C-229/19 i C-289/19
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że warunek umowy ustalający z góry zysk przedsiębiorcy w przypadku jej rozwiązania jest nieuczciwy, jeśli powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron, nawet jeśli ta nierównowaga ujawni się w trakcie trwania umowy.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, w szczególności warunków umów leasingu akcji. Trybunał rozstrzygnął, że warunek ustalający z góry zysk przedsiębiorcy w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy należy uznać za nieuczciwy, jeśli w świetle okoliczności zawarcia umowy może on spowodować znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron, nawet jeśli ta nierównowaga ujawni się w trakcie wykonywania umowy. Ponadto, przedsiębiorca, który narzucił konsumentowi nieuczciwy warunek, nie może dochodzić odszkodowania na podstawie przepisów prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, jeśli umowa może nadal obowiązywać bez tego warunku.
Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczyły wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Spory powstały w związku z odmową zapłaty przez konsumentów końcowych rozliczeń sporządzonych przez Dexia Nederland BV po rozwiązaniu umów leasingu akcji. Kluczowe było ustalenie, czy warunek umowy ustalający z góry możliwy zysk wierzyciela w przypadku rozwiązania umowy jest nieuczciwy. Trybunał Sprawiedliwości UE, analizując art. 3 ust. 1 dyrektywy, stwierdził, że ocena nieuczciwego charakteru warunku powinna uwzględniać okoliczności towarzyszące zawarciu umowy, nawet jeśli nierównowaga ujawni się w trakcie jej wykonywania. W przypadku umów obarczonych ryzykiem, takich jak leasing akcji, należy zbadać, czy warunek nie skutkuje nierównym podziałem ryzyka. W drugiej części wyroku Trybunał rozstrzygnął, że przedsiębiorca, który narzucił konsumentowi nieuczciwy warunek, nie może dochodzić odszkodowania na podstawie przepisów prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, jeśli umowa może nadal obowiązywać bez tego warunku. Sąd krajowy nie może uzupełniać umowy poprzez zmianę treści nieuczciwego warunku, gdyż mogłoby to podważyć cel dyrektywy, jakim jest zniechęcanie przedsiębiorców do stosowania takich klauzul.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, warunek ten należy uznać za nieuczciwy, jeżeli w świetle okoliczności towarzyszących zawarciu umowy i występujących w chwili jej zawarcia warunek ten może spowodować znaczącą nierównowagę wynikających z tej umowy praw i obowiązków stron w trakcie wykonywania tej umowy, i to nawet wówczas, gdy wspomniana nierównowaga może wystąpić tylko wtedy, gdy zachodzą pewne okoliczności lub też gdy, w innych okolicznościach, wspomniany warunek mógłby przynieść korzyść konsumentowi.
Uzasadnienie
Ocena nieuczciwego charakteru warunku umowy powinna uwzględniać okoliczności towarzyszące zawarciu umowy, nawet jeśli nierównowaga ujawni się w trakcie wykonywania umowy. W umowach obarczonych ryzykiem należy zbadać, czy warunek nie skutkuje nierównym podziałem ryzyka. Sąd krajowy musi zbadać, czy warunek ustalający z góry zysk przedsiębiorcy mógł spowodować nierównowagę od chwili zawarcia umowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsumenci (w zakresie wykładni)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Dexia Nederland BV | spolka | pozwany |
| XXX | osoba_fizyczna | skarżący |
| Z | osoba_fizyczna | skarżący |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (6)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Warunek umowy, który nie był indywidualnie negocjowany, może być uznany za nieuczciwy, jeśli stoi w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powoduje znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Ocena nieuczciwego charakteru warunku powinna uwzględniać okoliczności towarzyszące zawarciu umowy, nawet jeśli nierównowaga ujawni się w trakcie wykonywania umowy.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Nieuczciwy charakter warunków umowy jest oceniany z uwzględnieniem rodzaju towarów lub usług, których umowa dotyczy i z odniesieniem, w momencie zawarcia umowy, do wszelkich okoliczności związanych z zawarciem umowy oraz do innych warunków tej umowy lub innej umowy, od której ta jest zależna. Ocena powinna odnosić się do chwili zawarcia umowy.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich nie są wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części nadal obowiązuje strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków.
Pomocnicze
BW art. 6:271
Burgerlijk Wetboek
BW art. 6:277
Burgerlijk Wetboek
BW art. 7A:1576e
Burgerlijk Wetboek
Argumenty
Skuteczne argumenty
Warunek ustalający z góry zysk przedsiębiorcy w przypadku rozwiązania umowy jest nieuczciwy, jeśli powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron, nawet jeśli ujawni się ona w trakcie wykonywania umowy. Przedsiębiorca nie może dochodzić odszkodowania na podstawie przepisów dyspozytywnych, jeśli umowa może obowiązywać bez nieuczciwego warunku.
Godne uwagi sformułowania
znacząca nierównowaga wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta ocenę nieuczciwego charakteru warunków umowy należy przeprowadzać w odniesieniu do chwili zawarcia danej umowy sąd krajowy nie jest uprawniony do zastąpienia nieuczciwego warunku przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym
Skład orzekający
J.-C. Bonichot
prezes
L. Bay Larsen
sędzia
C. Toader
sędzia
M. Safjan
sędzia
N. Jääskinen
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja dyrektywy 93/13 w zakresie oceny nieuczciwych warunków umownych, momentu oceny, wpływu przyszłych zdarzeń oraz konsekwencji stwierdzenia nieuczciwości warunku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju umów (leasing akcji) i konkretnych warunków, jednak zasady wykładni mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami finansowymi, zmuszając do refleksji nad tym, kiedy warunki umowne są dopuszczalne, a kiedy naruszają równowagę stron.
“Czy zysk z góry w umowie leasingu akcji to nieuczciwy warunek? TSUE wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI