, że bułgarska ustawa o konfiskacie jest sprzeczna z dyrektywą 2014/42/UE, która wymaga prawomocnego wyroku skazującego jako podstawy konfiskaty. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy prawo UE dopuszcza konfiskatę cywilną bez wyroku skazującego. Trybunał najpierw stwierdził dopuszczalność wniosku, mimo argumentów o braku zastosowania dyrektywy 2014/42/UE ratione temporis i ratione materiae. Następnie, analizując decyzję ramową 2005/212/WSiSW (która w części pozostała w mocy), Trybunał uznał, że nie stoi ona na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, które pozwalają na konfiskatę mienia nabytego nielegalnie w postępowaniu cywilnym, niezależnym od stwierdzenia popełnienia przestępstwa lub skazania. Trybunał podkreślił, że decyzja ramowa 2005/212/WSiSW ma na celu ustanowienie wspólnych minimalnych zasad konfiskaty w ramach postępowań karnych, a nie zakazuje innych form konfiskaty, takich jak konfiskata cywilna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja ramowa 2005/212/WSiSW nie stoi na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, zgodnie z którymi konfiskata mienia nabytego nielegalnie jest zarządzana po zakończeniu postępowania, które nie jest uzależnione ani od stwierdzenia popełnienia przestępstwa, ani od skazania domniemanych sprawców.

Uzasadnienie

Decyzja ramowa 2005/212/WSiSW ma na celu ustanowienie wspólnych minimalnych zasad konfiskaty w ramach postępowań karnych i ułatwienie wzajemnego uznawania nakazów sądowych. Nie reguluje ona jednak konfiskaty w postępowaniach cywilnych, które są niezależne od stwierdzenia popełnienia przestępstwa. Przepis art. 2 ust. 2 decyzji ramowej, zezwalający na inne postępowania niż karne w sprawach podatkowych, nie może być interpretowany jako zakaz takich postępowań w innych sprawach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

brak jednoznacznego zwycięzcy, udzielono odpowiedzi na pytanie prejudycjalne

Strony

NazwaTypRola
Komisia za protivodeystvie na koruptsiyata i za otnemane na nezakonno pridobitoto imushtestvoorgan_krajowyskarżący
BPosoba_fizycznapozwany
ABosoba_fizycznapozwany
PBosoba_fizycznapozwany
„Тrast B” ООDspolkapozwany
„Agro In 2001” EOODspolkapozwany
„ACounT Service 2009” EOODspolkapozwany
„Invest Management” OODspolkapozwany
„Estate” OODspolkapozwany
„Bromak” OODspolkapozwany
„Bromak Finance” EADspolkapozwany
„Viva Telekom Bulgaria” EOODspolkapozwany
„Balgarska Telekomunikationna Kompania” ADspolkapozwany
„Hedge Investment Bulgaria” ADspolkapozwany
„Kemira” OODspolkapozwany
„Dunarit” ADspolkapozwany
„Technologichen Zentar-Institut Po Mikroelektronika” ADspolkapozwany
„Еvrobild 2003” EOODspolkapozwany
„Тechnotel Invest” ADspolkapozwany
„Ken Trade” EADspolkapozwany
„Konsult Av” EOODspolkapozwany
Louvrier Investments Company 33 SAspolkapozwany
EFV International Financial Ventures Ltdspolkapozwany
InterV Investment SARLspolkapozwany
LIC Telecommunications SARLspolkapozwany
V Telecom Investment SCAspolkapozwany
V2 Investment SARLspolkapozwany
Empreno Ventures Ltdspolkapozwany
Corporate Commercial Bankspolkainterwenient
Rząd bułgarskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd czeskiorgan_krajowyinterwenient
Irlandiapanstwo_czlonkowskieinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (28)

Główne

TFUE art. 267

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Podstawa prawna dla procedury odesłania prejudycjalnego.

Dyrektywa 2014/42/UE art. 1 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE

Określa minimalne zasady dotyczące zabezpieczania mienia w celu ewentualnej późniejszej konfiskaty.

Dyrektywa 2014/42/UE art. 4 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE

Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu umożliwienia konfiskaty w przypadku wydania prawomocnego wyroku skazującego.

Dyrektywa 2014/42/UE art. 5 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE

Umożliwia konfiskatę mienia osoby skazanej, jeśli sąd jest przekonany, że pochodzi ono z działalności przestępczej.

Dyrektywa 2014/42/UE art. 14 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE

Zastępuje art. 1 (tiret od pierwszego do czwartego) i art. 3 decyzji ramowej 2005/212/WSiSW.

Decyzja ramowa 2005/212/WSiSW art. 1

Decyzja ramowa Rady 2005/212/WSiSW

Definicje korzyści, mienia, narzędzi i konfiskaty.

Decyzja ramowa 2005/212/WSiSW art. 2 § 1

Decyzja ramowa Rady 2005/212/WSiSW

Wymaga umożliwienia konfiskaty narzędzi i korzyści z przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności powyżej roku.

Decyzja ramowa 2005/212/WSiSW art. 3 § 2

Decyzja ramowa Rady 2005/212/WSiSW

Umożliwia konfiskatę, gdy wartość mienia jest nieproporcjonalna do legalnych dochodów, a sąd jest przekonany, że mienie pochodzi z działalności przestępczej.

Ustawa o konfiskacie art. 1 § 1

Zakon za otnemane v polza na darzhavata na nezakono pridobito imushtestvo

Reguluje warunki i sposób konfiskaty przez państwo mienia nabytego nielegalnie.

Ustawa o konfiskacie art. 2 § 1

Zakon za otnemane v polza na darzhavata na nezakono pridobito imushtestvo

Postępowanie w sprawie konfiskaty jest niezależne od postępowania karnego.

Ustawa o konfiskacie art. 21 § 1

Zakon za otnemane v polza na darzhavata na nezakono pridobito imushtestvo

Komisja ds. konfiskaty mienia wszczyna postępowanie, gdy ma uzasadnione podstawy, by podejrzewać, że mienie zostało nabyte nielegalnie.

Ustawa o konfiskacie art. 22 § 1

Zakon za otnemane v polza na darzhavata na nezakono pridobito imushtestvo

Dochodzenie wszczyna się, gdy osobę oskarżono o określone przestępstwa (w tym art. 201-203 kodeksu karnego).

Ustawa o konfiskacie art. 75 § 1

Zakon za otnemane v polza na darzhavata na nezakono pridobito imushtestvo

Wniosek sądowy o konfiskatę wnosi się przeciwko osobie objętej dochodzeniem oraz innym wskazanym osobom.

Ustawa o konfiskacie art. 76 § 2

Zakon za otnemane v polza na darzhavata na nezakono pridobito imushtestvo

Osoba objęta dochodzeniem i inne wskazane osoby są pozwanymi w postępowaniu.

Kodeks karny art. 201

Nakazatelen kodeks

Przepis dotyczący sprzeniewierzenia środków pieniężnych, mienia lub innych wartościowych przedmiotów.

Kodeks karny art. 203 § 1

Nakazatelen kodeks

Przepis dotyczący sprzeniewierzenia na znaczną skalę w ramach pełnienia funkcji administracyjnych.

Pomocnicze

Dyrektywa 2014/42/UE art. 1 § 2

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE

Nie narusza procedur, które państwa członkowskie mogą stosować w celu konfiskaty tego mienia.

Dyrektywa 2014/42/UE art. 4 § 2

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE

Umożliwia konfiskatę narzędzi i korzyści, gdy postępowanie karne mogło doprowadzić do wyroku skazującego, ale podejrzany nie mógł stanąć przed sądem.

Dyrektywa 2014/42/UE art. 6 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE

Reguluje konfiskatę od osób trzecich, które wiedziały lub powinny były wiedzieć o nielegalnym pochodzeniu mienia.

Dyrektywa 2014/42/UE art. 8 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE

Zapewnia prawo do skutecznego środka zaskarżenia i rzetelnego procesu.

Decyzja ramowa 2005/212/WSiSW art. 2 § 2

Decyzja ramowa Rady 2005/212/WSiSW

W odniesieniu do przestępstw podatkowych państwa członkowskie mogą wykorzystywać inne postępowania niż karne.

Decyzja ramowa 2005/212/WSiSW art. 4

Decyzja ramowa Rady 2005/212/WSiSW

Zapewnia skuteczne środki prawne dla zainteresowanych stron.

Decyzja ramowa 2005/212/WSiSW art. 5

Decyzja ramowa Rady 2005/212/WSiSW

Nie powoduje zmiany zobowiązań nakazujących poszanowanie podstawowych praw, w tym domniemania niewinności.

Decyzja ramowa 2005/212/WSiSW art. 6 § 1

Decyzja ramowa Rady 2005/212/WSiSW

Termin na wykonanie decyzji ramowej do 15 marca 2007 r.

Decyzja ramowa 2006/783/WSiSW

Decyzja ramowa Rady 2006/783/WSiSW

Dotyczy wzajemnego uznawania nakazów konfiskaty.

Ustawa o konfiskacie art. 66 § 1

Zakon za otnemane v polza na darzhavata na nezakono pridobito imushtestvo

Podlega konfiskacie mienie przeniesione na osobę prawną, gdy zarządzający wiedzieli o jego nielegalnym nabyciu.

Kodeks postępowania cywilnego art. 17 § 1

Grazhdanski-protsesualen kodeks

Sąd orzeka we wszystkich kwestiach mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, poza kwestią popełnienia przestępstwa.

Kodeks karny art. 53

Nakazatelen kodeks

Przepisy dotyczące konfiskaty rzeczy należących do osoby winnej lub uzyskanych dzięki przestępstwu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja ramowa 2005/212/WSiSW nie reguluje konfiskaty w postępowaniach cywilnych niezależnych od postępowania karnego. Zakres zastosowania dyrektywy 2014/42/UE jest ograniczony do konkretnych przestępstw, które nie obejmowały czynów będących podstawą postępowania karnego w sprawie głównej. Prawo UE nie zakazuje państwom członkowskim wprowadzania przepisów o konfiskacie cywilnej, o ile nie naruszają one podstawowych praw.

Odrzucone argumenty

Argumenty o niedopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (dotyczące braku związku z dyrektywą 2014/42/UE ratione temporis i ratione materiae).

Godne uwagi sformułowania

Decyzja ramowa 2005/212 nie reguluje zatem konfiskaty narzędzi i korzyści pochodzących z bezprawnych działań, zarządzonej przez sąd państwa członkowskiego w ramach lub w następstwie postępowania, które nie dotyczy stwierdzenia popełnienia jednego lub kilku przestępstw. Nie można go interpretować a contrario w ten sposób, że państwa członkowskie są pozbawione możliwości ustanowienia postępowań w sprawie konfiskaty innych niż postępowania karne.

Skład orzekający

A. Prechal

prezes izby

K. Lenaerts

prezes Trybunału

R. Silva de Lapuerta

wiceprezes Trybunału

L.S. Rossi

sprawozdawca

J. Malenovský

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie dopuszczalności konfiskaty mienia w postępowaniu cywilnym, niezależnym od wyroku skazującego, w świetle prawa UE."

Ograniczenia: Dotyczy wykładni decyzji ramowej 2005/212/WSiSW i jej relacji z dyrektywą 2014/42/UE. Konkretne zastosowanie zależy od przepisów krajowych i zakresu stosowania prawa UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego konfiskaty mienia i jego związku z postępowaniem karnym, co ma istotne implikacje praktyczne dla organów ścigania i osób objętych postępowaniami.

Czy można odebrać nielegalnie zdobyte pieniądze bez wyroku skazującego? TSUE wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI