C-183/18
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku w związku z postępowaniem dotyczącym uznania i wykonania kary pieniężnej nałożonej przez niderlandzki organ na polski oddział Banku BGŻ BNP Paribas S.A. za przekroczenie prędkości. Polski sąd powziął wątpliwości co do możliwości wykonania kary, wskazując na niepełną transpozycję decyzji ramowej Rady 2005/214/WSiSW do polskiego prawa, która miała ułatwić wzajemne uznawanie i wykonywanie kar pieniężnych między państwami członkowskimi. W szczególności, polskie przepisy (art. 611ff KPK) mogły nie obejmować kar nakładanych na osoby prawne, a ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych nie dotyczyła wykroczeń. Sąd zapytał TSUE, czy w takiej sytuacji jest zobowiązany odstąpić od stosowania niezgodnych przepisów krajowych, czy też powinien je interpretować zgodnie z decyzją ramową. Dodatkowo, sąd pytał o sposób interpretacji pojęcia 'osoby prawnej' w kontekście decyzji ramowej – czy zgodnie z prawem państwa wydającego, państwa wykonującego, czy jako autonomiczne pojęcie prawa UE. Trybunał orzekł, że pojęcie 'osoby prawnej' należy interpretować w świetle prawa państwa wydającego orzeczenie. Odnosząc się do pierwszego pytania, TSUE stwierdził, że decyzja ramowa, jako akt nieposiadający skutku bezpośredniego, nie nakłada na sąd krajowy obowiązku odstąpienia od stosowania niezgodnego przepisu krajowego. Niemniej jednak, sąd krajowy jest zobowiązany do dokonywania wykładni prawa krajowego w możliwie największym stopniu zgodnie z celem i brzmieniem decyzji ramowej, aby zapewnić pełną skuteczność prawa Unii, o ile nie jest to wykładnia contra legem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia pojęć prawnych UE (osoba prawna), zasada wykładni zgodnej prawa krajowego, skutek bezpośredni aktów prawa UE (decyzje ramowe).
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z transpozycją decyzji ramowej i wykładnią pojęć prawnych. Konieczność oceny możliwości wykładni zgodnej przez sąd krajowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd państwa członkowskiego jest zobowiązany odstąpić od stosowania przepisu prawa krajowego, który jest niezgodny z decyzją ramową, jeśli przepis ten nie wywiera skutku bezpośredniego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest zobowiązany odstąpić od stosowania przepisu prawa krajowego, który nie wywiera skutku bezpośredniego. Jest jednak zobowiązany do dokonywania wykładni prawa krajowego w możliwie największym stopniu zgodnie z celem i brzmieniem decyzji ramowej.
Uzasadnienie
Decyzje ramowe, przyjęte na podstawie trzeciego filaru UE, nie wywierają skutku bezpośredniego. Obowiązek odstąpienia od stosowania sprzecznego przepisu prawa krajowego dotyczy przepisów prawa UE posiadających skutek bezpośredni. Jednakże, sądy krajowe są zobowiązane do wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem UE, aby zapewnić jego pełną skuteczność, o ile nie jest to wykładnia contra legem.
Jak należy interpretować pojęcie 'osoby prawnej' w rozumieniu decyzji ramowej 2005/214/WSiSW?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie 'osoby prawnej' należy interpretować w świetle prawa państwa wydającego orzeczenie nakładające karę o charakterze pieniężnym.
Uzasadnienie
Z ogólnej systematyki i celu decyzji ramowej wynika, że prawo państwa wydającego reguluje kwestie odpowiedzialności karnej, w tym określa karę i podmiot, na który jest ona nakładana. Wykonanie orzeczenia podlega prawu państwa wykonującego, ale definicja podmiotu, na który nałożono karę, powinna być zgodna z prawem państwa, które orzeczenie wydało.
Czy polskie przepisy dotyczące wykonania kar pieniężnych (art. 611ff KPK) obejmują kary nałożone na osoby prawne, w tym oddziały, mimo braku ich osobowości prawnej w polskim prawie?
Odpowiedź sądu
Należy zbadać, czy polskie prawo dopuszcza szeroką wykładnię pojęcia 'sprawcy' w art. 611ff KPK, tak aby obejmowało ono osoby prawne, co umożliwiłoby wykonanie kary. Sąd odsyłający jest zobowiązany do dokonania takiej wykładni, jeśli jest ona możliwa i nie stanowi wykładni contra legem.
Uzasadnienie
TSUE wskazał, że polskie sądy powinny dokonać wykładni prawa krajowego zgodnie z decyzją ramową. Rząd polski i Komisja sugerowali, że szeroka wykładnia pojęcia 'sprawcy' jest możliwa i że art. 611ff KPK może stanowić podstawę prawną dla wykonania kar nałożonych na osoby prawne. Ostateczna ocena możliwości takiej wykładni należy do sądu krajowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Centraal Justitieel Incassobureau, Ministerie van Veiligheid en Justitie (CJIB) | organ_krajowy | wnoszący_o_wykonanie |
| Bank BGŻ BNP Paribas S.A. | spolka | strona_w_postępowaniu_głównym |
| Prokuratury Rejonowej Gdańsk-Śródmieście w Gdańsku | organ_krajowy | udział |
Przepisy (15)
Główne
Decyzja ramowa 2005/214/WSiSW art. 1 lit. a)
Decyzja ramowa Rady 2005/214/WSiSW
Definiuje 'orzeczenie' jako prawomocne orzeczenie nakazujące osobie fizycznej lub prawnej uiszczenie kary o charakterze pieniężnym.
Decyzja ramowa 2005/214/WSiSW art. 9 ust. 3
Decyzja ramowa Rady 2005/214/WSiSW
Kara o charakterze pieniężnym nałożona na osobę prawną podlega egzekucji, nawet jeżeli państwo wykonujące nie uznaje zasady odpowiedzialności karnej osób prawnych.
KPK art. 611ff § 1
Kodeks postępowania karnego
Reguluje wystąpienie państwa członkowskiego UE o wykonanie prawomocnego orzeczenia o karach o charakterze pieniężnym; odnosi się do 'sprawcy' posiadającego mienie lub osiągającego dochody.
Pomocnicze
Decyzja ramowa 2005/214/WSiSW art. 20 ust. 1
Decyzja ramowa Rady 2005/214/WSiSW
Decyzja ramowa 2005/214/WSiSW art. 20 ust. 2 lit. b)
Decyzja ramowa Rady 2005/214/WSiSW
Dyrektywa 2015/413 art. 2
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/413
Dotyczy przekroczenia dopuszczalnej prędkości.
KPK art. 611fg
Kodeks postępowania karnego
Określa podstawy odmowy wykonania orzeczenia.
KPK art. 611fh
Kodeks postępowania karnego
u.o.p.z. art. 2
Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary
Definiuje podmiot zbiorowy.
u.o.p.z. art. 22
Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary
Kpw art. 116b § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Stosuje odpowiednio przepisy rozdziałów 66a i 66b KPK do wystąpień o wykonanie grzywien i kar pieniężnych.
kw art. 92a
Kodeks wykroczeń
Określa karę grzywny za przekroczenie ograniczenia prędkości.
k.c. art. 33
Kodeks cywilny
Definiuje osoby prawne.
k.p.c. art. 64 ust. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zdolność sądową.
u.s.d.g. art. 5 [pkt 4]
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Definiuje 'oddział'.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pojęcie 'osoby prawnej' należy interpretować zgodnie z prawem państwa wydającego orzeczenie, aby zapewnić spójność i skuteczność mechanizmu wzajemnego uznawania kar pieniężnych. • Decyzje ramowe, nie posiadając skutku bezpośredniego, nie nakładają na sądy krajowe obowiązku odstąpienia od stosowania niezgodnych przepisów krajowych, ale zobowiązują do wykładni zgodnej z prawem UE.
Odrzucone argumenty
Polskie prawo krajowe nie przewiduje możliwości wykonania kar pieniężnych nałożonych na osoby prawne, co uniemożliwia wykonanie orzeczenia niderlandzkiego. • Szeroka wykładnia pojęcia 'sprawcy' w polskim KPK, obejmująca osoby prawne, byłaby wykładnią contra legem.
Godne uwagi sformułowania
zasada wzajemnego uznawania powinna stanowić podstawę współpracy sądowej w Unii Europejskiej • zasada wykładni zgodnej prawa krajowego nie może jednak służyć jako podstawa dla dokonywania wykładni prawa krajowego contra legem • sądy krajowe są zobowiązane do odstąpienia od stosowania wszelkiego przepisu prawa krajowego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa Unii
Skład orzekający
J.-C. Bonichot
prezes_izby
M. Safjan
sędzia
L. Bay Larsen
sędzia
C. Toader
sprawozdawczyni
N. Jääskinen
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia pojęć prawnych UE (osoba prawna), zasada wykładni zgodnej prawa krajowego, skutek bezpośredni aktów prawa UE (decyzje ramowe)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z transpozycją decyzji ramowej i wykładnią pojęć prawnych. Konieczność oceny możliwości wykładni zgodnej przez sąd krajowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznych problemów z egzekwowaniem kar pieniężnych między państwami UE, zwłaszcza w kontekście różnic w prawie krajowym dotyczących odpowiedzialności osób prawnych. Wyjaśnia zasady wykładni prawa UE przez sądy krajowe.
“Czy polski sąd musi egzekwować zagraniczne kary pieniężne nałożone na firmy, nawet jeśli prawo krajowe tego nie przewiduje?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny