C-203/15 i C-698/15

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2016-12-21
cjeuochrona_danychRODO, ochrona danych osobowychWysokatrybunal
zatrzymywanie danychdane o ruchudane o lokalizacjiprywatnośćochrona danych osobowychprawo UETSUEprawa podstawoweprawo karnełączność elektroniczna

Podsumowanie

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że uogólnione i niezróżnicowane zatrzymywanie danych telekomunikacyjnych przez państwa członkowskie jest niezgodne z prawem UE, chyba że jest ściśle ograniczone do walki z poważną przestępczością i spełnia określone gwarancje.

Sprawa dotyczyła zgodności przepisów krajowych Szwecji i Wielkiej Brytanii z prawem Unii Europejskiej w zakresie uogólnionego i niezróżnicowanego zatrzymywania danych telekomunikacyjnych. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że takie praktyki naruszają prawa podstawowe do prywatności i ochrony danych osobowych, chyba że są one ściśle ograniczone do celów walki z poważną przestępczością i spełniają wymogi proporcjonalności, konieczności oraz posiadają odpowiednie zabezpieczenia.

W niniejszym wyroku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatrywał wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczące wykładni art. 15 ust. 1 dyrektywy 2002/58/WE w związku z prawami podstawowymi gwarantowanymi przez Kartę praw podstawowych UE. Sprawy dotyczyły przepisów krajowych Szwecji i Wielkiej Brytanii nakładających na dostawców usług łączności elektronicznej obowiązek uogólnionego i niezróżnicowanego zatrzymywania danych o ruchu i lokalizacji abonentów. Trybunał orzekł, że takie przepisy są niezgodne z prawem Unii, ponieważ stanowią nadmierną ingerencję w prawa do prywatności i ochrony danych osobowych (art. 7 i 8 Karty). Podkreślono, że nawet w celu zwalczania przestępczości, zatrzymywanie danych musi być ograniczone do tego, co absolutnie konieczne, proporcjonalne i oparte na obiektywnych kryteriach, a dostęp do tych danych powinien podlegać uprzedniej kontroli sądowej lub niezależnego organu. Trybunał stwierdził również niedopuszczalność jednego z pytań skierowanych przez sąd brytyjski.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, takie uregulowanie jest niezgodne z prawem UE, ponieważ stanowi nadmierną ingerencję w prawa podstawowe.

Uzasadnienie

Uogólnione i niezróżnicowane zatrzymywanie danych stanowi daleko posuniętą ingerencję w prawa do prywatności i ochrony danych, która wykracza poza to, co jest absolutnie konieczne w demokratycznym społeczeństwie, nawet w celu zwalczania poważnej przestępczości. Wymagane są ograniczenia, proporcjonalność i odpowiednie zabezpieczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

skarżący (w postępowaniu głównym)

Strony

NazwaTypRola
Tele2 Sverige ABspolkaskarżący
Post- och telestyrelsenorgan_krajowypozwany
Tom Watsonosoba_fizycznaskarżący
Peter Briceosoba_fizycznaskarżący
Geoffrey Lewisosoba_fizycznaskarżący
Secretary of State for the Home Departmentorgan_krajowypozwany
Open Rights Groupinneinterwenient
Privacy Internationalinneinterwenient
The Law Society of England and Walesinneinterwenient
Rząd szwedzkiorgan_krajowyinterwenient
Rząd Zjednoczonego Królestwaorgan_krajowyinterwenient
Rząd belgijskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd czeskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd duńskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd niemieckiorgan_krajowyinterwenient
Rząd estońskiorgan_krajowyinterwenient
Irlandiapanstwo_czlonkowskieinterwenient
Rząd hiszpańskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd francuskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd cypryjskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd węgierskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd niderlandzkiorgan_krajowyinterwenient
Rząd polskiorgan_krajowyinterwenient
Rząd fińskiorgan_krajowyinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (16)

Główne

Dyrektywa 2002/58/WE art. 15 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/58/WE z dnia 12 lipca 2002 r. dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej

Pozwala państwom członkowskim na ograniczenie praw i obowiązków dotyczących poufności komunikacji i danych o ruchu, ale tylko jeśli jest to niezbędne, właściwe i proporcjonalne w społeczeństwie demokratycznym do celów takich jak bezpieczeństwo narodowe, obronność, bezpieczeństwo publiczne, zapobieganie, dochodzenie, wykrywanie i karanie przestępstw.

Dyrektywa 2002/58/WE art. 5 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/58/WE z dnia 12 lipca 2002 r. dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej

Nakłada obowiązek zapewnienia poufności komunikacji i danych o ruchu, zakazując ich przechowywania przez osoby inne niż użytkownicy bez ich zgody, z wyjątkiem upoważnień zgodnie z art. 15 ust. 1.

Dyrektywa 2002/58/WE art. 6 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/58/WE z dnia 12 lipca 2002 r. dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej

Wymaga usunięcia lub anonimizacji danych o ruchu, gdy nie są już potrzebne do celów transmisji komunikatu, chyba że są niezbędne do celów naliczania opłat lub tworzenia usług o wartości dodanej za zgodą użytkownika.

Dyrektywa 2002/58/WE art. 9 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/58/WE z dnia 12 lipca 2002 r. dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej

Dopuszcza przetwarzanie danych lokalizacyjnych innych niż dane o ruchu tylko po ich anonimizacji lub za zgodą użytkowników, w zakresie i przez czas niezbędny do świadczenia usług o wartości dodanej.

Karta art. 7

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.

Karta art. 8

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Ochrona danych osobowych.

Karta art. 11

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Wolność wypowiedzi.

Karta art. 52 § 1

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

Ograniczenia praw i wolności muszą być przewidziane ustawą, szanować istotę tych praw i wolności, być konieczne i proporcjonalne do celów interesu ogólnego lub ochrony praw i wolności innych osób.

Pomocnicze

Dyrektywa 95/46/WE art. 22

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 95/46/WE z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych

Prawo do środków prawnych w przypadku naruszenia praw związanych z przetwarzaniem danych.

Dyrektywa 2006/24/WE art. 1 § 2

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/24/WE z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie zatrzymywania generowanych lub przetwarzanych danych w związku ze świadczeniem ogólnie dostępnych usług łączności elektronicznej lub udostępnianiem publicznych sieci łączności

Określa zakres stosowania dyrektywy, wyłączając treść komunikatów.

Dyrektywa 2006/24/WE art. 3 § 1

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/24/WE z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie zatrzymywania generowanych lub przetwarzanych danych w związku ze świadczeniem ogólnie dostępnych usług łączności elektronicznej lub udostępnianiem publicznych sieci łączności

Nakłada obowiązek zatrzymywania danych określonych w art. 5 dyrektywy.

LEK art. 6 rozdział 6 § 16a

Ustawa (2003:389) o łączności elektronicznej

Nakłada na dostawców usług łączności elektronicznej obowiązek zatrzymywania danych przewidzianych przez dyrektywę 2006/24.

Ustawa nr 2012:278 art. 1

Ustawa (2012:278) o przekazywaniu danych dotyczących łączności elektronicznej w ramach działań dochodzeniowo-śledczych prowadzonych przez organy ścigania

Umożliwia organom ścigania zbieranie danych dotyczących wiadomości, urządzeń i lokalizacji.

DRIPA art. 1

Data Retention and Investigatory Powers Act 2014

Umożliwia ministrowi spraw wewnętrznych nakazanie publicznym operatorom telekomunikacyjnym zatrzymywania odpowiednich danych dotyczących połączeń.

RIPA art. 21 § 4

Regulation of Investigatory Powers Act 2000

Definiuje 'dane komunikacyjne' obejmujące dane o ruchu i informacje dotyczące korzystania z usług telekomunikacyjnych.

RIPA art. 22

Regulation of Investigatory Powers Act 2000

Określa warunki, w jakich uzyskanie danych dotyczących łączności jest konieczne (bezpieczeństwo narodowe, zapobieganie przestępstwom, interes gospodarczy itp.).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uogólnione i niezróżnicowane zatrzymywanie danych stanowi nadmierną ingerencję w prawa podstawowe do prywatności i ochrony danych. Dostęp do zatrzymanych danych musi być ograniczony do walki z poważną przestępczością i podlegać uprzedniej kontroli sądowej lub niezależnego organu. Przepisy krajowe muszą zapewniać wysoki poziom bezpieczeństwa i ochrony zatrzymanych danych, w tym przechowywanie ich na terytorium UE.

Odrzucone argumenty

Obowiązek zatrzymywania danych jest niezbędny do skutecznej walki z przestępczością. Wyrok Digital Rights nie zakwestionował zasady uogólnionego zatrzymywania danych jako takiej. Przepisy krajowe dotyczące dostępu do danych nie podlegają wykładni TSUE w ramach dyrektywy 2002/58.

Godne uwagi sformułowania

stanowi szczególnie daleko posuniętą ingerencję w prawa podstawowe nie może sam w sobie uzasadniać stwierdzenia, że przepisy krajowe [...] należy uznać za konieczne nie może być uważany za ograniczony do tego, co absolutnie konieczne podlegać stosownym zabezpieczeniom nie uzależniają przyznania go od uprzedniej kontroli sprawowanej przez sąd lub niezależny organ administracyjny

Skład orzekający

K. Lenaerts

prezes

A. Tizzano

wiceprezes

R. Silva de Lapuerta

sędzia

T. von Danwitz

sprawozdawca

J.L. da Cruz Vilaça

sędzia

E. Juhász

prezes izby

M. Vilaras

prezes izby

A. Borg Barthet

sędzia

J. Malenovský

sędzia

E. Levits

sędzia

J.C. Bonichot

sędzia

A. Arabadjiev

sędzia

S. Rodin

sędzia

F. Biltgen

sędzia

C. Lycourgos

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasad proporcjonalności i konieczności w zakresie zatrzymywania danych telekomunikacyjnych oraz dostępu do nich przez organy państwowe w świetle praw podstawowych UE."

Ograniczenia: Dotyczy głównie uogólnionego zatrzymywania danych; indywidualne zatrzymywanie danych w celu walki z poważną przestępczością może być dopuszczalne pod ścisłymi warunkami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych praw obywateli w erze cyfrowej – prywatności i ochrony danych w kontekście masowego nadzoru telekomunikacyjnego. Ma ogromne znaczenie praktyczne dla obywateli i firm.

UE: Masowy nadzór telekomunikacyjny nielegalny! Trybunał Sprawiedliwości ogranicza dostęp państw do Twoich danych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI