C-212/20
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że klauzula indeksująca kredyt hipoteczny do waluty obcej musi być jasna i zrozumiała dla konsumenta, a sąd krajowy nie może jej modyfikować, nawet jeśli strony tak chciały.
Sprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, gdzie konsumenci zarzucili bankowi stosowanie nieuczciwych warunków dotyczących sposobu ustalania kursu waluty. Sąd odsyłający pytał, czy klauzula musi być precyzyjna, czy wystarczy odniesienie do wartości rynkowej, oraz czy sąd może ją zmodyfikować. Trybunał stwierdził, że klauzula musi być zrozumiała dla konsumenta, pozwalając mu samodzielnie ustalić kurs wymiany, a sąd krajowy nie może jej modyfikować, nawet jeśli strony wyraziły na to zgodę, aby nie osłabić ochrony konsumentów.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, złożony w związku ze sporem dotyczącym umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej. Konsumenci zarzucili bankowi, że warunek indeksacji nie był jasny i zrozumiały, ponieważ nie precyzował sposobu ustalania kursu waluty, co prowadziło do znaczącej nierównowagi praw i obowiązków stron. Sąd krajowy pytał, czy klauzula musi umożliwiać konsumentowi samodzielne ustalenie kursu wymiany, czy wystarczy odniesienie do wartości rynkowej, oraz czy sąd może dokonać wykładni tego warunku w celu złagodzenia jego nieuczciwego charakteru, nawet jeśli odpowiadałoby to woli stron. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że wymóg przejrzystości warunków umownych oznacza, iż konsument musi być w stanie zrozumieć sposób ustalania kursu wymiany waluty obcej stosowanego do obliczenia rat kredytu, tak aby mógł samodzielnie ustalić ten kurs w każdej chwili. Ponadto, Trybunał podkreślił, że jeśli sąd krajowy stwierdzi nieuczciwy charakter warunku, nie może go modyfikować ani uzupełniać, nawet jeśli strony wyraziły na to zgodę, ponieważ takie działanie osłabiłoby ochronę konsumentów i cel odstraszający dyrektywy. Sąd krajowy powinien odstąpić od stosowania nieuczciwego warunku, a umowa pozostaje wiążąca w pozostałym zakresie, chyba że jej dalsze obowiązywanie byłoby niemożliwe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, klauzula musi być sformułowana w sposób umożliwiający konsumentowi samodzielne ustalenie kursu wymiany waluty obcej stosowanego do obliczenia rat kredytu, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów.
Uzasadnienie
Wymóg przejrzystości warunków umownych, zgodnie z dyrektywą 93/13, wymaga, aby konsument mógł zrozumieć konkretne działanie metody obliczania kursu waluty i oszacować konsekwencje ekonomiczne. Samo odniesienie do wartości rynkowej bez wskazania sposobu jej ustalania nie jest wystarczające.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsumenci (udzielono odpowiedzi na pytanie)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.P. | osoba_fizyczna | skarżący |
| B.P. | osoba_fizyczna | skarżący |
| „A.”, prowadzący działalność za pośrednictwem „A.” S.A. | spolka | pozwany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd portugalski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (10)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Ocena nieuczciwego charakteru warunków uwzględnia rodzaj towarów lub usług, okoliczności zawarcia umowy oraz inne warunki umowy lub innej umowy, od której ta jest zależna.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 5
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowne wyrażone na piśmie muszą być sporządzone prostym i zrozumiałym językiem. Wszelkie wątpliwości co do treści warunku należy interpretować na korzyść konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Nieuczciwe warunki w umowach konsumenckich nie są wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części pozostaje w mocy.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
Pomocnicze
Dyrektywa 93/13/EWG art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki zapobiegające stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków.
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
W umowach należy badać zgodny zamiar stron i cel umowy, a nie jej dosłowne brzmienie.
Prawo bankowe art. 69 § 2
Ustawa – Prawo bankowe
Określa informacje, które powinny znaleźć się w umowie kredytu, w tym zasady ustalania kursu walut dla kredytów indeksowanych lub denominowanych.
Prawo bankowe art. 69 § 3
Ustawa – Prawo bankowe
Umożliwia kredytobiorcy spłatę rat w walucie obcej i określa zasady otwarcia rachunku do tego celu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Warunek indeksacji kredytu do waluty obcej musi być jasny i zrozumiały dla konsumenta, umożliwiając mu samodzielne ustalenie kursu wymiany. Sąd krajowy nie może modyfikować nieuczciwego warunku umownego, nawet jeśli strony wyraziły na to zgodę, aby nie osłabić ochrony konsumentów.
Odrzucone argumenty
Odniesienie do wartości rynkowej waluty obcej jest wystarczające dla przejrzystości klauzuli indeksacyjnej. Sąd krajowy może dokonać wykładni nieuczciwego warunku w celu złagodzenia jego nieuczciwego charakteru, jeśli odpowiada to woli stron.
Godne uwagi sformułowania
wymóg przejrzystości warunków umownych nie może zostać zawężony do ich prostego i zrozumiałego charakteru pod względem formalnym i gramatycznym konsument powinien mieć faktycznie możliwość zapoznania się ze wszystkimi warunkami umowy nieuczciwy warunek nie powinien być stosowany, a jego treść zmieniana prawo do ochrony konsumentów nie może być osłabione
Skład orzekający
I. Ziemele
prezes_izby
P.G. Xuereb
sędzia
A. Kumin
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja wymogu przejrzystości klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, ograniczenia sądu krajowego w modyfikacji nieuczciwych warunków umownych."
Ograniczenia: Dotyczy umów konsumenckich indeksowanych do walut obcych, gdzie sposób ustalania kursu nie jest jasny. Konieczność indywidualnej oceny przez sąd krajowy, czy warunek jest nieuczciwy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i wyjaśnia kluczowe zasady ochrony konsumentów w UE, mające bezpośrednie przełożenie na polskie prawo i praktykę sądową.
“Kredyty frankowe: TSUE wyjaśnia, co bank musi Ci powiedzieć, a czego nie wolno mu robić!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI