C-198/20
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że ochrona konsumentów przed nieuczciwymi warunkami umownymi przysługuje każdemu konsumentowi, niezależnie od jego poziomu wiedzy czy staranności przy zawieraniu umowy.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich, w kontekście kredytu hipotecznego denominowanego w walucie obcej. Sąd krajowy pytał, czy ochrona konsumencka przysługuje tylko konsumentom "właściwie poinformowanym, uważnym i rozsądnym", czy też każdemu konsumentowi, nawet jeśli nie przeczytał lub nie zrozumiał umowy. Trybunał uznał, że ochrona przysługuje każdemu konsumentowi, niezależnie od jego zachowania przy zawieraniu umowy.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie pytał, czy ochrona konsumencka przysługuje każdemu konsumentowi, czy tylko temu, który jest "właściwie poinformowany, dostatecznie uważny i rozsądny". Kwestia ta powstała w kontekście umowy kredytu hipotecznego denominowanego w CHF, zawartej przez osoby, które nie zapoznały się z jej treścią lub jej nie zrozumiały. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, powołując się na swoje utrwalone orzecznictwo, stwierdził, że pojęcie "konsumenta" ma charakter obiektywny i jest niezależne od jego wiedzy czy zachowania. Konsument jest zawsze w słabszej pozycji negocjacyjnej i informacyjnej. Dlatego ochrona przewidziana w dyrektywie 93/13 przysługuje każdemu konsumentowi, a sąd krajowy ma obowiązek zbadania z urzędu nieuczciwego charakteru warunków umownych, aby zniwelować brak równowagi między stronami. Trybunał podkreślił, że punkt 74 wyroku w sprawie Kásler i Káslerné Rábai, na który powoływał się sąd odsyłający, odnosił się jedynie do oceny przejrzystości warunku umownego, a nie do zakresu stosowania ochrony konsumenckiej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Ochrona przewidziana w dyrektywie 93/13 przysługuje każdemu konsumentowi.
Uzasadnienie
Pojęcie konsumenta ma charakter obiektywny i jest niezależne od jego wiedzy czy zachowania. Konsument jest zawsze w słabszej pozycji, a sąd ma obowiązek z urzędu badać nieuczciwy charakter warunków umownych, aby zniwelować brak równowagi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
kredytobiorcy (ochrona konsumenta)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| MN | osoba_fizyczna | kredytobiorca |
| DN | osoba_fizyczna | kredytobiorca |
| JN | osoba_fizyczna | kredytobiorca |
| ZN | osoba_fizyczna | kredytobiorca |
| X Bank S.A. | spolka | pozwany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_krajowy | interwenient |
| rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd czeski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd włoski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd portugalski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (8)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 2 § lit. b)
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Pojęcie "konsumenta" ma charakter obiektywny i jest niezależne od konkretnego zasobu wiedzy, jaki może mieć dana osoba, czy też od posiadanych przez nią w rzeczywistości informacji. Konsument znajduje się w słabszej pozycji niż przedsiębiorca.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § ust. 1 i 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, uznaje się za nieuczciwe, jeśli stojąc w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Ciężar dowodu, że warunek został uzgodniony indywidualnie, spoczywa na przedsiębiorcy.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 4
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Ocena nieuczciwego charakteru warunków uwzględnia okoliczności zawarcia umowy i inne warunki, z wyjątkiem głównego przedmiotu umowy i relacji ceny do świadczenia, o ile zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem.
TFUE art. 267
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna odesłania prejudycjalnego.
Pomocnicze
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
Definicja "konsumenta" jako osoby fizycznej dokonującej z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Zasady wykładni oświadczeń woli i umów.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych w umowach z konsumentem.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Kryteria oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ochrona konsumencka z dyrektywy 93/13 ma charakter obiektywny i przysługuje każdemu konsumentowi, niezależnie od jego wiedzy czy staranności przy zawieraniu umowy. Sąd krajowy ma obowiązek z urzędu badać nieuczciwy charakter warunków umownych w celu zniwelowania braku równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą.
Odrzucone argumenty
Ochrona konsumencka przysługuje tylko konsumentom właściwie poinformowanym, uważnym i rozsądnym, co wykluczałoby ochronę konsumentów, którzy nie przeczytali lub nie zrozumieli umowy.
Godne uwagi sformułowania
ochrona przewidziana w dyrektywie 93/13 przysługuje każdemu konsumentowi, a nie tylko temu, którego można uznać za „właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego przeciętnego konsumenta” pojęcie „konsumenta” w rozumieniu art. 2 lit. b) dyrektywy 93/13 ma charakter obiektywny i jest niezależne od konkretnego zasobu wiedzy, jaki może mieć dana osoba, czy też od posiadanych przez nią w rzeczywistości informacji konsument znajduje się w słabszej pozycji niż przedsiębiorca, zarówno pod względem możliwości negocjacyjnych, jak i ze względu na stopień poinformowania sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu nieuczciwego charakteru warunków umownych i w ten sposób do zniwelowania braku równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą
Skład orzekający
A. Kumin
prezes izby
P.G. Xuereb
sędzia
I. Ziemele
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie uniwersalnego charakteru ochrony konsumenckiej przed nieuczciwymi warunkami umownymi, niezależnie od zachowania konsumenta."
Ograniczenia: Dotyczy interpretacji dyrektywy 93/13/EWG, stosowanej w krajach UE. Konkretne zastosowanie wymaga oceny warunków umowy przez sąd krajowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów hipotecznych i ochrony konsumentów, z praktycznym znaczeniem dla wielu osób w Polsce i UE. Wyjaśnia kluczową kwestię zakresu ochrony prawnej.
“Czy Twoja niewiedza chroni Cię przed nieuczciwymi umowami? TSUE odpowiada!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI