C-182/15
Podsumowanie
Obywatel UE przemieszczający się między państwami członkowskimi nie może być ekstradowany do państwa trzeciego, jeśli państwo członkowskie, do którego trafił wniosek, może przekazać go do ścigania w państwie swojego obywatelstwa.
Sprawa dotyczyła obywatela Estonii, A. Petruhhina, który przemieścił się na Łotwę i został objęty wnioskiem o ekstradycję z Rosji. Łotwa, zgodnie ze swoim prawem, zakazywała ekstradycji własnych obywateli, ale nie obywateli innych państw członkowskich UE. Sąd Najwyższy Łotwy zapytał TSUE, czy obywatel UE przemieszczający się między państwami członkowskimi powinien być chroniony przed ekstradycją do państwa trzeciego na takich samych zasadach jak obywatele państwa przyjmującego. TSUE orzekł, że państwo członkowskie powinno powiadomić państwo obywatelstwa osoby i, w miarę możliwości, przekazać ją do ścigania w ramach UE, zamiast dokonywać ekstradycji do państwa trzeciego. Dodatkowo, państwo członkowskie musi zbadać, czy ekstradycja nie naruszy praw podstawowych osoby, w tym zakazu tortur.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 18 i 21 TFUE oraz art. 19 Karty praw podstawowych UE. Sprawa wywodziła się z wniosku o ekstradycję obywatela estońskiego, Alekseia Petruhhina, złożonego przez Rosję do Łotwy. A. Petruhhin, korzystając z prawa do swobodnego przemieszczania się, przebywał na Łotwie. Łotewskie prawo krajowe zakazywało ekstradycji obywateli łotewskich, ale nie przewidywało takiej ochrony dla obywateli innych państw członkowskich UE, w tym Estonii. Sąd Najwyższy Łotwy powziął wątpliwość, czy takie zróżnicowane traktowanie obywateli UE jest zgodne z prawem Unii, zwłaszcza z zasadą niedyskryminacji i swobodą przemieszczania się. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w składzie wielkiej izby orzekł, że państwo członkowskie, do którego wpłynął wniosek o ekstradycję obywatela innego państwa członkowskiego do państwa trzeciego, powinno przede wszystkim powiadomić państwo obywatelstwa tej osoby. W miarę możliwości, powinno dojść do przekazania tej osoby do ścigania w ramach procedury europejskiego nakazu aresztowania, jeśli państwo obywatelstwa jest właściwe do prowadzenia postępowania. TSUE podkreślił, że ekstradycja do państwa trzeciego może ograniczać swobodę przemieszczania się obywateli UE i może być uzasadniona jedynie w celu zapobiegania bezkarności, pod warunkiem proporcjonalności i stosowania mniej restrykcyjnych środków. Ponadto, TSUE stwierdził, że państwo członkowskie rozpatrujące wniosek o ekstradycję obywatela UE do państwa trzeciego jest zobowiązane do weryfikacji, czy ekstradycja nie naruszy praw podstawowych tej osoby, w szczególności zakazu tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania, zgodnie z art. 19 Karty praw podstawowych. Weryfikacja ta powinna opierać się na obiektywnych, wiarygodnych i aktualnych danych, a nie tylko na samym fakcie, że państwo trzecie jest stroną odpowiednich konwencji międzynarodowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, obywatel UE przemieszczający się między państwami członkowskimi powinien korzystać z podobnego poziomu ochrony. Państwo członkowskie powinno powiadomić państwo obywatelstwa i rozważyć przekazanie osoby do ścigania w ramach UE, zamiast ekstradycji do państwa trzeciego.
Uzasadnienie
TSUE uznał, że odmowa ekstradycji obywatela UE do państwa trzeciego, podczas gdy obywatele państwa przyjmującego są chronieni, stanowi dyskryminację ze względu na przynależność państwową i ograniczenie swobody przemieszczania się. Celem jest zapobieganie bezkarności, ale należy stosować środki mniej restrykcyjne niż ekstradycja, preferując współpracę w ramach UE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
obywatel UE (w zakresie ochrony przed ekstradycją do państwa trzeciego)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Alekseis Petruhhin | osoba_fizyczna | wnoszący_odwołanie |
| Łotwa | panstwo_czlonkowskie | pozwany |
| Rosja | inne | wnioskodawca_ekstradycji |
| Rząd łotewski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd czeski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd niemiecki | organ_krajowy | interwenient |
| Irlandia | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Rząd francuski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd austriacki | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd polski | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd Zjednoczonego Królestwa | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (15)
Główne
TFUE art. 18 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zakazuje wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową i wymaga równego traktowania osób znajdujących się w sytuacji objętej zakresem stosowania traktatów.
TFUE art. 21 § 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Gwarantuje obywatelom Unii prawo do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich.
Karta art. 19
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zakazuje wydania w drodze ekstradycji do państwa, w którym istnieje poważne ryzyko poddania karze śmierci, torturom lub innemu nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu.
Pomocnicze
Karta art. 4
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Zakazuje tortur oraz nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania.
TUE art. 3 § 2
Traktat o Unii Europejskiej
Unia zapewnia obywatelom przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości bez granic wewnętrznych, w której zagwarantowana jest swoboda przepływu osób, w powiązaniu z właściwymi środkami w odniesieniu do kontroli granic zewnętrznych, jak również zapobiegania i zwalczania przestępczości.
TUE art. 3 § 5
Traktat o Unii Europejskiej
Unia umacnia i propaguje swoje wartości i interesy oraz wnosi wkład w ochronę swoich obywateli.
TUE art. 4 § 3
Traktat o Unii Europejskiej
Zasada lojalnej współpracy między Unią a państwami członkowskimi.
Decyzja ramowa 2002/584 art. 1 § 1
Decyzja ramowa Rady 2002/584/WSiSW
Definiuje europejski nakaz aresztowania jako decyzję sądową wydaną przez państwo członkowskie w celu aresztowania i przekazania przez inne państwo członkowskie osoby w celu przeprowadzenia postępowania karnego lub wykonania kary.
Decyzja ramowa 2002/584 art. 1 § 2
Decyzja ramowa Rady 2002/584/WSiSW
Państwa członkowskie wykonują europejski nakaz aresztowania w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania.
Konstytucja Łotwy art. 98 § zdanie trzecie
Konstytucja Republiki Łotewskiej
Zakazuje ekstradycji obywateli łotewskich, z wyjątkiem przewidzianym w umowach międzynarodowych, pod warunkiem nienaruszania praw podstawowych.
k.p.k. Łotwa art. 696 § 1
Kodeks postępowania karnego Republiki Łotewskiej
Umożliwia ekstradycję osoby przebywającej na terytorium Łotwy w celu prowadzenia postępowania karnego, jeżeli inne państwo wystąpiło z wnioskiem o areszt tymczasowy lub ekstradycję.
k.p.k. Łotwa art. 697 § 2 pkt 1
Kodeks postępowania karnego Republiki Łotewskiej
Zakazuje ekstradycji, jeżeli osoba jest obywatelem łotewskim.
Umowa PL-RU art. 1 § 1
Umowa między Republiką Łotewską a Federacją Rosyjską o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych
Obywatele jednej strony korzystają na terytorium drugiej strony z takiej samej ochrony prawnej jak obywatele tej strony.
Umowa PL-RU art. 62
Umowa między Republiką Łotewską a Federacją Rosyjską o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych
Zakazuje ekstradycji, gdy osoba jest obywatelem umawiającej się strony, do której skierowano wniosek.
Umowa Bałtycka art. 1 § 1
Umowa o pomocy prawnej i stosunkach prawnych między Republiką Estońską, Republiką Łotewską i Republiką Litewską
Obywatele jednej strony korzystają na terytorium drugiej strony z takiej samej ochrony prawnej jak obywatele tej strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obywatel UE przemieszczający się między państwami członkowskimi powinien być chroniony przed ekstradycją do państwa trzeciego na równi z obywatelami państwa przyjmującego. Państwo członkowskie powinno preferować współpracę w ramach UE (europejski nakaz aresztowania) zamiast ekstradycji do państwa trzeciego, aby chronić swobodę przemieszczania się. Państwo członkowskie musi weryfikować ryzyko naruszenia praw podstawowych (np. tortur) w państwie trzecim, opierając się na wiarygodnych danych.
Odrzucone argumenty
Państwo członkowskie może swobodnie decydować o ekstradycji obywateli innych państw członkowskich do państw trzecich, jeśli prawo krajowe i umowy międzynarodowe na to pozwalają. Wystarczy, że państwo trzecie jest stroną konwencji o prawach człowieka, aby uznać ekstradycję za bezpieczną.
Godne uwagi sformułowania
„aut dedere, aut iudicare” (ekstradować lub ścigać) „kamień węgielny” współpracy sądowej (europejski nakaz aresztowania) ochrona przed ryzykiem nieodpowiedniego traktowania, gdy z wiarygodnych źródeł znane są praktyki organów ewidentnie niezgodne z zasadami określonymi w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Skład orzekający
K. Lenaerts
prezes
A. Tizzano
wiceprezes
R. Silva de Lapuerta
prezes_izby
M. Ilešič
prezes_izby
L. Bay Larsen
prezes_izby
A. Arabadjiev
prezes_izby
C. Toader
prezes_izby
F. Biltgen
prezes_izby
E. Levits
sędzia
J.C. Bonichot
sędzia
M. Safjan
sędzia
C.G. Fernlund
sprawozdawca
S. Rodin
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "ochrona obywateli UE przed ekstradycją do państw trzecich, zasada niedyskryminacji, swoboda przemieszczania się, weryfikacja ryzyka naruszenia praw podstawowych w postępowaniu ekstradycyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy obywatel UE przemieszcza się między państwami członkowskimi i jest objęty wnioskiem o ekstradycję do państwa trzeciego. Nie dotyczy bezpośrednio ekstradycji między państwami członkowskimi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw obywateli UE w kontekście międzynarodowej współpracy sądowej i ekstradycji, poruszając kwestie bezpieczeństwa, sprawiedliwości i ochrony praw podstawowych.
“Czy obywatel UE może być wydany z UE do kraju spoza UE bez dodatkowej ochrony?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI