C-197/18
Podsumowanie
Jednostki, których bezpośrednio dotyczy przekroczenie norm azotanów w wodach gruntowych, mogą domagać się od organów krajowych zmiany programów działań lub wprowadzenia dodatkowych środków, jeśli zawartość azotanów przekracza 50 mg/l.
Sprawa dotyczyła możliwości dochodzenia przez jednostki (dostawcę wody, właściciela studni, gminę) zmiany krajowego programu działań dotyczącego ochrony wód przed zanieczyszczeniem azotanami. Sąd odsyłający pytał, czy jednostki te mają legitymację czynną do żądania bardziej rygorystycznych środków, jeśli zawartość azotanów w wodach gruntowych przekracza 50 mg/l. Trybunał orzekł, że jednostki te mają legitymację, jeśli przekroczenie normy bezpośrednio wpływa na ich prawo do korzystania z wód.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni dyrektywy 91/676 w sprawie ochrony wód przed zanieczyszczeniami azotanami pochodzenia rolniczego. Skarżący w postępowaniu głównym (dostawca wody, właściciel studni, gmina) domagali się zmiany austriackiego rozporządzenia w sprawie programu działań w zakresie azotanów z 2012 r., argumentując, że jest ono niewystarczające, ponieważ zawartość azotanów w wodach gruntowych przekraczała 50 mg/l. Austriackie prawo wymagało od skarżących wykazania naruszenia ich praw podmiotowych, czego nie mogli uczynić. Trybunał Sprawiedliwości UE rozstrzygnął, że jednostki, których bezpośrednio dotyczy przekroczenie normy 50 mg/l azotanów w wodach gruntowych (np. poprzez konieczność uzdatniania wody lub ograniczenie możliwości korzystania ze studni), mają legitymację czynną do żądania od organów krajowych zmiany istniejących programów działań lub przyjęcia dodatkowych środków. Orzeczenie podkreśla znaczenie praktycznej skuteczności dyrektyw UE i prawa jednostek do ochrony sądowej w sprawach dotyczących środowiska, zgodnie z konwencją z Aarhus i Kartą praw podstawowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, jednostki, których bezpośrednio dotyczy przekroczenie normy 50 mg/l azotanów w wodach gruntowych (np. poprzez ograniczenie możliwości korzystania z wód lub konieczność ich uzdatniania), mają legitymację czynną do domagania się od organów krajowych przestrzegania obowiązków wynikających z dyrektywy 91/676.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że praktyczna skuteczność dyrektyw wymaga możliwości powoływania się na nie przez jednostki, których bezpośrednio dotyczą naruszenia. Przekroczenie lub ryzyko przekroczenia 50 mg/l azotanów w wodach gruntowych bezpośrednio dotyka jednostki mające prawo do poboru i korzystania z tych wód, ograniczając ich możliwości. Prawo to jest wzmocnione przez konwencję z Aarhus i Kartę praw podstawowych, które gwarantują dostęp do wymiaru sprawiedliwości w sprawach środowiskowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
skarżący (w zakresie udzielonej odpowiedzi)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wasserleitungsverband Nördliches Burgenland | organ_krajowy | skarżący |
| Robert Prandl | osoba_fizyczna | skarżący |
| Gemeinde Zillingdorf | organ_krajowy | skarżący |
| Bundesministerium für Nachhaltigkeit und Tourismus | organ_krajowy | interwenient |
| Bundesministerium für Land und Forstwirtschaft, Umwelt und Wasserwirtschaft | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd austriacki | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd niderlandzki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd polski | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (13)
Główne
TFUE art. 288
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Dyrektywy są wiążące co do rezultatu, ale pozostawiają państwom członkowskim swobodę wyboru formy i środków transpozycji. Jednostki mogą powoływać się na obowiązki wynikające z dyrektyw, jeśli są one jasne, precyzyjne i bezwarunkowe.
Dyrektywa 91/676/EWG art. 1
Dyrektywa Rady 91/676/EWG
Cel dyrektywy: zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzenia rolniczego i zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu.
Dyrektywa 91/676/EWG art. 3
Dyrektywa Rady 91/676/EWG
Państwa członkowskie wyznaczają wody dotknięte zanieczyszczeniami lub mogące być dotknięte zanieczyszczeniami, stosując kryteria z załącznika I. Wody podziemne z zawartością azotanów > 50 mg/l są uznawane za zanieczyszczone.
Dyrektywa 91/676/EWG art. 5
Dyrektywa Rady 91/676/EWG
Państwa członkowskie ustanawiają programy działań w wyznaczonych strefach zagrożenia, obejmujące środki z załącznika III. W razie potrzeby podejmują dodatkowe środki lub wzmożone działania, jeśli dotychczasowe nie są wystarczające. Wprowadzają programy monitorowania.
Dyrektywa 91/676/EWG art. 5 ust. 4
Dyrektywa Rady 91/676/EWG
Programy działań są wprowadzane w życie w ciągu czterech lat i składają się z obowiązkowych środków (załącznik III) oraz zasad dobrej praktyki rolniczej.
Dyrektywa 91/676/EWG art. 5 ust. 5
Dyrektywa Rady 91/676/EWG
Państwa członkowskie podejmują dodatkowe środki lub wzmożone działania, jeśli środki z ust. 4 nie są wystarczające do osiągnięcia celów dyrektywy.
Dyrektywa 91/676/EWG art. 5 ust. 6
Dyrektywa Rady 91/676/EWG
Państwa członkowskie opracowują i wdrażają programy monitorowania wód (powierzchniowych i gruntowych) w wybranych stacjach pomiarowych, aby ocenić skuteczność programów działań.
Dyrektywa 91/676/EWG art. Załącznik I, pkt 2
Dyrektywa Rady 91/676/EWG
Kryterium wyznaczania wód zanieczyszczonych: wody podziemne zawierające więcej niż 50 mg/l azotanów lub mogące zawierać więcej niż 50 mg/l, jeśli nie zostaną podjęte działania.
Dyrektywa 91/676/EWG art. Załącznik III, pkt 1
Dyrektywa Rady 91/676/EWG
Środki w programach działań obejmują zasady dotyczące ograniczenia rolniczego wykorzystania nawozów, oparte na równowadze między zapotrzebowaniem upraw a dostarczaniem azotu z gleby i nawozów.
Wasserrechtsgesetz 1959 art. Art. 55p
Ustawa o ochronie wód z 1959 r.
Podstawa prawna dla przyjęcia programów działań w zakresie azotanów w Austrii.
Pomocnicze
Konwencja z Aarhus art. Art. 9 ust. 3
Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska
Państwa członkowskie zapewniają dostęp do procedury umożliwiającej kwestionowanie działań naruszających prawo ochrony środowiska.
Karta Praw Podstawowych art. Art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznej ochrony sądowej.
Wasserrechtsgesetz 1959 art. § 10 ust. 1
Ustawa o ochronie wód z 1959 r.
Reguluje korzystanie z wód podziemnych dla potrzeb domowych i gospodarczych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Jednostki, których bezpośrednio dotyczy przekroczenie normy 50 mg/l azotanów w wodach gruntowych, mają legitymację czynną do żądania od organów krajowych przestrzegania obowiązków wynikających z dyrektywy 91/676. Przekroczenie lub ryzyko przekroczenia 50 mg/l azotanów w wodach gruntowych bezpośrednio dotyka jednostki mające prawo do poboru i korzystania z tych wód, ograniczając ich możliwości. Prawo do ochrony sądowej w sprawach środowiskowych, wynikające z konwencji z Aarhus i Karty praw podstawowych, wymaga zapewnienia jednostkom możliwości kwestionowania działań naruszających prawo ochrony środowiska.
Odrzucone argumenty
Austriackie prawo administracyjne nie przyznaje skarżącym praw podmiotowych, co uniemożliwia im wniesienie skargi. Zagrożenie dla zdrowia publicznego nie jest oczywiste, ponieważ inne przepisy (np. dyrektywa 98/83/WE) zapewniają jakość wody dla konsumentów.
Godne uwagi sformułowania
praktyczna skuteczność takiego aktu byłaby osłabiona, gdyby jednostki nie mogły się powoływać na ten akt przed sądem przekroczenie lub ryzyko przekroczenia tego progu dotyczy bezpośrednio osób fizycznych lub prawnych mających prawo do poboru i korzystania z wód podziemnych, gdy może ono ograniczyć ich możliwości w tym zakresie, utrudniając zgodne z prawem korzystanie z takich wód państwa członkowskie powinny przyjąć dodatkowe środki lub zastosować wzmożone działania na podstawie art. 5 ust. 5 dyrektywy 91/676, jeśli w ramach programów monitorowania okaże się, że nie należy się spodziewać zmniejszenia zanieczyszczenia wody
Skład orzekający
J.C. Bonichot
prezes_izby
C. Toader
sędzia
A. Rosas
sędzia
L. Bay Larsen
sędzia
M. Safjan
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie legitymacji czynnej jednostek w sprawach ochrony środowiska, w szczególności dotyczących jakości wód i realizacji dyrektyw UE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przekroczenia norm azotanów i możliwości dochodzenia zmian w krajowych programach działań. Konieczność wykazania bezpośredniego wpływu naruszenia na prawa jednostki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego problemu zanieczyszczenia wód, który ma bezpośredni wpływ na życie obywateli i środowisko. Pokazuje, jak jednostki mogą egzekwować prawa ochrony środowiska na poziomie krajowym dzięki prawu UE.
“Czy możesz zmusić rząd do ochrony Twojej wody pitnej? TSUE mówi: tak, jeśli normy są przekroczone!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI