C-170/11
Podsumowanie
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Hoge Raad der Nederlanden dotyczył wykładni rozporządzenia Rady (WE) nr 1206/2001 w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych. Sprawa wyłoniła się z postępowania, w którym posiadacze papierów wartościowych Fortis (Kortekaas i in.) domagali się odszkodowania od członków zarządu spółki (Lippens i in.), którzy zamieszkiwali w Belgii. W celu uzyskania wyjaśnień, Kortekaas i in. złożyli wniosek o wstępne przesłuchanie członków zarządu w charakterze świadków. Sąd niderlandzki początkowo uwzględnił wniosek, jednak później oddalił prośbę Lippens i in. o przesłuchanie ich przez sąd francuski w Belgii. Sąd okręgowy w Amsterdamie utrzymał to postanowienie w mocy, wskazując, że sąd niderlandzki ma możliwość, ale nie obowiązek, zwrócenia się o pomoc prawną w drodze przesłuchania świadka za granicą. Hoge Raad der Nederlanden, rozpatrując kasację, zastanawiał się, czy rozporządzenie nr 1206/2001 nakłada obowiązek korzystania wyłącznie z metod w nim przewidzianych, czy też dopuszcza stosowanie krajowych procedur procesowych, takich jak wezwanie świadka przed sąd krajowy. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że rozporządzenie nr 1206/2001 stosuje się do współpracy w zakresie przeprowadzania dowodów, ale nie wyczerpuje wszystkich możliwości. Sąd właściwy jednego państwa członkowskiego jest uprawniony do wezwania strony zamieszkałej w innym państwie członkowskim do stawiennictwa przed nim i przesłuchania jej zgodnie z prawem krajowym, o ile nie stanowi to obejścia przepisów rozporządzenia. Trybunał podkreślił, że taka możliwość może być prostsza, skuteczniejsza i szybsza, a także pozwala sądowi na bezpośrednią ocenę wiarygodności zeznań. Rozstrzygnięcie to nie narusza celów rozporządzenia, jakim jest usprawnienie i przyspieszenie przeprowadzania dowodów w sprawach transgranicznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaMożliwość stosowania krajowych procedur procesowych w zakresie przesłuchania świadków zamieszkałych za granicą, nawet w obecności rozporządzenia UE regulującego współpracę w zakresie dowodów.
Należy unikać sytuacji, w której stosowanie prawa krajowego stanowi obejście przepisów rozporządzenia nr 1206/2001 (np. poprzez kierowanie wniosków do sądów niewłaściwych).
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd państwa członkowskiego, który zamierza przesłuchać świadka zamieszkałego w innym państwie członkowskim, musi zawsze korzystać z metod przewidzianych w rozporządzeniu nr 1206/2001, czy też może zastosować krajową procedurę procesową, np. wezwać świadka przed siebie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd właściwy jednego państwa członkowskiego jest uprawniony do wezwania strony zamieszkałej w innym państwie członkowskim do stawiennictwa przed nim i przesłuchania jej zgodnie z prawem państwa członkowskiego, do którego należy ten sąd.
Uzasadnienie
Rozporządzenie nr 1206/2001 ma na celu usprawnienie i przyspieszenie przeprowadzania dowodów w sprawach transgranicznych, ale nie wyczerpuje wszystkich możliwości ani nie zakazuje stosowania krajowych procedur, o ile nie stanowią one obejścia przepisów rozporządzenia. Bezpośrednie przesłuchanie przez sąd krajowy może być prostsze, skuteczniejsze i szybsze.
Czy wniosek o wstępne przesłuchanie świadka złożony do sądu właściwego do rozpoznania sprawy co do istoty może stanowić obejście przepisów rozporządzenia nr 1206/2001?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek złożony do właściwego sądu nie stanowi obejścia przepisów rozporządzenia, w przeciwieństwie do sytuacji, gdy wniosek taki jest kierowany bezpośrednio do sądu państwa członkowskiego zamieszkania świadka, który nie jest właściwy do rozpoznania sprawy co do istoty.
Uzasadnienie
Trybunał rozróżnił sytuację z niniejszej sprawy, gdzie wniosek złożono do właściwego sądu, od sytuacji w sprawie C-104/03 St. Paul Dairy, gdzie wniosek skierowano do sądu niewłaściwego. Właściwy sąd może stosować swoje prawo krajowe, podczas gdy skierowanie wniosku do niewłaściwego sądu mogłoby pozbawić właściwy sąd możliwości przeprowadzenia dowodu zgodnie z rozporządzeniem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Maurice Robert Josse Marie Ghislain Lippens | osoba_fizyczna | skarżący |
| Gilbert Georges Henri Mittler | osoba_fizyczna | skarżący |
| Jean Paul François Caroline Votron | osoba_fizyczna | skarżący |
| Hendrikus Cornelis Kortekaas | osoba_fizyczna | pozwany |
| Kortekaas Entertainment Marketing BV | spolka | pozwany |
| Kortekaas Pensioen BV | spolka | pozwany |
| Dirk Robbard De Kat | osoba_fizyczna | pozwany |
| Johannes Hendrikus Visch | osoba_fizyczna | pozwany |
| Euphemia Joanna Bökkerink | osoba_fizyczna | pozwany |
| Laminco GLD N-A | inne | pozwany |
| Ageas NV, dawniej Fortis NV | spolka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
Rozporządzenie 1206/2001 art. 1 § 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001
Rozporządzenie stosuje się w sprawach cywilnych i handlowych, gdy sąd jednego państwa członkowskiego zwraca się do sądu innego państwa członkowskiego o przeprowadzenie dowodu lub o przeprowadzenie dowodu bezpośrednio w innym państwie członkowskim.
Pomocnicze
Rozporządzenie 1206/2001 art. 10 § 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001
Sąd wezwany wykonuje wniosek bezzwłocznie, najpóźniej w ciągu 90 dni od jego otrzymania.
Rozporządzenie 1206/2001 art. 12 § 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001
Przedstawiciele sądu wzywającego mają prawo być obecni przy przeprowadzaniu dowodu przez sąd wezwany, o ile jest to zgodne z prawem państwa członkowskiego sądu wzywającego.
Rozporządzenie 1206/2001 art. 17 § 1
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001
Dotyczy bezpośredniego przeprowadzania dowodu przez sąd wzywający w innym państwie członkowskim.
Rozporządzenie 1206/2001 art. 21 § 2
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001
Rozporządzenie nie narusza praw państw członkowskich do zawierania umów lub porozumień w celu dalszego usprawnienia przeprowadzania dowodów, pod warunkiem zgodności z rozporządzeniem.
WBR art. 164 § 1
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Stronę można przesłuchać także w charakterze świadka.
WBR art. 165 § 1
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Osoba wezwana w charakterze świadka zobowiązana jest stawić się i złożyć zeznania.
WBR art. 176 § 1
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Jeżeli świadek mieszka za granicą, sąd może zwrócić się do wskazanego przez niego organu kraju, w którym świadek ma miejsce zamieszkania, z wnioskiem o przeprowadzenie przesłuchania lub zlecić je niderlandzkim urzędnikom konsularnym.
WBR art. 186 § 1
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Można zarządzić wstępne przesłuchanie świadków przed wytoczeniem powództwa.
WBR art. 189
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Przepisy o przesłuchaniu świadka stosuje się do przesłuchania wstępnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie nr 1206/2001 ma na celu usprawnienie i przyspieszenie procedur dowodowych, a nie ich ograniczanie. • Brak przepisu w rozporządzeniu nr 1206/2001, który zakazywałby sądowi krajowemu wzywania świadka (będącego stroną) zamieszkałego w innym państwie członkowskim do stawiennictwa przed sobą i przesłuchania go zgodnie z prawem krajowym. • Bezpośrednie przesłuchanie przez sąd krajowy może być prostsze, skuteczniejsze i szybsze niż korzystanie z procedur przewidzianych w rozporządzeniu. • Sąd krajowy, przesłuchując stronę bezpośrednio, ma możliwość oceny jej wiarygodności i zadawania dodatkowych pytań. • Art. 21 rozporządzenia nr 1206/2001 dopuszcza istnienie umów między państwami członkowskimi w celu dalszego usprawnienia przeprowadzania dowodów, co sugeruje, że rozporządzenie nie jest wyczerpujące.
Odrzucone argumenty
Interpretacja, że sąd musi zawsze korzystać z metod przewidzianych w rozporządzeniu nr 1206/2001, prowadziłaby do ograniczenia możliwości przesłuchania świadka zamieszkałego za granicą.
Godne uwagi sformułowania
celem jest proste, skuteczne i szybkie przeprowadzanie dowodów w sprawach transgranicznych • nie można zwracać się z wnioskiem w celu uzyskania dowodu, który nie jest przeznaczony do wykorzystania w toczącym się lub przyszłym postępowaniu • sąd właściwy jednego państwa członkowskiego jest uprawniony do wezwania strony zamieszkałej w innym państwie członkowskim do stawiennictwa przed nim i do jej przesłuchania zgodnie z prawem państwa członkowskiego, do którego należy ten sąd.
Skład orzekający
A. Tizzano
prezes izby
A. Borg Barthet
sędzia
M. Ilešič
sprawozdawca
E. Levits
sędzia
J.J. Kasel
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Możliwość stosowania krajowych procedur procesowych w zakresie przesłuchania świadków zamieszkałych za granicą, nawet w obecności rozporządzenia UE regulującego współpracę w zakresie dowodów."
Ograniczenia: Należy unikać sytuacji, w której stosowanie prawa krajowego stanowi obejście przepisów rozporządzenia nr 1206/2001 (np. poprzez kierowanie wniosków do sądów niewłaściwych).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego aspektu współpracy sądowej w UE i pokazuje, że istniejące rozporządzenia nie zawsze wykluczają stosowanie krajowych procedur, co jest istotne dla prawników procesowych.
“Czy polski sąd może wezwać świadka z Niemiec? TSUE wyjaśnia zasady współpracy dowodowej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny