C-197/11 i C-203/11

Trybunał orzekł, że belgijskie przepisy ograniczające dostęp do nieruchomości w niektórych gminach ze względu na brak 'wystarczającego związku' z gminą naruszają swobody podstawowe UE, a zobowiązania socjalne deweloperów mogą stanowić pomoc państwa.

Sprawa dotyczyła belgijskich przepisów regionalnych, które uzależniały przeniesienie prawa do nieruchomości od posiadania 'wystarczającego związku' z gminą oraz nakładały na deweloperów 'zobowiązanie socjalne' w zamian za zachęty podatkowe. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że przepisy ograniczające dostęp do nieruchomości naruszają swobody podstawowe UE (swobodę przemieszczania się, przedsiębiorczości, świadczenia usług, przepływu kapitału). Ponadto, Trybunał stwierdził, że zobowiązania socjalne i związane z nimi zachęty podatkowe mogą stanowić pomoc państwa, która podlega ocenie pod kątem zgodności z prawem UE.

Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczyły wykładni przepisów TFUE i dyrektywy 2004/38/WE w związku z belgijskimi przepisami regionalnymi (dekretem Regionu Flamandzkiego z 27 marca 2009 r.). Przepisy te wprowadzały 'szczególny warunek' przeniesienia prawa do nieruchomości w określonych gminach, uzależniając je od posiadania przez nabywcę lub najemcę 'wystarczającego związku' z gminą. Dodatkowo, w innej części dekretu, nałożono na deweloperów i inwestorów 'zobowiązanie socjalne', polegające na przeznaczeniu części inwestycji na budowę mieszkań socjalnych lub wpłacie składki, w zamian za co mogli skorzystać z zachęt podatkowych i mechanizmów subwencjonowania. Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że przepisy dotyczące 'szczególnego warunku' stanowią ograniczenie swobód podstawowych chronionych na mocy art. 21, 45, 49, 56 i 63 TFUE oraz art. 22 i 24 dyrektywy 2004/38. Stwierdzono, że kryteria 'wystarczającego związku' (np. sześć lat zamieszkania, wykonywanie działalności zawodowej przez połowę tygodnia) nie są obiektywne ani proporcjonalne do celu, jakim jest ochrona miejscowej ludności o niższych dochodach. W odniesieniu do 'zobowiązania socjalnego', Trybunał uznał, że może ono stanowić ograniczenie swobody przepływu kapitału. Jednocześnie, cel polityki mieszkaniowej, jakim jest zapewnienie wystarczającej oferty mieszkaniowej dla osób o niskich dochodach, może stanowić nadrzędny wzgląd interesu ogólnego, uzasadniający takie ograniczenia, pod warunkiem, że są one niezbędne i właściwe. Ponadto, Trybunał rozpatrzył kwestię pomocy państwa. Stwierdzono, że zachęty podatkowe i mechanizmy subwencjonowania mogą być uznane za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Zadaniem sądu krajowego jest ocena, czy spełnione są przesłanki istnienia pomocy państwa oraz czy środki te mogą być zwolnione na podstawie decyzji 2005/842. Na koniec, Trybunał rozstrzygnął, że budowa mieszkań socjalnych w ramach zobowiązania socjalnego mieści się w definicji 'zamówienia publicznego na roboty budowlane' w rozumieniu dyrektywy 2004/18, jeśli spełnione są kryteria tej dyrektywy, co również należy ustalić na poziomie krajowym.

Zagadnienia prawne (4)

Rozstrzygnięcie

Strony

Przepisy (18)

Argumenty

Skład orzekający

Informacje dodatkowe

Powiązane tematy