C-176/23
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że sądy krajowe mogą badać nieuczciwy charakter warunków umownych w aneksach do umów kredytowych, nawet jeśli zostały one wprowadzone w celu dostosowania do prawa krajowego, jeśli prawo to pozostawia bankom swobodę uznania.
Sprawa dotyczyła wykładni dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sąd rumuński zapytał, czy sądy mogą badać nieuczciwy charakter warunków w aneksach do umów kredytowych, które zostały wprowadzone w celu dostosowania do rumuńskiego dekretu nadzwyczajnego nr 50/2010, nawet jeśli konsument nie podpisał aneksu, a prawo krajowe wyłącza kontrolę takich warunków. Trybunał stwierdził, że art. 1 ust. 2 dyrektywy nie wyłącza takiej kontroli, jeśli prawo krajowe pozostawia bankom swobodę wyboru wskaźnika referencyjnego i marży. Ponadto, art. 3 dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, które wyłącza kontrolę nieuczciwego charakteru warunków w aneksach, nawet jeśli nie były one negocjowane.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sprawa wywodziła się ze sporu między konsumentem UG a SC Raiffeisen Bank SA w Rumunii, dotyczącego umowy kredytu z 2007 r. W 2010 r. bank doręczył konsumentowi aneks do umowy w celu dostosowania jej do rumuńskiego dekretu nadzwyczajnego nr 50/2010, który regulował m.in. zasady ustalania zmiennej stopy procentowej. Aneks nie został podpisany przez konsumenta, ale uznano go za milcząco zaakceptowany zgodnie z prawem rumuńskim. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo konsumenta, uznając, że nie może badać nieuczciwego charakteru warunków aneksu, ponieważ odzwierciedlają one obowiązujące przepisy krajowe. Apelacja doprowadziła sprawę do Tribunalul Specializat Mureş, który zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniami dotyczącymi możliwości kontroli sądowej takich warunków. Trybunał orzekł, że art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 nie wyłącza kontroli nieuczciwego charakteru warunków umownych, jeśli prawo krajowe ustanawia jedynie ogólne ramy ustalania stopy procentowej, pozostawiając bankom swobodę wyboru wskaźnika referencyjnego i marży. Ponadto, Trybunał stwierdził, że art. 3 dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, które wyłącza kontrolę nieuczciwego charakteru warunków w aneksach, nawet jeśli nie były one negocjowane z konsumentem, ponieważ domniemanie milczącej zgody nie obala wymogu indywidualnego negocjowania warunków.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG nie stoi na przeszkodzie ocenie nieuczciwego charakteru warunków umownych, jeśli prawo krajowe ustanawia jedynie ogólne ramy dla ustalenia stopy procentowej, pozostawiając przedsiębiorcy swobodę uznania w zakresie wyboru wskaźnika referencyjnego i wysokości marży.
Uzasadnienie
Wyłączenie z art. 1 ust. 2 dyrektywy ma zastosowanie tylko do warunków, które ściśle odzwierciedlają obowiązujący przepis prawa krajowego. Jeśli prawo krajowe pozostawia przedsiębiorcy swobodę uznania, nie można zakładać, że prawodawca ustanowił równowagę praw i obowiązków stron. Ponadto, zgoda konsumenta na zmiany nie wpływa na zastosowanie art. 1 ust. 2.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
konsument (UG)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| UG | osoba_fizyczna | skarżący |
| SC Raiffeisen Bank SA | spolka | pozwany |
| Rząd rumuński | organ_krajowy | interwenient |
| Rząd portugalski | organ_krajowy | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (6)
Główne
Dyrektywa 93/13/EWG art. 1 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Wyłączenie z zakresu stosowania dyrektywy dotyczy warunków odzwierciedlających obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze, ale podlega ścisłej wykładni. Nie dotyczy sytuacji, gdy prawo krajowe pozostawia przedsiębiorcy swobodę uznania.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, uznaje się za nieuczciwe, jeśli powodują znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Dyrektywa 93/13/EWG art. 3 § 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał wpływu na ich treść.
Pomocnicze
Legea nr. 193 art. 3 § 2
Ustawa o nieuczciwych warunkach umownych (Rumunia)
Warunki umowne przewidziane na podstawie innych obowiązujących przepisów prawa nie podlegają przepisom tej ustawy.
OUG nr 50/2010 art. 37
Nadzwyczajny dekret rządowy nr 50/2010 w sprawie umów o kredyt konsumencki (Rumunia)
Reguluje zasady ustalania stopy procentowej w umowach kredytu o zmiennej stopie procentowej, w tym powiązanie z wskaźnikami referencyjnymi i marżą.
OUG nr 50/2010 art. 95
Nadzwyczajny dekret rządowy nr 50/2010 w sprawie umów o kredyt konsumencki (Rumunia)
Nakłada obowiązek dostosowania umów do przepisów dekretu, przewiduje możliwość milczącej akceptacji aneksu przez konsumenta w przypadku braku podpisu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo UE, w szczególności dyrektywa 93/13, ma na celu ochronę konsumentów i powinno być interpretowane w sposób zapewniający tę ochronę. Wyłączenie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 ma zastosowanie tylko do warunków, które ściśle odzwierciedlają obowiązujące przepisy prawa krajowego. Jeśli prawo krajowe pozostawia przedsiębiorcy swobodę uznania w zakresie ustalania warunków umowy (np. stopy procentowej), nie można stosować wyłączenia z art. 1 ust. 2 dyrektywy. Warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe zgodnie z art. 3 dyrektywy 93/13. Domniemanie milczącej zgody konsumenta na aneks nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku indywidualnego negocjowania warunków.
Odrzucone argumenty
Warunki umowne w aneksach, które odzwierciedlają obowiązujące przepisy krajowe (OUG nr 50/2010), są wyłączone z kontroli sądowej pod kątem nieuczciwego charakteru. Milcząca akceptacja aneksu przez konsumenta oznacza zgodę na jego warunki. Orzecznictwo krajowe wyłącza kontrolę nieuczciwego charakteru warunków w aneksach wprowadzonych na mocy OUG nr 50/2010.
Godne uwagi sformułowania
wyłączenie ustanowione w art. 1 ust. 2 podlega ścisłej wykładni warunek ten musi powtarzać treść normatywną obowiązującego przepisu mającego zastosowanie do danej umowy prawo krajowe ustanowiło jedynie ogólne ramy i warunki, pozostawiając jednocześnie instytucjom kredytowym swobodę uznania domniemanie wyrażenia milczącej zgody na ten aneks nie mogą być przedmiotem badania ich ewentualnego nieuczciwego charakteru
Skład orzekający
N. Piçarra
prezes izby
N. Jääskinen
sprawozdawca
M. Gavalec
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretację art. 1 ust. 2 i art. 3 dyrektywy 93/13 w kontekście zmian umownych wprowadzanych przez przedsiębiorców w celu dostosowania do prawa krajowego, zwłaszcza gdy prawo to pozostawia swobodę uznania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej w Rumunii (OUG nr 50/2010), ale jego zasady są uniwersalne dla interpretacji dyrektywy 93/13 w całej UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, zwłaszcza w kontekście kredytów. Pokazuje, jak prawo UE chroni konsumentów przed praktykami banków, nawet gdy prawo krajowe wydaje się je dopuszczać.
“Banky nemohou skrývat nekalé praktiky za "povinné" úpravy smluv: Soudní dvůr EU posiluje ochranu spotřebitelů.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI