C-20/17

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej2018-06-21
cjeuprawo_ue_ogolnewspółpraca sądowa w sprawach cywilnychWysokatrybunal
dziedziczeniejurysdykcjarozporządzenie nr 650/2012poświadczenie spadkoweprawo międzynarodowe prywatneprawo UEsąd krajowyskutki transgraniczne

Podsumowanie

TSUE orzekł, że art. 4 Rozporządzenia nr 650/2012 wyłącza jurysdykcję krajowych sądów do wydawania krajowych poświadczeń spadkowych, jeśli zmarły nie miał ostatniego miejsca zwykłego pobytu w danym państwie członkowskim, nawet jeśli majątek spadkowy znajduje się na jego terytorium.

Sprawa dotyczyła wykładni art. 4 Rozporządzenia nr 650/2012 w kontekście jurysdykcji niemieckich sądów do wydania krajowego poświadczenia spadkowego. Zmarły, obywatel francuski, miał ostatnie miejsce zwykłego pobytu we Francji, ale posiadał majątek w Niemczech. Niemieckie sądy uznały się za niewłaściwe, powołując się na art. 4 rozporządzenia, który przyznaje jurysdykcję sądom państwa ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego. Sąd odsyłający pytał, czy art. 4 wyłącza jurysdykcję krajową do wydawania krajowych poświadczeń spadkowych, nawet jeśli majątek znajduje się w danym państwie. TSUE stwierdził, że art. 4 rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym przyznającym jurysdykcję sądom, jeśli zmarły nie miał ostatniego miejsca zwykłego pobytu w tym państwie, nawet jeśli majątek spadkowy znajduje się na jego terytorium.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń dotyczących dziedziczenia. Sprawa została zainicjowana przez Vincenta Pierre’a Oberlego, który zwrócił się do niemieckiego sądu o wydanie krajowego poświadczenia dziedziczenia ograniczonego do majątku spadkowego położonego w Niemczech. Zmarły, ojciec wnioskodawcy, był obywatelem francuskim i miał ostatnie miejsce zwykłego pobytu we Francji. Majątek spadkowy znajdował się zarówno we Francji, jak i w Niemczech. Niemiecki sąd rejonowy uznał się za niewłaściwy, powołując się na art. 4 rozporządzenia, który przyznaje jurysdykcję sądom państwa ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego. Sąd odsyłający (Kammergericht Berlin) miał wątpliwości, czy prawodawca Unii zamierzał uregulować w sposób wyczerpujący jurysdykcję międzynarodową w zakresie wydawania krajowych poświadczeń dziedziczenia, czy też przepisy te nie obejmują krajowych poświadczeń spadkowych, które nie zastępują europejskiego poświadczenia spadkowego. Sąd odsyłający uważał również, że art. 4 rozporządzenia dotyczy wyłącznie orzeczeń sądowych, a krajowe poświadczenia spadkowe nie są orzeczeniami w tym sensie. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) orzekł, że art. 4 rozporządzenia nr 650/2012 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego, które przewiduje, że sądy tego państwa są właściwe do wydawania krajowych poświadczeń spadkowych, nawet jeśli zmarły nie miał w nim ostatniego miejsca zwykłego pobytu, a jedynie majątek spadkowy znajduje się na jego terytorium lub zmarły miał jego obywatelstwo. TSUE podkreślił, że celem rozporządzenia jest zapewnienie jednolitego reżimu prawnego dla dziedziczenia transgranicznego, harmonizacja zasad ustalania jurysdykcji międzynarodowej oraz unikanie sprzecznych orzeczeń. Zasada jurysdykcji ogólnej oparta na miejscu zwykłego pobytu zmarłego ma zastosowanie do wszystkich postępowań spadkowych, w tym do wydawania krajowych poświadczeń spadkowych, niezależnie od ich charakteru spornego czy niespornego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, art. 4 Rozporządzenia nr 650/2012 należy interpretować w ten sposób, że ustanawia on również jurysdykcję krajową do wydawania krajowych poświadczeń spadkowych.

Uzasadnienie

TSUE uznał, że zasada jurysdykcji ogólnej oparta na miejscu zwykłego pobytu zmarłego ma zastosowanie do wszystkich postępowań spadkowych, w tym do wydawania krajowych poświadczeń spadkowych, niezależnie od ich charakteru spornego czy niespornego. Celem rozporządzenia jest harmonizacja zasad ustalania jurysdykcji i zapewnienie jednolitego reżimu prawnego dla dziedziczenia transgranicznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

wnioskodawca (V.P. Oberle) w kontekście pytania prawnego

Strony

NazwaTypRola
Vincent Pierre Oberlegoosoba_fizycznawnoszący odwołanie
Rząd niemieckiinneinterwenient
Rząd francuskiinneinterwenient
Rząd polskiinneinterwenient
Rząd portugalskiinneinterwenient
Komisja Europejskainstytucja_ueinterwenient

Przepisy (9)

Główne

Rozporządzenie nr 650/2012 art. 4

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012

Ustanawia jurysdykcję ogólną sądów państwa członkowskiego, w którym zmarły miał swoje miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci, do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku. Dotyczy to również krajowych poświadczeń spadkowych.

Pomocnicze

Rozporządzenie nr 650/2012 art. 1 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012

Określa zakres stosowania rozporządzenia do dziedziczenia majątku po osobach zmarłych, z wyłączeniem spraw podatkowych, celnych i administracyjnych.

Rozporządzenie nr 650/2012 art. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012

Podkreśla, że rozporządzenie nie wpływa na właściwość organów państw członkowskich w zakresie rozpatrywania spraw spadkowych.

Rozporządzenie nr 650/2012 art. 3 § 1 lit. a)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012

Definiuje pojęcie 'dziedziczenie'.

Rozporządzenie nr 650/2012 art. 13

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012

Określa jurysdykcję sądów państwa członkowskiego zwykłego pobytu do przyjmowania oświadczeń dotyczących spadku.

Rozporządzenie nr 650/2012 art. 62 § 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012

Stwierdza, że europejskie poświadczenie spadkowe nie zastępuje dokumentów wewnętrznych, takich jak krajowe poświadczenia spadkowe.

Rozporządzenie nr 650/2012 art. 64 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012

Określa, że europejskie poświadczenie spadkowe wydaje się w państwie członkowskim, którego sądy mają jurysdykcję na mocy art. 4, 7, 10 lub 11.

FamFG art. 105

Ustawa o postępowaniu w sprawach rodzinnych oraz sprawach rozstrzyganych w postępowaniu niespornym

Niemiecki przepis dotyczący jurysdykcji sądów niemieckich w sprawach nieuregulowanych szczegółowo.

FamFG art. 343 § 3

Ustawa o postępowaniu w sprawach rodzinnych oraz sprawach rozstrzyganych w postępowaniu niespornym

Niemiecki przepis określający właściwość miejscową w sprawach spadkowych, w tym w przypadku braku miejsca zwykłego pobytu w kraju.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 4 Rozporządzenia nr 650/2012 ustanawia wyłączną jurysdykcję sądów państwa ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego dla wszystkich spraw spadkowych, w tym krajowych poświadczeń spadkowych. Cel rozporządzenia to harmonizacja i zapobieganie fragmentacji dziedziczenia oraz sprzecznym orzeczeniom. Zasada jurysdykcji ogólnej ma zastosowanie do postępowań spornych i niespornych.

Odrzucone argumenty

Krajowe przepisy (np. FamFG § 105, § 343 ust. 3) mogą przyznawać jurysdykcję sądom krajowym na podstawie innych kryteriów (położenie majątku, obywatelstwo) dla krajowych poświadczeń spadkowych. Krajowe poświadczenia spadkowe nie są orzeczeniami sądowym w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie podlegają art. 4. Art. 64 Rozporządzenia nr 650/2012, dotyczący europejskiego poświadczenia spadkowego, nie wyklucza jurysdykcji krajowej dla krajowych poświadczeń.

Godne uwagi sformułowania

jurysdykcja ogólna do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku krajowe poświadczenia spadkowe nie zastępują dokumentów wewnętrznych unikaniu wydawania niedających się pogodzić orzeczeń w różnych państwach członkowskich zasada jednolitości statutu spadkowego ograniczając ryzyko równoległych postępowań toczących się przed sądami różnych państw członkowskich oraz ryzyko mogących z takich postępowań wyniknąć sprzecznych rezultatów

Skład orzekający

M. Ilešič

prezes izby

K. Lenaerts

prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego drugiej izby

C. Toader

sprawozdawca

A. Prechal

sędzia

E. Jarašiūnas

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie wyłącznej jurysdykcji sądów państwa ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego w sprawach spadkowych, w tym w zakresie wydawania krajowych poświadczeń spadkowych, zgodnie z Rozporządzeniem nr 650/2012."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw spadkowych objętych zakresem Rozporządzenia nr 650/2012. Nie dotyczy spraw podatkowych, celnych i administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii jurysdykcji w sprawach spadkowych transgranicznych, która ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą i życie obywateli UE. Wykładnia przepisów UE przez TSUE jest kluczowa dla zapewnienia pewności prawa.

Czy niemiecki sąd może wydać poświadczenie spadkowe po Francuzie? TSUE rozstrzyga kluczową kwestię jurysdykcji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI