C-170/11

Trybunał Sprawiedliwości2012-09-06
cjeuwspolpraca_sadowaprzeprowadzanie dowodówWysokatrybunal
współpraca sądowadowodysprawy cywilnesprawy handloweprawo procesoweświadkowieprzesłuchanierozporządzenie 1206/2001sąd krajowypaństwa członkowskie

Podsumowanie

Trybunał orzekł, że sąd krajowy może wezwać stronę zamieszkałą w innym państwie członkowskim do złożenia zeznań w charakterze świadka przed tym sądem, zgodnie z prawem krajowym, nawet jeśli istnieje rozporządzenie UE dotyczące współpracy w zakresie dowodów.

Sprawa dotyczyła wykładni rozporządzenia nr 1206/2001 w sprawie współpracy sądów przy przeprowadzaniu dowodów. Sąd niderlandzki pytał, czy musi korzystać z metod przewidzianych w tym rozporządzeniu, czy może wezwać świadka (będącego stroną postępowania) zamieszkałego w innym państwie członkowskim do stawiennictwa przed sobą i przesłuchania go zgodnie z prawem krajowym. Trybunał uznał, że rozporządzenie nie wyklucza takiej możliwości, a celem jest usprawnienie procedur, a nie ich ograniczanie.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Hoge Raad der Nederlanden dotyczył wykładni rozporządzenia Rady (WE) nr 1206/2001 w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych. Sprawa wyłoniła się z postępowania, w którym posiadacze papierów wartościowych Fortis (Kortekaas i in.) domagali się odszkodowania od członków zarządu spółki (Lippens i in.), którzy zamieszkiwali w Belgii. W celu uzyskania wyjaśnień, Kortekaas i in. złożyli wniosek o wstępne przesłuchanie członków zarządu w charakterze świadków. Sąd niderlandzki początkowo uwzględnił wniosek, jednak później oddalił prośbę Lippens i in. o przesłuchanie ich przez sąd francuski w Belgii. Sąd okręgowy w Amsterdamie utrzymał to postanowienie w mocy, wskazując, że sąd niderlandzki ma możliwość, ale nie obowiązek, zwrócenia się o pomoc prawną w drodze przesłuchania świadka za granicą. Hoge Raad der Nederlanden, rozpatrując kasację, zastanawiał się, czy rozporządzenie nr 1206/2001 nakłada obowiązek korzystania wyłącznie z metod w nim przewidzianych, czy też dopuszcza stosowanie krajowych procedur procesowych, takich jak wezwanie świadka przed sąd krajowy. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że rozporządzenie nr 1206/2001 stosuje się do współpracy w zakresie przeprowadzania dowodów, ale nie wyczerpuje wszystkich możliwości. Sąd właściwy jednego państwa członkowskiego jest uprawniony do wezwania strony zamieszkałej w innym państwie członkowskim do stawiennictwa przed nim i przesłuchania jej zgodnie z prawem krajowym, o ile nie stanowi to obejścia przepisów rozporządzenia. Trybunał podkreślił, że taka możliwość może być prostsza, skuteczniejsza i szybsza, a także pozwala sądowi na bezpośrednią ocenę wiarygodności zeznań. Rozstrzygnięcie to nie narusza celów rozporządzenia, jakim jest usprawnienie i przyspieszenie przeprowadzania dowodów w sprawach transgranicznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd właściwy jednego państwa członkowskiego jest uprawniony do wezwania strony zamieszkałej w innym państwie członkowskim do stawiennictwa przed nim i przesłuchania jej zgodnie z prawem państwa członkowskiego, do którego należy ten sąd.

Uzasadnienie

Rozporządzenie nr 1206/2001 ma na celu usprawnienie i przyspieszenie przeprowadzania dowodów w sprawach transgranicznych, ale nie wyczerpuje wszystkich możliwości ani nie zakazuje stosowania krajowych procedur, o ile nie stanowią one obejścia przepisów rozporządzenia. Bezpośrednie przesłuchanie przez sąd krajowy może być prostsze, skuteczniejsze i szybsze.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odpowiedz_na_pytanie

Strona wygrywająca

sąd odsyłający (Hoge Raad der Nederlanden)

Strony

NazwaTypRola
Maurice Robert Josse Marie Ghislain Lippensosoba_fizycznaskarżący
Gilbert Georges Henri Mittlerosoba_fizycznaskarżący
Jean Paul François Caroline Votronosoba_fizycznaskarżący
Hendrikus Cornelis Kortekaasosoba_fizycznapozwany
Kortekaas Entertainment Marketing BVspolkapozwany
Kortekaas Pensioen BVspolkapozwany
Dirk Robbard De Katosoba_fizycznapozwany
Johannes Hendrikus Vischosoba_fizycznapozwany
Euphemia Joanna Bökkerinkosoba_fizycznapozwany
Laminco GLD N-Ainnepozwany
Ageas NV, dawniej Fortis NVspolkapozwany

Przepisy (10)

Główne

Rozporządzenie 1206/2001 art. 1 § 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001

Rozporządzenie stosuje się w sprawach cywilnych i handlowych, gdy sąd jednego państwa członkowskiego zwraca się do sądu innego państwa członkowskiego o przeprowadzenie dowodu lub o przeprowadzenie dowodu bezpośrednio w innym państwie członkowskim.

Pomocnicze

Rozporządzenie 1206/2001 art. 10 § 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001

Sąd wezwany wykonuje wniosek bezzwłocznie, najpóźniej w ciągu 90 dni od jego otrzymania.

Rozporządzenie 1206/2001 art. 12 § 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001

Przedstawiciele sądu wzywającego mają prawo być obecni przy przeprowadzaniu dowodu przez sąd wezwany, o ile jest to zgodne z prawem państwa członkowskiego sądu wzywającego.

Rozporządzenie 1206/2001 art. 17 § 1

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001

Dotyczy bezpośredniego przeprowadzania dowodu przez sąd wzywający w innym państwie członkowskim.

Rozporządzenie 1206/2001 art. 21 § 2

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001

Rozporządzenie nie narusza praw państw członkowskich do zawierania umów lub porozumień w celu dalszego usprawnienia przeprowadzania dowodów, pod warunkiem zgodności z rozporządzeniem.

WBR art. 164 § 1

Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering

Stronę można przesłuchać także w charakterze świadka.

WBR art. 165 § 1

Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering

Osoba wezwana w charakterze świadka zobowiązana jest stawić się i złożyć zeznania.

WBR art. 176 § 1

Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering

Jeżeli świadek mieszka za granicą, sąd może zwrócić się do wskazanego przez niego organu kraju, w którym świadek ma miejsce zamieszkania, z wnioskiem o przeprowadzenie przesłuchania lub zlecić je niderlandzkim urzędnikom konsularnym.

WBR art. 186 § 1

Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering

Można zarządzić wstępne przesłuchanie świadków przed wytoczeniem powództwa.

WBR art. 189

Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering

Przepisy o przesłuchaniu świadka stosuje się do przesłuchania wstępnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozporządzenie nr 1206/2001 ma na celu usprawnienie i przyspieszenie procedur dowodowych, a nie ich ograniczanie. Brak przepisu w rozporządzeniu nr 1206/2001, który zakazywałby sądowi krajowemu wzywania świadka (będącego stroną) zamieszkałego w innym państwie członkowskim do stawiennictwa przed sobą i przesłuchania go zgodnie z prawem krajowym. Bezpośrednie przesłuchanie przez sąd krajowy może być prostsze, skuteczniejsze i szybsze niż korzystanie z procedur przewidzianych w rozporządzeniu. Sąd krajowy, przesłuchując stronę bezpośrednio, ma możliwość oceny jej wiarygodności i zadawania dodatkowych pytań. Art. 21 rozporządzenia nr 1206/2001 dopuszcza istnienie umów między państwami członkowskimi w celu dalszego usprawnienia przeprowadzania dowodów, co sugeruje, że rozporządzenie nie jest wyczerpujące.

Odrzucone argumenty

Interpretacja, że sąd musi zawsze korzystać z metod przewidzianych w rozporządzeniu nr 1206/2001, prowadziłaby do ograniczenia możliwości przesłuchania świadka zamieszkałego za granicą.

Godne uwagi sformułowania

celem jest proste, skuteczne i szybkie przeprowadzanie dowodów w sprawach transgranicznych nie można zwracać się z wnioskiem w celu uzyskania dowodu, który nie jest przeznaczony do wykorzystania w toczącym się lub przyszłym postępowaniu sąd właściwy jednego państwa członkowskiego jest uprawniony do wezwania strony zamieszkałej w innym państwie członkowskim do stawiennictwa przed nim i do jej przesłuchania zgodnie z prawem państwa członkowskiego, do którego należy ten sąd.

Skład orzekający

A. Tizzano

prezes izby

A. Borg Barthet

sędzia

M. Ilešič

sprawozdawca

E. Levits

sędzia

J.J. Kasel

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Możliwość stosowania krajowych procedur procesowych w zakresie przesłuchania świadków zamieszkałych za granicą, nawet w obecności rozporządzenia UE regulującego współpracę w zakresie dowodów."

Ograniczenia: Należy unikać sytuacji, w której stosowanie prawa krajowego stanowi obejście przepisów rozporządzenia nr 1206/2001 (np. poprzez kierowanie wniosków do sądów niewłaściwych).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu współpracy sądowej w UE i pokazuje, że istniejące rozporządzenia nie zawsze wykluczają stosowanie krajowych procedur, co jest istotne dla prawników procesowych.

Czy polski sąd może wezwać świadka z Niemiec? TSUE wyjaśnia zasady współpracy dowodowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI