C-233/19
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że środek odwoławczy od decyzji nakazującej powrót obywatela państwa trzeciego cierpiącego na ciężką chorobę powinien mieć skutek zawieszający, jeśli istnieje ryzyko pogorszenia jego stanu zdrowia, nawet jeśli prawo krajowe tego nie przewiduje.
Sprawa dotyczyła obywatelki państwa trzeciego, B., cierpiącej na ciężką chorobę, której odmówiono prawa do pomocy społecznej po wydaniu decyzji nakazującej jej powrót. Sąd odsyłający zapytał Trybunał, czy środek odwoławczy od takiej decyzji powinien mieć skutek zawieszający z mocy prawa, aby chronić prawa B. wynikające z Karty praw podstawowych i dyrektywy o powrotach. Trybunał stwierdził, że jeśli istnieje ryzyko poważnego pogorszenia stanu zdrowia, środek odwoławczy powinien mieć skutek zawieszający, nawet jeśli prawo krajowe tego nie przewiduje, a sądy krajowe powinny zapewnić skuteczną ochronę prawną.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 2008/115/WE w sprawie powrotu nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, w kontekście obywatelki państwa trzeciego (B.) cierpiącej na ciężką chorobę, której odmówiono pomocy społecznej po wydaniu decyzji nakazującej jej powrót. Sąd pracy w Liège zapytał Trybunał, czy środek odwoławczy od decyzji nakazującej powrót powinien mieć skutek zawieszający z mocy prawa, szczególnie w świetle wyroku w sprawie Abdida (C-562/13) oraz art. 19 i 47 Karty praw podstawowych. Trybunał przypomniał, że choć dyrektywa nie wymaga automatycznego skutku zawieszającego, to jednak art. 47 Karty praw podstawowych gwarantuje prawo do skutecznego środka prawnego. W przypadku obywatela państwa trzeciego cierpiącego na ciężką chorobę, którego powrót może narazić na poważne ryzyko istotnego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia, środek odwoławczy od decyzji nakazującej powrót powinien mieć skutek zawieszający z mocy prawa. Sąd krajowy, nawet jeśli prawo krajowe nie przewiduje takiego skutku, powinien go zapewnić, odstępując od stosowania przepisów krajowych, jeśli jest to konieczne. Ocena ryzyka pogorszenia stanu zdrowia powinna opierać się na argumentacji nieoczywiście bezzasadnej, a nie na pełnym badaniu merytorycznym. Trybunał podkreślił, że sądy krajowe mają obowiązek zapewnić zgodność prawa krajowego z prawem Unii, w tym poprzez odpowiednią wykładnię lub odstąpienie od stosowania przepisów sprzecznych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wykonanie decyzji nakazującej powrót może narazić obywatela państwa trzeciego cierpiącego na ciężką chorobę na poważne ryzyko istotnego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia, a prawo krajowe nie przewiduje innego środka odwoławczego o skutku zawieszającym, sąd krajowy powinien przypisać środkowi odwoławczemu skutek zawieszający z mocy prawa.
Uzasadnienie
Trybunał powołał się na art. 47 Karty praw podstawowych (prawo do skutecznego środka prawnego) oraz zasadę non-refoulement (art. 19 ust. 2 Karty, art. 5 dyrektywy 2008/115). Stwierdził, że w przypadku ryzyka poważnego pogorszenia stanu zdrowia, środek odwoławczy musi mieć skutek zawieszający, aby zapewnić skuteczną ochronę. Sądy krajowe mają obowiązek zapewnić ten skutek, nawet jeśli prawo krajowe tego nie przewiduje, odstępując od jego stosowania w razie potrzeby.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Centre public d’action sociale de Liège | organ_krajowy | pozwany |
| rząd belgijski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (9)
Główne
Dyrektywa 2008/115/WE art. 5
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich
Obowiązek uwzględnienia stanu zdrowia obywatela państwa trzeciego oraz zasada non-refoulement.
Dyrektywa 2008/115/WE art. 13 § ust. 1 i 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich
Obowiązek zapewnienia skutecznych środków odwoławczych, możliwość tymczasowego zawieszenia wykonania decyzji.
Karta praw podstawowych art. 19 § ust. 2
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zasada non-refoulement.
Karta praw podstawowych art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
Pomocnicze
Dyrektywa 2008/115/WE art. 3 § ust. 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich
Definicja 'nielegalnego pobytu'.
Dyrektywa 2008/115/WE art. 9 § ust. 1 lit. b
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich
Wstrzymanie wydalenia w przypadku zawieszenia wykonania decyzji nakazującej powrót.
Dyrektywa 2008/115/WE art. 14 § ust. 1 lit. b
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich
Zapewnienie opieki zdrowotnej w nagłych wypadkach oraz leczenia chorób w podstawowym zakresie.
loi organique du 8 juillet 1976 art. 57 § ust. 2
Ustawa organiczna z dnia 8 lipca 1976 r. o publicznych ośrodkach opieki społecznej
Ograniczenie pomocy społecznej dla cudzoziemców przebywających nielegalnie, z wyjątkiem opieki w nagłych wypadkach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga o stwierdzenie nieważności i zawieszenie wykonania decyzji nakazującej powrót powinna mieć skutek zawieszający z mocy prawa, jeśli wykonanie tej decyzji może narazić obywatela państwa trzeciego cierpiącego na ciężką chorobę na poważne ryzyko istotnego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia, zgodnie z art. 47 Karty praw podstawowych i zasadą non-refoulement. Sądy krajowe mają obowiązek zapewnić skuteczną ochronę prawną, nawet jeśli prawo krajowe nie przewiduje skutku zawieszającego dla środka odwoławczego, mogąc odstąpić od stosowania przepisów krajowych sprzecznych z prawem Unii. Ocena ryzyka pogorszenia stanu zdrowia powinna opierać się na argumentacji nieoczywiście bezzasadnej, a nie na pełnym badaniu merytorycznym.
Odrzucone argumenty
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest niedopuszczalny, ponieważ zmierza do wykładni prawa belgijskiego i rozstrzygnięcia sporów między krajowymi nurtami orzecznictwa. Udzielenie odpowiedzi na pytanie nie jest konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu głównym. Sąd odsyłający nie jest właściwy do nadania skutku zawieszającego środkowi odwoławczemu podlegającemu wyłącznej właściwości innego sądu. Trybunał nie jest właściwy do dokonywania wykładni art. 47 Karty praw podstawowych, ponieważ nie wykazano związku między tymi przepisami a ustawodawstwem krajowym.
Godne uwagi sformułowania
środek odwoławczy mający na celu stwierdzenie nieważności i zawieszenie tej decyzji pociąga za sobą zawieszenie wykonania owej decyzji z mocy prawa argumentację – która nie wydaje się oczywiście bezzasadna – zmierzającą do wykazania, że wykonanie tej decyzji naraziłoby obywatela państwa trzeciego cierpiącego na ciężką chorobę na poważne ryzyko istotnego i nieodwracalnego pogorszenia stanu zdrowia odstąpić od stosowania wszelkiego przepisu prawa krajowego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa Unii
Skład orzekający
J.C. Bonichot
prezes izby
M. Safjan
sędzia
L. Bay Larsen
sprawozdawca
C. Toader
sędzia
N. Jääskinen
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 13 dyrektywy 2008/115/WE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych w kontekście ochrony praw osób nielegalnie przebywających, cierpiących na ciężkie choroby, w szczególności w zakresie skutku zawieszającego środków odwoławczych od decyzji nakazujących powrót."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji obywatela państwa trzeciego cierpiącego na ciężką chorobę i ryzyko pogorszenia stanu zdrowia. Wymaga oceny przez sąd krajowy, czy argumentacja środka odwoławczego jest nieoczywiście bezzasadna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza ważny temat ochrony praw człowieka w kontekście polityki migracyjnej i zdrowotnej, pokazując, jak prawo UE może chronić osoby w trudnej sytuacji życiowej przed negatywnymi konsekwencjami decyzji administracyjnych.
“Ciężka choroba a deportacja: TSUE nakazuje skuteczną ochronę prawną dla cudzoziemców.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI