C-21/22
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 22 i 75 rozporządzenia (UE) nr 650/2012 w sprawie dziedziczenia. Sprawa dotyczyła obywatelki Ukrainy, OP, mieszkającej w Polsce, która chciała sporządzić testament z klauzulą wyboru prawa ukraińskiego jako właściwego dla dziedziczenia. Polski notariusz odmówił, argumentując, że art. 22 rozporządzenia UE dotyczy tylko obywateli państw członkowskich oraz że umowa dwustronna między Polską a Ukrainą nakazuje stosowanie prawa polskiego do nieruchomości położonych w Polsce. Sąd Okręgowy w Opolu zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami, czy obywatel państwa trzeciego może wybrać prawo swojego kraju jako prawo spadkowe oraz czy umowa dwustronna ma pierwszeństwo. Trybunał orzekł, że art. 22 rozporządzenia nr 650/2012 pozwala każdemu, w tym obywatelom państw trzecich, na wybór prawa państwa ich obywatelstwa. Jednakże, w odniesieniu do pytania drugiego, Trybunał stwierdził, że art. 75 rozporządzenia nr 650/2012 nie stoi na przeszkodzie sytuacji, w której umowa dwustronna między państwem członkowskim a państwem trzecim, zawarta przed przyjęciem rozporządzenia, reguluje prawo właściwe dla dziedziczenia i nie przewiduje możliwości wyboru innego prawa. W takim przypadku postanowienia umowy dwustronnej mają pierwszeństwo przed możliwością wyboru prawa wynikającą z rozporządzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 22 i 75 rozporządzenia nr 650/2012 w kontekście wyboru prawa spadkowego przez obywateli państw trzecich oraz relacji między prawem UE a umowami dwustronnymi.
Dotyczy sytuacji, gdy umowa dwustronna między państwem członkowskim a państwem trzecim reguluje prawo spadkowe i nie przewiduje wyboru innego prawa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 22 rozporządzenia nr 650/2012 pozwala obywatelom państw trzecich na wybór prawa swojego kraju jako prawa właściwego dla dziedziczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 22 rozporządzenia nr 650/2012 należy interpretować w ten sposób, że obywatel państwa trzeciego zamieszkujący w państwie członkowskim Unii może dokonać wyboru prawa tego państwa trzeciego jako prawa, któremu podlega ogół spraw dotyczących spadku po nim.
Uzasadnienie
Przepis art. 22 rozporządzenia nr 650/2012 używa sformułowania "każdy", co obejmuje zarówno obywateli państw członkowskich, jak i państw trzecich. Jedynym ograniczeniem jest możliwość wyboru prawa państwa, którego dana osoba jest obywatelem. Ta wykładnia jest potwierdzona przez inne przepisy rozporządzenia, które odnoszą się do prawa państw trzecich, oraz przez motyw 38, który mówi ogólnie o "obywatelu".
Czy art. 75 w związku z art. 22 rozporządzenia nr 650/2012 pozwala na wybór prawa państwa trzeciego, jeśli umowa dwustronna między państwem członkowskim a tym państwem trzecim reguluje prawo spadkowe, ale nie przewiduje wyboru innego prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 75 rozporządzenia nr 650/2012 w związku z art. 22 tego rozporządzenia nie stoi na przeszkodzie temu, by w przypadku gdy przed przyjęciem tego rozporządzenia państwo członkowskie Unii zawarło z państwem trzecim umowę dwustronną, która wskazuje prawo właściwe dla dziedziczenia i nie przewiduje wyraźnie możliwości wyboru innego prawa, obywatel tego państwa trzeciego, zamieszkujący w rozpatrywanym państwie członkowskim, nie mógł dokonać wyboru prawa tego państwa trzeciego jako prawa, któremu podlega ogół spraw dotyczących spadku po nim.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 75 ust. 1 rozporządzenia nr 650/2012, jego stosowanie nie może stanowić przeszkody dla stosowania konwencji międzynarodowych, których stroną jest państwo członkowskie. Jeśli umowa dwustronna zawiera postanowienia dotyczące prawa spadkowego, mają one zastosowanie, a nie przepisy rozporządzenia. Cel rozporządzenia (ułatwienie przepływu osób i pewność prawa) nie jest naruszony przez przestrzeganie istniejących umów międzynarodowych, zwłaszcza że art. 12 ust. 1 rozporządzenia dopuszcza odstępstwa od zasady jednolitego statutu spadkowego w stosunku do państw trzecich.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| OP | osoba_fizyczna | strona_w_postępowaniu_głównym |
| Notariusz Justyna Gawlica | inne | strona_w_postępowaniu_głównym |
| Rzeczpospolita Polska | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd Hiszpański | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd Węgierski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (9)
Główne
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 22
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Prawo wyboru prawa właściwego dla dziedziczenia przysługuje "każdemu", w tym obywatelom państw trzecich, pod warunkiem wyboru prawa państwa ich obywatelstwa.
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 75 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Rozporządzenie nie stanowi przeszkody dla stosowania konwencji międzynarodowych, których stroną jest państwo członkowskie, jeśli dotyczą spraw objętych rozporządzeniem.
Umowa dwustronna art. 37
Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą
Prawo właściwe dla dziedziczenia mienia ruchomego to prawo państwa obywatelstwa spadkodawcy, a dla mienia nieruchomego – prawo państwa położenia nieruchomości.
Pomocnicze
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 20
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Prawo wskazane przez rozporządzenie stosuje się niezależnie od tego, czy jest ono prawem państwa członkowskiego.
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 21 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Zasada ogólna: prawem właściwym dla ogółu spraw spadkowych jest prawo państwa, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci.
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 5 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Umowa prorogacyjna: jeśli wybrane prawo jest prawem państwa członkowskiego, strony mogą umówić się na wyłączną jurysdykcję sądów tego państwa.
Rozporządzenie nr 650/2012 art. 12 § 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Sąd może zdecydować o nieorzekaniu w odniesieniu do składników majątku znajdujących się w państwie trzecim, jeśli orzeczenie nie będzie tam uznane lub wykonane.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
TFUE art. 351 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zasada dotycząca skutków umów międzynarodowych zawartych przez państwa członkowskie przed ich przystąpieniem do Unii.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 22 rozporządzenia nr 650/2012 stosuje się do "każdego", w tym obywateli państw trzecich. • Art. 75 rozporządzenia nr 650/2012 priorytetyzuje istniejące umowy międzynarodowe nad przepisami rozporządzenia, jeśli te ostatnie nie przewidują możliwości wyboru prawa. • Cel rozporządzenia nr 650/2012 (ułatwienie przepływu osób, pewność prawa) nie jest naruszony przez przestrzeganie umów dwustronnych.
Odrzucone argumenty
Art. 22 rozporządzenia nr 650/2012 dotyczy wyłącznie obywateli państw członkowskich. • Umowa dwustronna między Polską a Ukrainą nie ma zastosowania w kontekście wyboru prawa spadkowego przez obywatela Ukrainy.
Godne uwagi sformułowania
„Każdy może dokonać wyboru prawa państwa, którego obywatelstwo posiada [...]” • „Niniejsze rozporządzenie nie stanowi przeszkody dla stosowania konwencji międzynarodowych [...]” • „[...] nie stoi on na przeszkodzie temu, by [...] obywatel tego państwa trzeciego [...] nie mógł dokonać wyboru prawa tego państwa trzeciego [...]”
Skład orzekający
K. Jürimäe
prezes izby
N. Piçarra
sędzia
M. Safjan
sędzia
N. Jääskinen
sprawozdawca
M. Gavalec
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 22 i 75 rozporządzenia nr 650/2012 w kontekście wyboru prawa spadkowego przez obywateli państw trzecich oraz relacji między prawem UE a umowami dwustronnymi."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy umowa dwustronna między państwem członkowskim a państwem trzecim reguluje prawo spadkowe i nie przewiduje wyboru innego prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla obywateli państw trzecich mieszkających w UE, którzy chcą uregulować swoje sprawy spadkowe zgodnie z prawem ojczystym, a jednocześnie pokazuje złożoność relacji między prawem UE a umowami międzynarodowymi.
“Obywatelu spoza UE, czy możesz wybrać prawo swojego kraju dla spadku w Polsce? TSUE odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny