C-213/89
Podsumowanie
Trybunał orzekł, że sądy krajowe muszą uchylić przepisy krajowe sprzeczne z prawem UE, aby zapewnić tymczasową ochronę prawną.
Sprawa dotyczyła możliwości zarządzenia przez sądy brytyjskie środków tymczasowych w celu ochrony uprawnień wynikających z prawa wspólnotowego, w sytuacji gdy prawo krajowe (Merchant Shipping Act 1988) stanowiło przeszkodę. House of Lords zwróciła się do Trybunału z pytaniem, czy prawo wspólnotowe zobowiązuje lub upoważnia sądy krajowe do uchylenia krajowych przepisów blokujących tymczasową ochronę. Trybunał uznał, że sądy krajowe są zobowiązane do niestosowania przepisów krajowych sprzecznych z prawem wspólnotowym, aby zapewnić jego pełną skuteczność, w tym poprzez tymczasowe środki ochrony.
Sprawa C-213/89 dotyczyła wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożonego przez House of Lords w związku ze sporem między brytyjskim Sekretarzem Stanu ds. Transportu a spółkami rybackimi (Factortame Ltd i in.). Spółki te, w większości należące do obywateli hiszpańskich, posiadały statki zarejestrowane w Wielkiej Brytanii, które nie spełniały nowych wymogów dotyczących rejestracji statków rybackich wprowadzonych przez Merchant Shipping Act 1988. Ustawa ta miała na celu ograniczenie tzw. "quota hopping", czyli sytuacji, w której statki niebędące faktycznie brytyjskie korzystały z brytyjskich kwot połowowych. Spółki Factortame twierdziły, że nowe przepisy naruszają ich uprawnienia wynikające z prawa wspólnotowego (art. 7, 52 i 221 EWG). Brytyjskie sądy krajowe, w tym House of Lords, uznały, że choć spółki poniosą niepowetowaną szkodę, prawo krajowe (zasada common law o niemożności stosowania środków tymczasowych przeciwko Koronie) uniemożliwia im zarządzenie takich środków. House of Lords zwróciła się do Trybunału Sprawiedliwości EWG z pytaniem, czy prawo wspólnotowe nakłada na sądy krajowe obowiązek lub daje im uprawnienie do zarządzenia tymczasowej ochrony prawnej poprzez niestosowanie sprzecznych przepisów krajowych. Trybunał, powołując się na zasadę wyższości prawa wspólnotowego i orzecznictwo w sprawie Simmenthal, stwierdził, że sądy krajowe są zobowiązane do zapewnienia pełnej skuteczności prawa wspólnotowego. Oznacza to, że w sytuacji, gdy przepis prawa krajowego stanowi jedyną przeszkodę dla zarządzenia środków tymczasowych w celu ochrony uprawnień wynikających z prawa wspólnotowego, sąd krajowy musi ten przepis niestosować. Tym samym Trybunał odpowiedział twierdząco na pierwsze pytanie, stwierdzając, że prawo wspólnotowe zobowiązuje sądy krajowe do przyznania tymczasowej ochrony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, prawo wspólnotowe zobowiązuje sądy krajowe do niestosowania normy prawa krajowego, jeżeli uznają, że stanowi ona jedyną przeszkodę dla zarządzenia przez nie środków tymczasowych.
Uzasadnienie
Trybunał oparł się na zasadzie wyższości prawa wspólnotowego i konieczności zapewnienia jego pełnej skuteczności. Stwierdził, że odmowa przyznania sądowi krajowemu uprawnienia do pominięcia krajowych przepisów stojących na przeszkodzie skuteczności prawa wspólnotowego, nawet tymczasowo, ograniczałaby tę skuteczność. System przewidziany w art. 177 TFUE również wymagałby możliwości zarządzenia środków tymczasowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (Factortame Ltd i in.)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| The Queen | inne | pozwany |
| Secretary of State for Transport | organ_krajowy | pozwany |
| Factortame Ltd i in. | spolka | skarżący |
| Rząd Zjednoczonego Królestwa | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd irlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja | instytucja_ue | interwenient |
| Rawlings (Trawling) Ltd | spolka | interwenient |
Przepisy (7)
Główne
TWEG art. 177
Traktat EWG
Podstawa prawna dla zwrócenia się przez sądy krajowe do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym w celu wykładni prawa wspólnotowego.
TWEG art. 7
Traktat EWG
Przepis dotyczący zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, który był podstawą skargi Komisji przeciwko Zjednoczonemu Królestwu.
TWEG art. 52
Traktat EWG
Przepis dotyczący swobody przedsiębiorczości, który był podstawą skargi Komisji przeciwko Zjednoczonemu Królestwu.
TWEG art. 221
Traktat EWG
Przepis dotyczący równego traktowania obywateli państw członkowskich, który był podstawą skargi Komisji przeciwko Zjednoczonemu Królestwu.
Merchant Shipping Act 1988 art. 14
Przepis prawa brytyjskiego określający warunki rejestracji statków rybackich, który był przedmiotem sporu.
Pomocnicze
TWEG art. 5
Traktat EWG
Zasada współpracy między sądami krajowymi a instytucjami wspólnotowymi w zapewnianiu ochrony prawnej wynikającej z prawa wspólnotowego.
Merchant Shipping Act 1894
Poprzedni akt prawny regulujący rejestrację statków.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo wspólnotowe wymaga zapewnienia pełnej skuteczności jego przepisów. Sądy krajowe mają obowiązek zapewnić ochronę prawną wynikającą z bezpośredniej skuteczności przepisów prawa wspólnotowego. Odmowa przyznania sądowi krajowemu uprawnienia do pominięcia krajowych przepisów stojących na przeszkodzie pełnej skuteczności prawa wspólnotowego ograniczałaby tę skuteczność. System przewidziany w art. 177 TFUE wymaga możliwości zarządzenia środków tymczasowych do czasu wydania orzeczenia opartego na odpowiedzi Trybunału.
Odrzucone argumenty
Prawo krajowe (zasada common law) uniemożliwia zarządzenie środków tymczasowych przeciwko Koronie. Istnieje domniemanie zgodności ustaw krajowych z prawem wspólnotowym do czasu stwierdzenia ich niezgodności.
Godne uwagi sformułowania
normy prawa wspólnotowego podlegające bezpośredniemu stosowaniu winny wywierać w całości właściwe im skutki prawne, w sposób jednolity we wszystkich państwach członkowskich, od momentu wejścia w życie i przez cały okres obowiązywania bezpośrednio stosowane postanowienia traktatu oraz akty wydawane przez instytucje […] powodują w stosunku do prawa krajowego państw członkowskich od chwili wejścia w życie nieskuteczność z mocy prawa wszelkich sprzecznych z nimi obowiązujących przepisów prawa krajowego sprzeczne z wymogami wynikającymi z samej natury prawa wspólnotowego byłyby wszelkie przepisy obowiązujące w krajowym porządku prawnym oraz wszelka praktyka legislacyjna, administracyjna lub sądowa, powodujące ograniczenie skuteczności tego prawa poprzez odmowę przyznania sądowi, w którego kompetencji leży jego zastosowanie, uprawnienia do uczynienia, w momencie stosowania tego prawa, wszystkiego, co niezbędne do pominięcia krajowych przepisów ustawowych stojących na przeszkodzie, nawet tymczasowo, pełnej skuteczności prawa wspólnotowego skuteczność prawa wspólnotowego zostałaby ograniczona także w przypadku, gdyby norma prawa krajowego mogła uniemożliwić sądowi rozpatrującemu spór podlegający prawu wspólnotowemu zarządzenie środków tymczasowych w celu zapewnienia w pełni skuteczności przyszłego orzeczenia sądowego w przedmiocie istnienia dochodzonych uprawnień wynikających z prawa wspólnotowego.
Skład orzekający
O. Due
prezes
sir Gordon Slynn
sędzia
C.N. Kakouris
sędzia
F.A. Schockweiler
sędzia
M. Zuleeg
prezes_izby
G.F. Mancini
sędzia
R. Joliet
sędzia
J.C. Moitinho de Almeida
sędzia
G.C. Rodríguez Iglesias
sędzia
F. Grévisse
sędzia
M. Díez de Velasco
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Przełomowe
Powoływalne dla: "Ustanowienie zasady, że sądy krajowe mają obowiązek niestosowania przepisów krajowych sprzecznych z prawem wspólnotowym w celu zapewnienia tymczasowej ochrony prawnej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przepis krajowy stanowi JEDYNĄ przeszkodę dla zarządzenia środków tymczasowych. Wymaga istnienia poważnych argumentów za dochodzonymi uprawnieniami i ryzyka niepowetowanej szkody.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
To orzeczenie jest kamieniem milowym w prawie UE, ustanawiając zasadę wyższości prawa wspólnotowego i obowiązek sądów krajowych do jego stosowania, nawet kosztem krajowych przepisów. Ma ogromne znaczenie praktyczne i historyczne.
“Brytyjskie sądy muszą łamać prawo krajowe dla dobra prawa UE? Przełomowy wyrok TSUE w sprawie Factortame!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI