C-175/16
Podsumowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że praca asystentów w wioskach dziecięcych, polegająca na zastępowaniu rodziców zastępczych, nie jest objęta wyjątkiem od przepisów o czasie pracy, jeśli nie wykazano, że pracownicy sami decydują o swoim czasie pracy.
Sprawa dotyczyła wykładni art. 17 ust. 1 dyrektywy 2003/88/WE w kontekście pracy asystentów rodziców zastępczych w fińskich wioskach dziecięcych. Pracownice domagały się wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, twierdząc, że ich praca podlega przepisom o czasie pracy. Sąd odsyłający pytał, czy praca ta, wykonywana w warunkach przypominających rodzinne i z pewną samodzielnością, może być objęta wyjątkiem przewidzianym dla pracowników rodzinnych lub gdy pracownik sam decyduje o swoim czasie pracy. Trybunał uznał, że wyjątek ten nie ma zastosowania, ponieważ czas pracy asystentów jest w dużej mierze określony przez pracodawcę, a oni sami nie decydują swobodnie o jego wymiarze.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 17 ust. 1 dyrektywy 2003/88/WE dotyczącej organizacji czasu pracy. Sprawa wywodziła się ze sporu między asystentkami rodziców zastępczych w fińskiej organizacji SOS-Lapsikylä ry a ich pracodawcą, który odmówił im wypłaty wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, wieczorami, w nocy, w soboty i niedziele. Asystentki te, zastępując rodziców zastępczych w ich nieobecności, mieszkały z dziećmi i samodzielnie prowadziły dom dziecka. Sąd odsyłający (Korkein oikeus) miał ustalić, czy fińska ustawa o czasie pracy, transponująca dyrektywę, ma zastosowanie do tej pracy, w szczególności czy nie podlega ona wyłączeniu na podstawie § 2 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, który wyłącza pracę świadczoną w domu lub w okolicznościach, gdy pracodawca nie musi kontrolować wykorzystania czasu pracy. Sąd odsyłający pytał, czy art. 17 ust. 1 dyrektywy, który dopuszcza odstępstwa od przepisów o czasie pracy dla pracowników, których czas pracy nie jest mierzony lub określony z góry, lub może być określony przez samych pracowników, obejmuje taką działalność. Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że dyrektywa 2003/88/WE zasadniczo nie reguluje kwestii wynagrodzeń, z wyjątkiem corocznego urlopu. Jednakże, w kontekście sporu, interpretacja art. 17 ust. 1 dyrektywy była kluczowa dla zastosowania krajowej ustawy o czasie pracy. Trybunał podkreślił, że odstępstwo to musi być interpretowane ściśle. Analizując okoliczności sprawy, Trybunał uznał, że czas pracy asystentów jest w dużej mierze określony przez umowę o pracę (liczba 24-godzinnych okresów rocznie) oraz przez listy sporządzane przez pracodawcę. Mimo pewnej samodzielności w organizacji pracy w trakcie dyżuru, pracodawca miał możliwość kontroli (np. poprzez sprawozdania asystentów), a ustalanie harmonogramu i godzin pracy nie należało do całkowicie swobodnej decyzji pracowników. Ponadto, Trybunał wykluczył możliwość uznania asystentów za pracowników przedsiębiorstw rodzinnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 lit. b) dyrektywy. W konsekwencji, Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 1 dyrektywy nie znajduje zastosowania do takiej pracy najemnej, jeśli nie wykazano, że pracownicy sami decydują o wymiarze swojego czasu pracy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, art. 17 ust. 1 dyrektywy 2003/88/WE nie znajduje zastosowania do takiej pracy najemnej, jeżeli nie zostało wykazane, że wymiar czasu pracy nie jest w całości mierzony lub wcześniej określony lub może być określony przez samego pracownika.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że czas pracy asystentów jest w dużej mierze określony przez pracodawcę (umowa, listy dyżurów) i nie jest w całości mierzony lub określany przez samych pracowników. Mimo pewnej samodzielności, pracodawca ma możliwość kontroli, a możliwość opuszczenia miejsca pracy jest ograniczona i zależna od potrzeb dzieci. Asystenci nie są też pracownikami przedsiębiorstw rodzinnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odpowiedz_na_pytanie
Strona wygrywająca
udzielono odpowiedzi na pytanie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Hannele Hälvä | osoba_fizyczna | skarżący |
| Sari Naukkarinen | osoba_fizyczna | skarżący |
| Pirjo Paajanen | osoba_fizyczna | skarżący |
| Satu Piik | osoba_fizyczna | skarżący |
| SOS-Lapsikylä ry | inne | pozwany |
| rząd fiński | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| rząd niemiecki | panstwo_czlonkowskie | interwenient |
| Komisja Europejska | instytucja_ue | interwenient |
Przepisy (5)
Główne
Dyrektywa 2003/88/WE art. 17 § 1
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Odstępstwo od przepisów dotyczących czasu pracy i okresów odpoczynku może być stosowane, jeżeli wymiar czasu pracy nie jest mierzony i/lub nieokreślony z góry lub może być określony przez samych pracowników, uwzględniając szczególną charakterystykę danych działań. Wyjątek ten musi być interpretowany ściśle.
työaikalaki art. 2 § 1
Ustawa o czasie pracy (Finlandia)
Wyłączenie stosowania ustawy do pracy świadczonej przez pracownika w domu lub w takich innych okolicznościach, iż nie można zakładać obowiązku pracodawcy w zakresie wykorzystania czasu przeznaczonego na pracę.
Pomocnicze
Dyrektywa 2003/88/WE art. 2 § 1
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Definicja 'czasu pracy' jako każdego okresu, podczas którego pracownik pracuje, jest do dyspozycji pracodawcy oraz wykonuje swoje działania lub spełnia obowiązki.
Dyrektywa 2003/88/WE art. 7 § 1
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Prawo do corocznego płatnego urlopu w wymiarze co najmniej czterech tygodni.
Dyrektywa 2003/88/WE art. 17 § 1
Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy
Wymieniono przykładowe kategorie pracowników, do których mogą mieć zastosowanie odstępstwa: pracownicy zarządzający, pracownicy przedsiębiorstw rodzinnych, pracownicy pełniący obowiązki podczas ceremonii religijnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czas pracy asystentów jest w dużej mierze określony przez pracodawcę (umowa, listy dyżurów) i nie jest w całości mierzony lub określany przez samych pracowników. Pracodawca ma możliwość kontroli pracy asystentów (np. poprzez sprawozdania). Asystenci nie są pracownikami przedsiębiorstw rodzinnych w rozumieniu dyrektywy.
Odrzucone argumenty
Praca asystentów jest wykonywana w warunkach przypominających rodzinne i z pewną samodzielnością, co mogłoby sugerować zastosowanie wyjątku z art. 17 ust. 1 dyrektywy. Praca asystentów jest zbliżona do zadań wychowawczych rodziców.
Godne uwagi sformułowania
Odstępstwo przewidziane w art. 17 ust. 1 dyrektywy 2003/88 musi być interpretowane w ten sposób, że zakres jego zastosowania jest ograniczony do tego, co jest ściśle niezbędne dla zagwarantowania interesów, których ochronę umożliwia. Trudności, które może napotkać pracodawca, w odniesieniu do kontroli bieżącego wykonywania czynności przez swoich pracowników, nie wystarczą – ogólnie rzecz ujmując – do uznania, iż wymiar czasu pracy tych ostatnich nie jest w całości mierzony lub wcześniej określony lub może być określony przez samego pracownika, podczas gdy pracodawca z góry ustala zarówno początek, jak i koniec czasu pracy. Sama okoliczność, że przedmiotowa działalność jest zbliżona do zadań wychowawczych i istniejących relacji emocjonalnych, co do zasady, między rodzicami a ich dziećmi, nie pozwala na objęcie rzeczonej działalności zakresem wyjątku przewidzianego w art. 17 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2003/88.
Skład orzekający
T. von Danwitz
prezes izby
K. Lenaerts
prezes Trybunału, pełniący obowiązki sędziego czwartej izby
E. Juhász
sędzia
K. Jürimäe
sędzia
C. Lycourgos
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 1 dyrektywy 2003/88/WE w kontekście pracy wymagającej samodzielności i elastyczności, ale wciąż podlegającej kontroli pracodawcy i z góry określonym ramom czasowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji asystentów w wioskach dziecięcych, ale zasady interpretacji art. 17 ust. 1 dyrektywy mają szersze zastosowanie do innych zawodów, gdzie granica między czasem pracy a czasem wolnym jest płynna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa pracy – czasu pracy i jego definicji w nietypowych warunkach, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców. Pokazuje, jak prawo UE interpretuje elastyczność w pracy.
“Czy praca w domu dziecka to praca na własnych zasadach? TSUE wyjaśnia granice czasu pracy.”
Sektor
opieka_spoleczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI