C-171/23

Trybunał orzekł, że utworzenie nowej spółki w celu obejścia przepisów o zwolnieniu z VAT stanowi nadużycie prawa, nawet jeśli prawo krajowe nie zawiera specyficznych zakazów takich praktyk.

Sprawa dotyczyła spółki UP CAFFE, która skorzystała ze zwolnienia z VAT dla małych podatników. Chorwacki organ podatkowy uznał jednak, że utworzenie tej spółki było agresywnym planowaniem podatkowym, mającym na celu utrzymanie zwolnienia, które wcześniej przysługiwało innej spółce. Sąd odsyłający zapytał, czy prawo UE wymaga odmowy zwolnienia w takiej sytuacji, nawet jeśli prawo krajowe nie przewiduje zakazu nadużyć. Trybunał stwierdził, że zasada zakazu nadużyć prawa UE nakłada na sądy i organy krajowe obowiązek odmowy przyznania korzyści podatkowej, jeśli zostanie wykazane, że jej uzyskanie jest wynikiem praktyki stanowiącej nadużycie, niezależnie od braku specyficznych przepisów krajowych.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony przez Upravni sud u Zagrebu (sąd administracyjny w Zagrzebiu) w związku ze sporem dotyczącym decyzji chorwackiego Ministerstwa Finansów, która nakładała na spółkę UP CAFFE d.o.o. obowiązek zapłaty podatku VAT. Spółka UP CAFFE korzystała ze zwolnienia z VAT przewidzianego dla małych podatników na podstawie chorwackich przepisów, które implementowały art. 287 pkt 19 dyrektywy VAT. Organ podatkowy uznał jednak, że utworzenie UP CAFFE było elementem agresywnego planowania podatkowego, mającego na celu utrzymanie zwolnienia z VAT, które wcześniej przysługiwało innej spółce (SS-UGO d.o.o.), a faktycznie działalność była kontynuowana przez tę samą grupę podmiotów. Sąd odsyłający miał wątpliwości, czy może zastosować zasadę zakazu nadużyć prawa UE, skoro chorwackie przepisy dotyczące nadużyć zostały wprowadzone po okresie, którego dotyczył spór, a konstytucja zakazywała ich stosowania z mocą wsteczną. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) przypomniał, że zasada zakazu nadużyć jest ogólną zasadą prawa UE i nakłada na sądy krajowe obowiązek odmowy przyznania korzyści podatkowej, jeśli zostanie wykazane, że jej uzyskanie jest wynikiem praktyki stanowiącej nadużycie. TSUE wyjaśnił, że takie nadużycie ma miejsce, gdy formalne spełnienie warunków prawnych prowadzi do uzyskania korzyści sprzecznej z celem przepisów, a głównym celem transakcji jest uzyskanie tej korzyści. W kontekście zwolnienia z VAT dla małych podatników, celem jest uproszczenie administracyjne i wsparcie małych przedsiębiorstw. TSUE stwierdził, że jeśli utworzenie spółki ma na celu jedynie utrzymanie tego zwolnienia dla działalności, która faktycznie była już prowadzona przez inną spółkę, to przyznanie takiej korzyści jest sprzeczne z celami systemu. Trybunał podkreślił, że odmowa przyznania korzyści podatkowej w wyniku stwierdzenia nadużycia nie nakłada nowego obowiązku na jednostkę, lecz wynika z faktu, że obiektywne kryteria przyznania prawa nie zostały spełnione. Nawet w braku specyficznych przepisów krajowych zakazujących takich praktyk, sądy krajowe powinny odmówić zastosowania zwolnienia, interpretując prawo krajowe w miarę możliwości zgodnie z prawem UE lub stosując ogólne zasady zakazu nadużyć. W przypadku stwierdzenia nadużycia, transakcje powinny zostać przekształcone tak, aby odtworzyć sytuację, która istniałaby bez nadużycia, co może oznaczać objęcie działalności VAT-em i przyznanie prawa do odliczenia.

Zagadnienia prawne (1)

Rozstrzygnięcie

Strony

Przepisy (6)

Argumenty

Skład orzekający

Informacje dodatkowe

Powiązane tematy